Chính sách văn hóa của Áo (Tiếp theo và hết )

Bài liên quan:
>>>Chính sách văn hóa của Áo (Phần 1)

(Cinet)- Chính sách văn hóa Áo nhằm nhấn mạnh nghệ thuật và văn hóa cho việc hỗ trợ chế độ lập pháp hiện hành được đề ra trong chương trình của Chính phủ năm 2013-2018. 

6. Vấn đề về ngôn ngữ và chính sách
 
Ngôn ngữ chính sử dụng tại Áo là tiếng Đức. Những ngôn ngữ thiểu số được ghi trong Volksgruppengesetz (Hiệp định các nhóm dân tộc) là tiếng Croatian và Hungarian (được dùng chủ yếu ở Burgenland) và Slovene (dùng chủ yếu ở Carinthia). Tại Burgeland, ngôn ngữ sử dụng tại trường học tùy thuộc vào ngôn ngữ thứ 2 của số lượng học sinh tại trường. Tiếng Hungary được sử dụng tại bậc tiểu học của dân tộc Hungary tại vùng Burgeland. Với dân tộc thiểu số gần đây nhất tại Áo, người Carinthian Slovenes, cấp 2 được dạy bằng tiếng Slovene, còn được gọi là “quyền giáo dục thiểu số” .
 
Ảnh minh họa: Hallstatt (Áo)  (nguồn: dulichvn.org.vn)
 
7. Truyền thông đa nguyên và đa dạng nội dung
 
Từ sự sụp đổ của chế độ độc quyền của Tập đoàn phát thanh Áo (ORF) năm 1993, truyền thông Áo đã điều hành công theo 3 mục chính:

- Phát thanh công khai và hạng mục (ORF, công văn)

- Tư nhân ( radio tư nhân, TV và xuất bản)

- Phi lợi nhuận (radio miễn phí, ấn phẩm văn hóa miễn phí, vv)
 
ÖsterreichischeRundfunk (ORF) là một Viện công khai theo luật định và là nhà cung cấp truyền thông lớn nhất tại Áo. Mỗi xưởng thu tỉnh đều được điều hành bởi Viện, từ năm 1975 đã điều hành thêm xưởng thu tại Bolzano/Bozen (Nam Tyrol). ORF sản xuất 4 kênh truyền hình và 3 kênh quốc gia cùng với 9 kênh khu vực. Bên cạnh đó, Viện  cũng nắm giữ số cổ phần lớn nhất tại Cơ quan báo chí Áo (APA). Trong năm 2011, kênh truyền hình 24h đã được khởi động cùng ORF III Kultur und Information.

Vai trò của phát thanh công cộng đã là chủ đề của các cuộc tranh luận tại Áo từ rất nhiều năm. ORF đã trải qua vài thời kì khủng hoảng và không chỉ ở góc nhìn của những cuộc tranh tài quá sức của các phát thanh viên tư nhân – nó còn bị ảnh hưởng bởi tài chính cũng như các lí do khách quan. Không mục tiêu văn hóa nào bị thay đổi, điều thay đổi duy nhất là những mục tiêu này sẽ được đánh giá bởi những bên liên quan khác. ORF đã có phản ứng từ năm 2009 và đưa ra bản báo cáo hàng năm về Gía trị công cộng để kiểm soát các giá trị về cá nhân (niềm tin, dịch vụ, giải trí, kiến thức và trách nhiệm), xã hội (đa dạng, định hướng, hội nhập, gần gũi với dân, nhiệm vụ văn hóa), cư dân Áo (nhận dạng, giá trị tạo hóa, chế độ liên bang), quốc tế (hội nhập châu Âu, quan điểm toàn cầu) và kinh doanh (cải tiến, minh bạch, cạnh tranh).

Phát thanh truyền hình tư nhân toàn quốc thông qua Hiệp ước truyền hình tư nhân (2001) đã được cho phép. Hiệp ước đã bao gồm những quy luật liên quan đến truyền hình số (DVB-T), thứ đang dần xuất hiện tại Áo từ năm 2010. Giấy phép cũng được đưa ra tại một số khu vực và phòng thu địa phương thông qua Hiệp ước phát thanh radio tư nhân (2001, được sửa đổi năm 2004).

Trong lĩnh vực truyền thông phi lợi nhuận, có những sự ủng hộ đặc biệt đã dành cho Radio miễn phí tại Áo: 15 trạm phát thanh có thể thu hút thêm 4 triệu thính giả. Khoảng 3000 nhân viên đài phát thanh – đa số đều không có lương – đã sản xuất ra những chương trình chất lượng cao bằng 25 ngôn ngữ, và mang về vô số giải thưởng như chương trình về tâm lý mang tên Hiến chương về đài phát thanh miễn phí tại Áo (1995, phiên bản mới làm lại năm 2007). Đài phát thanh miễn phí đều được bổ sung cho các dịch vụ phát thanh theo luật định, cũng như các nhà điều phối quảng cáo và phí thương mại quảng cáo.

Chính quyền giám sát truyền thông (Chính quyền giao tiếp Áo/ “KommAustria”) được kiểm soát bởi Chính quyền liên bang (thành lập năm 2001) đã cho phép truyền hình và phát thanh tư nhân chịu trách nhiệm chính về chế độ hành chính của đài phát thanh, hoạt động như bộ phận giám sát cho các nhà điều hành phát thanh tư nhân và cũng chịu trách nhiệm chuẩn bị và giới thiệu phát thanh số hóa. Từ năm 2004, KommAustria đã chịu trách nhiệm cho việc phân bổ truyền thông và báo giới thay thế, bên cạnh đó KommaAustria cũng kiểm soát ORF và các phát thanh viên tư nhân gia nhập luật quảng cáo. Từ năm 2010 KommaAustria đã được tin tưởng với nhiệm vụ giám sát ORF, những chi nhánh cùng với các nhà cung cấp dịch vụ tạo hình tư nhân trên Internet cũng như những chỉ định của Hiệp định về luật độc quyền của truyền hình.

KommaAustria chịu trách nhiệm điều hành và trợ cấp báo giới như “Hội đồng kiểm soát và xã hội tập trung”. Tổ chức cho phép “trợ cấp phân loại”, một loại trợ cấp để duy trì sự đa dạng khu vực của nhật báo và chất lượng trợ cấp cho các câu lạc bộ báo giới, Viện  đào tạo và những chương trình đào tạo quốc tế. Từ năm 2010, trợ cấp đã giảm từ 12.9 triệu EUR cho 120 ứng viên xuống còn 8.6 triệu EUR cho 116 ứng viên năm 2015.

Tính chất chính của giới truyền thông tại Áo là tập trung vào ấn phẩm in, một trong những lĩnh vực cao nhất trên thế giới: năm 1988 nhật báo hàng đầu tại Áo – Kronenzeitung (đọc bởi 50% hộ gia đình tại Áo) và Kurier sáp nhập để trở thành một hiệp ước báo in. Vì một cuộc sáp nhập lớn khác năm 2001, tình hình càng trở nên căng thẳng: một nhà xuất bản hiện tại sản xuất 3 tuần báo chính trị kinh tế (Tin Tức, Cấu trúc, Lợi Nhuận và Xu hướng), tạp chí truyền thông (TV media và E-media) cùng với một số tạp chí đời sống. Trong tháng 9 năm 2006, Hội thông tin đã sản xuất 1 tờ báo khổ nhỏ Ossterreich, ngay lập tức trở thành tờ báo lớn thứ 2 toàn quốc.

Một điều khoản cụ thể trong Hiệp định thỏa thuận Áo (1988) đã đưa ra qui định về việc sáp nhập truyền thông. Hiệp định đã viết rằng sáp nhập truyền thông không bị cấm nếu thị trường chiếm được ưu thế từ việc này, tuy nhiên nếu như “sự đa dạng truyền thông” bị đe dọa bởi điều này, cho dù đa dạng truyền thông vẫn chưa được xác nhận rõ ràng. Bên cạnh Hiệp định thỏa thuận, cũng có nhiều hạn chế về cổ phần tại Hiệp định phát thanh tư nhân liên quan mật thiết đến số lượng chương trình nhận được và nhà cung cấp.

8. Chính sách lao động trong ngành văn hóa

Dựa theo số liệu văn hóa (Kulturstatistik), trong năm 2012, gần 128.000 người làm việc trong ngành nghề văn hóa, trong đó có gần 3.7% có hoạt động kinh tế tại Áo. Gần 1/3 số lượng làm việc trong ngành thiết kế quảng cáo, 17% ở lĩnh vực sách và báo giới, và 14% ở cả hai lĩnh vực kiến trúc và ngành đa phương tiện. 13% công việc trong ngành biểu diễn và 9% trong lĩnh vực nghệ thuật tạo hình. 40.9% phụ nữ làm việc trong ngành văn hóa, thấp hơn so với tổng trung bình các ngành nghề (46.9% năm 2011, 48.5% người làm việc trong ngành văn hóa là phụ nữ). Trình độ học vấn cao cũng là một yếu tố đáng chú ý của các lao động trong ngành văn hóa: 85.6% có bằng đại học (so với mặt bằng chung là khoảng 1/3 số lượng). Bên cạnh đó, có nhiều lao động độc lập (khoảng một phần ba) hiện đang làm việc tại ngành văn hóa, nhiều hơn những ngành khác (chỉ chiếm 13%).
Khác biệt trong biện pháp tính toán đã khiến việc thực hiện tuyên bố về tiềm năng lao động trong ngành công nghiệp sáng tạo khó khăn hơn, điều mà được cho là niềm hy vọng trắng cho thị trường lao động văn hóa tại Áo: vì thế, báo cáo ngành công nghiệp sáng tạo toàn cầu tính toán rằng trong năm 2012 có khoảng 39.000 doanh nghiệp và 140.000 người lao động trong ngành công nghiệp sáng tạo, chiếm khoảng 10.4% tổng số doanh nghiệp, hơn 40% số đó đặt tại Vienna. Sản xuất giá trị gia tăng đạt khoảng 7.9 tỉ EUR, ngành công nghiệp sáng tạo sản sinh khoảng 4% tổng số GDP tại Áo.

9. Bình đẳng giới và chính sách văn hóa

Áo đã cam kết về mặt chính trị và luật pháp sẽ thực hiện kế hoạch bình đẳng giới. Liên bộ giới tính/Các nhóm hoạt động về ngân sách được tạo ra bởi Bộ vì phụ nữ với mục đích thực hiện kế hoạch này. Từ năm 2009, ngân sách về giới đã được đưa vào hiến pháp Áo và cần được thực thi ở mọi ban ngành. Hỗ trợ nghệ thuật và văn hóa từ chính phủ đã được cho vào hiến pháp dựa theo tiêu chí về giới trong ngân sách từ năm 2007.

Trong các cơ quan hành chính, nguyên “cán bộ bình đẳng” – cán bộ dân sự chịu trách nhiệm cho các vấn đề liên quan đến công bằng về giới – nay đã đổi thành “cán bộ về giới”. Chính sách về giới đang được cân nhắc tái định hình trong quá trình tạo ra chính sách thay vì chính sách bình đẳng giới lao động đơn lẻ.

Bên cạnh đó, sự cách biệt thu nhập giữa nam và nữ vẫn cao tại Áo (trung bình phụ nữ thu nhập kém hơn 25%). Trong năm 2008, mạng lưới quốc tế BPW (Phụ nữ với Doanh nghiệp và Sự chuyên nghiệp) đưa ra một ngày “trả lương công bằng” hàng năm; năm 2015, ngày này rơi vào 31 tháng 3, đây là ngày mà phụ nữ cần làm việc để kiếm tiền nhiều như nam giới.

Vào năm 2010, Bản kế hoạch quốc gia về bình đẳng giới cho phụ nữ và đàn ông trên thị trường lao động được đưa ra với mục đích phát triển thêm một bước vững chắc cho quá trình đấu tranh. Bộ Giáo dục và Công việc cho phụ nữ cung cấp một máy tính lương (http://www.gehalsrechener.gv.at), máy tính có thể tính được mức lương trung bình liên quan đến các nhóm ngành nghề. Mục đích là để tăng cường sự công bằng và minh bạch trong việc trả lương cho cả 2 giới.

Có một số bài nghiên cứu đã điều tra về trường hợp phụ nữ làm trong ngành nghệ thuật và văn hóa, ví dụ về ngân sách giới, về tính cân xứng của giới và phụ nữ trong ngành văn hóa hay ngành công nghiệp sáng tạo. Nhu cầu từ đại diện các nhóm lợi ích muốn cải thiện tình trạng bình đẳng với phụ nữ và đàn ông trong ngành văn hóa có thể được tìm thấy tại địa chỉ http://www/frauenkutur.at.

Tình hình trong ngành văn hóa và nghệ thuật cũng là tình hình chung tại các lĩnh vực khác trong xã hội. Các biện pháp cải thiện như báo cáo văn hóa định hướng giới: từ năm 2001, Ban văn hóa thành phố Vienna đã đưa ra số liệu cung cấp cho bản báo cáo tài chính hàng năm. Trong ngân sách cho giới, từ năm 2007, báo cáo Nghệ thuật hàng năm của liên bang đã xác định sự phân loại cụ thể theo giới trong các lĩnh vực khác nhau như học bổng, mua bán, giải thưởng và sự phân chia giới tính theo các chi nhánh.
 
Vấn đề bình đẳng giới rất được quan tâm tại Áo (ảnh minh họa-hoilhpn.phuyen.gov.vn)

Trong năm 2013, tổng cộng 1.367 khoản trợ cấp, với 6,5 triệu EUR, đã được trao cho 646 dự án thực hiện bởi nghệ sĩ nữ (47%) – với khoản tiền khoảng 3,2 triệu EUR và 721 dự án thực hiện bởi nam nghệ sĩ (53%) – với khoảng 3,3 triệu EUR. Trung bình, công cụ này đóng góp 4.881 EUR cho phụ nữ và 4.621 EUR cho các khoản trợ cấp và học bổng.

Trong 95 suất học bổng, 60 suất được trao tặng cho phụ nữ (63%) và 35% cho nam (37%). Mục đích của việc cân bằng truy cập chuyển tiền bởi Ban Nghệ thuật của dinh Tổng thống gần như đã được coi là hoàn thành.

Quan hệ bình đẳng về giới luôn được ghi lại cho dù đơn hỗ trợ bị từ chối hay trong đơn xin học bổng cũng như hy vọng ngành công nghiệp điện ảnh sẽ trở nên bình đẳng về giới hơn trong tương lai. Tại Viện nghệ thuật, nỗ lực để xóa bỏ hạn ngạch của phụ nữ trong ban lãnh đạo và đoàn chủ tịch. “Giải  thưởng cho nghệ sĩ nổi bật lĩnh vực văn hóa phụ nữ” và các chuyên gia tư vấn chương trình bởi nghệ sĩ nữ cho các nghệ sĩ, mục đích chính là để chuyển giao kiến thức từ kinh nghiệp, tạo ra những thế hệ mới trẻ hơn, tân tiến hơn, những nghệ sĩ tương lai sẽ được đánh giá bằng tiêu chuẩn liên bang. Khi kết quả đánh giá xuất sắc, chương trình sẽ tiếp tục và càng thêm phát triển.

Tổ chức như “IG Kultur Vorarberg” đang vươn tới mục đích giảm thiểu sự bất cân bằng giới tính trong lĩnh vực nghệ thuật và văn hóa, từ đó tạo ra những cuộc gặp gỡ, giao lưu giữa những nữ nghệ nhân trong ngành văn hóa, một bản tổng hợp thống kê các biện pháp đã được thực hiện để ghi lại những yêu cầu trong việc thực thư bình đẳng giới trong lĩnh vực văn hóa và phát triển những biện pháp cụ thể cho nghệ nhân nữ trong nghệ thuật và văn hóa.

10. Công nghệ mới và số hóa trong ngành nghệ thuật và văn hóa

Tại Áo, Ban truyền thông tại Áo chịu trách nhiệm phối hợp thực hiện “Bản kế hoạch số hóa châu Âu”, được xuất bản bởi Uỷ ban châu Âu năm 2010. “Bản kế hoạch số hóa châu Âu” tạo ra những kiến nghị cho các biện pháp về văn hóa và vấn đề về hình ảnh mà có thể được áp dụng tại Áo, ví dụ, với thư viện trực tuyến EU, thủ thư châu Âu và các nội dung số hóa và hỗ trợ như rạp phim, cho sự phát triển của các yếu tố cho việc số hóa đạt chuẩn và sự kiên trì của truyền thông cũng như các sáng kiến về tài sản trí tuệ trong bối cảnh liên quan đến truyền thông số hóa.

Bộ Giáo dục và Việc làm cho phụ nữ cũng đang nhấn mạnh vào ngành truyền thông mới. Lịch trình Fit 21 cho giáo dục, nghệ thuật và văn hóa với mục đích sử dụng các thông tin hiện đại một cách hiệu quả, bền vững và có hệ thống, bên cạnh đó giao tiếp bằng công nghệ trong ngành giáo dục, nghệ thuật và văn hóa. Vì vậy, lấy ví dụ, tính nghệ thuật của Áo và di sản văn hóa Áo sẽ được trình bày bằng những phương pháp hiện đại nhất mà không cần quá chú trọng vào địa điểm, sự chuyển giao và đã góp phần bảo vệ cho thế hệ tương lai: trong  sự kế hợp với văn phòng tượng đài liên bang, “chế độ thông tin tượng đài” (DEMIS) sẽ được phát triển để đảm bảo số lượng và thông tin về các đài tưởng niệm tại Áo.

“Kuturpool”, một trong những cơ quan ban đầu của Hội Phân loại Văn hóa và Nghệ thuật của Hội đồng Liên bang, Bộ Khoa học, Nghiên cứu và Kinh tế (BMWFW), cung cấp các cách tiếp cận số cho nguồn di sản văn hóa Áo tại bảo tàng, thư viện  và công văn. Hội Phân loại Văn hóa và Nghệ thuật Liên bang cũng có một nhiệm vụ chính là quảng bá nghệ thuật đương đại Áo cũng như quảng bá sự hiện diện của nghệ sĩ Áo ở ngước ngoài. Nắm giữ toàn diện nghệ thuật và nhiếp ảnh đã được lưu lại số hóa và số liệu hình ảnh “Artothek” và “Fotosammlung” (sưu tập ảnh) của Chính quyền Liên bang đã được thành lập. Bên cạnh đó, số liệu hình ảnh của Bảo tàng Quốc gia (Kunsthistorisches Wien, Albertina và Österreichische Galerie Belvedere), một số bảo tàng khác (ModernerKunst MUMOK, Museum fürangewandteKunst MAK) và Báo online Áo được quỹ hỗ trợ công khai. Bên cạnh Viện Văn hóa và Khoa học đã lưu giữ nền tảng số liệu có thể được tìm thấy tại InfoNet Austria. Bộ Giáo dục và Việc làm cho Phụ nữ đã thực hiện một số dự án trường học, ví dụ, “giải thưởng văn học truyền thông” hàng năm và giao diện http://www/museumonline.at để quảng bá sự kết hợp giữa bảo tàng và trường học thông qua việc sử dụng công nghệ tân tiến.

Trong khóa học về sự cần thiết của số hóa tại các rạp chiếu phim độc lập ở Áo, một mô hình tài trợ đã được phát triển trong đó chính quyền liên bang cho rằng việc đóng góp lên tới 25% phí cơ bản cho một rạp chiếu, nhìn chung, Ban Điện ảnh trong Hội phân loại Nghệ thuật và Văn hóa của Hội đồng Liên bang đóng góp 1 triệu EUR. Mục tiêu số hóa rạp chiếu phim tại Áo đã gần hoàn thành.

Dự án ABO – Sách điện tử Áo đã được thực hiện từ năm 2010, là kết quả của sự kết hợp giữa tư nhân và nhà nước, giữa thư Viện quốc gia và Google. Trong quá trình thực hiện dự án, có khoảng 600.000 thư viện  bản quyền có những thông tin từ thế kỉ 16 đến thế kỉ 19 sẽ được số hóa và chuyển thành thông tin lưu trữ tại thư viện  quốc gia cũng như thư viện châu Âu. Các nhà phê bình lo sợ rằng một dự án lớn như vậy đồng nghĩa với việc đưa ra sự thống trị miễn phí cho đến khi quyền bản quyền trở nên dần mất tác dụng cùng với sự quảng cáo kinh tế về văn học thông qua bên thứ 3 mà không thông qua tác giả. Ngoài ra, “Tầm nhìn 2025”, Bộ Văn hóa đã hướng tới số hóa hàng triệu quyển sách và những mục tiêu khác như công văn và tương lai sẽ có một bộ sưu tập số hóa.

Một yếu tố chính trong ngành truyền thông và nghệ thuật số là chương trình Ars Electronica tại Linz (http://www.aec.at), nơi mà hàng năm tổ chức liên hoan về giao lưu nghệ thuật, truyền thông, chính trị và xã hội tại châu Âu.

Trong lĩnh vực tạo hình, yếu tố được nhấn mạnh hiện nay cũng là số hóa. KommAustria có nhiệm vụ trình bày những khái niệm số hóa đã được thông qua 2 năm một lần, hiện tại đang nhấn mạnh vào việc giới thiệu đến quốc tế về phát thanh truyền hình số hóa.

Bên cạnh lịch trình chính thức về số hóa và sử dụng truyền thông, có rất nhiều sáng kiến về sự giao thoa nghệ thuật, văn hóa và các thông tin mới và công nghệ giao tiếp đã kết hợp với nhau tại “Konsortium.Netz.kultur”. Những nhà sáng kiến tự cho bản thân như đại diện những nhóm lợi ích vì công đồng và truyền thông, chính trị và hành chính và việc nâng cao nhận thức của công chúng về mối quan hệ giữa cộng đồng và mạng lưới số trong nền dân chủ, chủ động và công bằng xã hội của phát triển văn hóa.

11. Những vấn đề liên quan và tranh cãi

“Nền tảng Baukultur”, một trong những khởi đầu về chính sách kiến trúc Áo và xây dựng chính sách kiến trúc văn hóa tại Áo, vào năm 2007 đã giới thiệu bản báo cáo Áo đầu tiên tại Tòa nhà văn hóa, với sự đóng góp của nguyên Bí thư nhà nước về nghệ thuật và truyền thông và Bộ Liên bang về Kinh tế và Lao động, cùng với cơ quan bất động sản liên bang (BIG). Bản báo cáo bao gồm những giải pháp trong việc xây dựng ý thức cộng đồng, sản xuất, kinh tế bền vững, vv. Bản báo cáo kiến trúc văn hóa thứ 2 (2011) với các vấn đề về kinh tế và môi trường bền vững trong xây dựng, kế hoạch không gian thành phố và trường học cho thế kỉ 21. Bản báo cáo kiến trúc văn hóa được xuất bản 5 năm một lần bởi văn phòng liên bang.

Một vấn đề khác luôn nhận được tranh cãi và phản biện là vấn đề về bồi thường cho người chủ cũ hoặc người thừa kế tác phẩm nghệ thuật từ thời Quốc xã, trong đó Áo đã cam kết. “Nghiên cứu về nguồn gốc” sẽ tự động kiểm tra những bộ sưu tập chính phủ từ năm 1998. Bộ luật về bồi thường các vật thể nghệ thuật từ Bảo tàng Liên bang Áo và bộ sự tập (Hiệp định bồi thường nghệ thuật, 1998) đã cho phép trao trả tác phẩm văn hóa cho người chủ nguyên gốc hoặc cho người thừa kế. Trong năm 2009, bộ luật được sửa đổi và mở rộng cho những hàng hóa văn hóa.

Trong năm 2006, năm bức tranh nổi tiếng bởi Gustav Klimt từ bộ sưu tập của nhà kĩ nghệ gia Ferdinand Bloch-Bauer, người bị rút ra khỏi Áo bởi Quốc xã (trong năm tháng của Bloch-Bauer, thời kì quốc xã, bức tranh đã bị tước khỏi phòng tranh Belvedere), đã được trao trả lại cho người thừa kế hợp pháp, Maria Altmann.

Nhà thành lập tư nhân bảo tàng Leopold được miễn khỏi Luật bồi thường. Để giải quyết cuộc thảo luận mở dài về vấn đề bồi thường từ những bộ sự tập lớn, năm 2008, nguyên Bộ giáo dục, nghệ thuật và văn hóa đã đồng ý với nhà thành lập tư nhân bảo tàng Leopold thiết lập nghiên cứu độc lập về nguồn gốc, được giới thiệu trong bản báo cáo đầu tiên tháng 12 năm 2009. Tuy nhiên, tất cả những điều này chỉ có thể được công nhận như một sự giới thiệu và không có giá trị pháp lý. Vào năm 2010, thời kì kết thúc của một trong những vụ đình công nổi tiếng nhất của nghệ thuật. Sau 12 năm tranh cãi về chi trả 14,8 triệu EUR cho người thừa kế Lea BondyJary, một nhà môi giới Do Thái bị xét xử bởi Quốc xã, một bức tranh “Wally”, đã được tịch thu tại triển lãm New York khi các tác phẩm nghệ thuật bị cướp bởi Quốc xã được trao trả trở lại Vienna.

Thư viện Quốc gia Áo cũng nhận trách nhiệm cho sự mất mát nhiều hiện vật quý của cư dân Do Thái. Từ tháng 12 năm 2003, 43.580 đồ vật đã được trao trả cho người sở hữu hợp pháp.

Trong năm 2006, Cộng đồng Do Thái tại Vienna và Qũy quốc gia của cộng hóa Áo cho nạn nhân của nạn xã hội hóa quốc gia đã thành lập một cổng thông tin về những hiện vật không có người thừa kế http://www.kunstrestitution.at/ , nhằm tạo cơ hội cho những người thừa kế xác nhận và tìm lại những hiện vật văn hóa.

12. Quảng bá sự sáng tạo và sự tham gia

a. Hỗ trợ nghệ sĩ và những người lao động sáng tạo

Chiến lược chung, chương trình và các hình thức hỗ trợ gián tiếp

Bên cạnh những khoản tài trợ trực tiếp cho các nghệ sĩ, luật Áo cung cấp một số biện pháp quan trọng để hỗ trợ nghệ sĩ một cách gián tiếp. Những biện pháp này bao gồm khoản tiền thưởng, giải thưởng và học bổng, động lực để mua tác phẩm nghệ thuật, những hỗ trợ hợp pháp trong bối cảnh lợi ích xã hội và chính sách thuế, những cách tiếp cận đa dạng với góc nhìn an ninh xã hội của nghệ sĩ, thị trường lao động, Luật bản quyền ( ví dụ như lưu trữ truyền thông và quyền cho mượn công khai), thúc đẩy sự bảo hộ các tác phẩm nghệ thuật cá nhân thông qua động lực thuế và sự khấu trừ trong các khoản quyên góp cá nhân và tài trợ.

Trong khuôn khổ của việc hỗ trợ phòng tranh thông qua việc thu mua của bảo tàng, có ba bên liên quan trong lĩnh vực được hỗ trợ là: bảo tàng, phòng tranh và các nghệ sĩ đương đại. Hội phân loại Nghệ thuật và Văn hóa của văn phòng thủ tướng liên bang đã thông qua một khoản hỗ trợ 36.500 EUR, tổng số tiền này có thể tăng lên ít nhất 54.000 EUR bởi bảo tàng và được sử dụng bởi các phòng tranh ở Áo để mua các tác phẩm của nghệ sĩ Áo hoặc các nghệ sĩ đang sinh sống tại Áo. Ít nhất là một phần ba tổng số tiền này, khoảng 18.000 EUR, được thiết kế để mua những tác phẩm nghệ thuật của các nghệ sĩ dưới 40 tuổi. Mục tiêu là tạo ra sự phát triển bền vững cho nghệ sĩ, bên cạnh việc tham gia vào bảo tàng cũng như phòng tranh, với sự quan tâm đặc biệt để sáp nhập các nghệ sĩ và các phòng tranh. Bảo tàng cũng cần trình bày những tác phẩm mua được trong triển lãm và trên trang web.

Một chương trình hỗ trợ khác là việc quảng bá sự tham gia của các quảng cáo tại Áo về phòng tranh trong các triển lãm nước ngoài, để tăng cơ hội cho các nghệ sĩ tại Áo và trên thị trường thế giới và tạo dựng hình ảnh tốt, tiếp nhận và phổ biến nghệ thuật đương đại Áo trên mặt bằng quốc tế. Với ngân sách khoảng 300.000 EUR, hai loại triển lãm nghệ thuật được hỗ trợ: có khoảng 9 triển lãm danh tiếng và hàng năm mỗi phòng tranh có thể nhận hỗ trợ cho 2 người tham gia. Có khoảng 11 hội chợ kém danh tiếng hơn để tham gia, nhưng chỉ hỗ trợ những phòng tranh nhỏ. Trên thực tế những người nộp đơn có thể nhận được cả hai chương trình hỗ trợ. Hỗ trợ dành cho người tham gia hội chợ nước ngoài nhắm đến những hỗ trợ gián tiếp cho người Áo hoặc cho những nghệ sĩ đang sống tại Áo, họ đại diện ít nhất 50% hội chợ.

 b. Qũy đặc biệt dành cho nghệ sĩ

Thành quả lớn nhất trong lĩnh vực hỗ trợ gián tiếp dành cho sự sáng tạo là một số lượng quỹ đa dạng cho nghệ sĩ bao gồm quỹ KünstlerhilfeFonds thành lập năm 1962 và điều hành bởi Ban nghệ thuật. Qũy này cung cấp cho các nghệ sĩ tự do một số lợi ích an ninh. Cùng với sự thi hành chế độ bảo hiểm an ninh xã hội mới dành cho nghệ sĩ vào tháng 1 năm 2001, quỹ này đã được thay thế bởi Qũy an ninh xã hội cho nghệ sĩ, đảm bảo lợi ích cho tất cả nghệ sĩ. Với các nghệ sĩ khó khăn, hỗ trợ thêm được đưa ra bởi Hội phân loại Nghệ thuật và Văn hóa của Bộ Liên bang trong khuôn khổ của Hiệp định Hỗ trợ Nghệ thuật ((KünstlerInnenhilfe, với  138.000 EUR trong năm 2014). Trong năm 2015, những khoản tiền hỗ trợ này được chi trả bởi “Quỹ Hỗ trợ Nghệ sĩ” được thành lập dưới quỹ bảo hiểm xã hội.

Có một quỹ đúng điều lệ trong lĩnh vực văn học đảm bảo nguồn thu nhập thêm cho tác giả và nhà văn đang khó khăn (nghỉ hưu, không có khả năng làm việc, phụ thuộc chăm sóc, hỗ trợ trong những trường hợp đặc biệt).
 
Ảnh minh họa (nguồn: hanoimoi.com.vn)

Qũy Âm nhạc Áo, thành lập năm 2005, là một sáng kiến cho sự hỗ trợ sản xuất âm nhạc chuyên nghiệp tại Áo và sự phổ biến cũng như quảng bá âm nhạc Áo tại quê nhà và nước ngoài. Qũy âm nhạc, với một ngân sách lên đến 800.000 EUR hàng năm, được trao tặng cho tất cả các tác giả, nhà sản xuất, các phòng thu âm và hãng đĩa xuất bản và nó được đồng tài trợ bởi Hội Phân loại Nghệ thuật và Văn hóa của Văn phòng Thủ tướng Liên bang và Viện  Âm nhạc Cuộc sống Áo (AKM/GFÖM, AustroMechana/SKE, IFPI Austria, OESTIG, WKÖ/ Hội thương mại về nghe nhìn và điện ảnh FAMA và Hội các nhà tổ chức sự kiện Áo).

c. Khoản tài trợ, giải thưởng, học bổng

Chế độ quảng cáo nghệ thuật Áo bao gồm những biện pháp đa dạng hỗ trợ trực tiếp cho sự sáng tạo. Những biện pháp chính gồm giải thưởng, học bổng, mua tác phẩm nghệ thuật, khoản tài trợ như đóng góp tài chính cho việc in tạp chí, điều hành phòng thu (nhà thu âm Liên bang tại Áo và những phòng thu khác trên thế giới), sản xuất, chi phí đi lại, và tiền hoa hồng của tác phẩm nghệ thuật. Có rất nhiều nghệ sĩ trong chương trình đã được phát hiển bởi chính phủ, tỉnh, thành phố và vô số các Viện trong những năm gần đây.

Mỗi năm, 95 liên ngành khởi động học bổng cho các nghệ sĩ trẻ được trao giải bởi Hội Phân loại Nghệ thuật và Văn hóa của phòng Liên bang, 35 suất học bổng cho ngành âm nhạc, biểu diễn nghệ thuật và nhẩy, 15 suất cho văn học, 10 cho mỹ thuật, 10 cho kiến trúc và thiết kế và 5 suất cho lĩnh vực nhiếp ảnh, video, truyền thông, thời trang, điện ảnh và quản lý văn hóa, cùng với sự hỗ trợ 6.600 EUR cho mỗi suất. Bên cạnh đó, các học bổng làm việc và dự án cho mỹ thuật, kiến trúc, thiết kế, nhiếp ảnh, video và truyền thông có khoảng hơn 60 suất học bổng nước ngoài được trao cho những lĩnh vực đa dạng: có những học bổng cho các phòng thu nước ngoài cho mỹ thuật tại Bắc Kinh, Chengdu, Chicago, Istanbul, Krumau, Mexico City, New York, Paris, Rome, Thượng Hải, Tokyo và Yogyakarta; và học bổng du học cho nhiếp ảnh gia tại Rome, London, Paris và New York. Những học bổng thực tập cho các nhà quản lý văn hóa và học bổng sau đại học cho vũ công được thiết kế cho những nghệ sĩ trẻ đến từ lĩnh vực này. “TISCHE”, một chương trình học bổng sáu tháng, quảng bá những kinh nghiệm chuyên nghiệp và thực tế cho các nhà kiến trúc sư trẻ với một cơ quan kiến trúc nổi tiếng tại nước ngoài.

Hội Phân loại Nghệ thuật và Văn hóa của Văn phòng Thủ tướng Liên bang đã trao tặng giải thưởng hàng năm – theo chế độ quay vòng – trong những lĩnh vực khác nhau. “Giải thưởng nghệ sĩ nổi bật” được trao hàng năm (hoặc 2 năm), với giải thưởng tiền mặt 8.000 EUR, dành cho các nghệ sĩ từ rất nhiều lĩnh vực: Tạo hình, nhiếp ảnh, video, và truyền thông, biểu diễn, âm nhạc, điện ảnh, văn học và những “vấn đề hàng năm” (AktuelleJahresthemen); Giải thưởng 2 năm trao tặng cho các lĩnh vực như hoạt hình và truyện tranh, lĩnh vực thử nghiệm trong kiến trúc, thiết kế, văn học cho trẻ em và tuổi trẻ. “Giải thưởng nổi bật cho văn hóa phụ nữ” tôn vinh công việc nghệ thuật và văn hóa góp phần làm tăng giá trị và vị trí của phụ nữ trong cuộc sống. “Giải thưởng nổi bật cho các cuộc đối thoại đa văn hóa” được trao tặng những thành tựu nổi bật về văn hóa và nghệ thuật có cống hiến cho kiến thức và sự hiểu biết của dân cư sống tại Áo, những người có xuất xứ khác biệt.

“Giải thưởng nghệ thuật Áo” (ÖsterreichischerKunstpreis) là giải thưởng thành tựu trọn đời, với trị giá khoảng 12.000 hoặc 15.000 EUR, được trao tặng ở những lĩnh vực: Nghệ thuật tạo hình, nhiếp ảnh, video và nghệ thuật truyền thông, âm nhạc, điện ảnh, văn học, văn học tuổi trẻ cũng như các “ vấn đề hiện hành”. “Giải thưởng nghệ sĩ nổi bật” được đánh giá một phần bởi hội đồng cụ thể, “Giải thưởng Nghệ sĩ Áo” luôn luôn được trao tặng dựa trên ý kiến của Hội đồng.

Những giải thưởng đặc biệt được trao tặng trong lĩnh vực văn học và báo chí, bên cạnh những giải thưởng như Giải thưởng Erich-Fried cho văn học và ngôn ngữ, giải thưởng Ernst cho ca từ; Giải thưởng ManesSperber cho văn học, giải thưởng quốc gia Áo cho lĩnh vực nhiếp ảnh nghệ thuật, văn học châu Âu, văn hóa báo chí, phê bình văn học, biên dịch văn học, văn học tuổi trẻ, ca từ trẻ em và quyển sách hay nhất tại Áo. Cứ mỗi 2 năm, trong sự hợp tác với Bausparkasse và trung tâm kiến trúc Vienna, giải thưởng kiến trúc “ngôi nhà đẹp nhất” được trao tặng cho kiến trúc sư giỏi nhất với thiết kế nhà liền kề. Trong lĩnh vực nhiếp ảnh, Giải thưởng Birgit-Jürgenssen Prize được trao tặng hàng năm bởi Viện Mỹ thuật Vienna, và Giải thưởng Thomas-Pluch Screenplay trao cho lĩnh vực điện ảnh.

Giải thưởng quốc gia Áo với 3000 EUR được trao tặng với đề nghị của Thượng nghị viện Áo về nghệ thuật mà không chú ý đến quy luật vòng lặp trong lĩnh vực kiến trúc, mỹ thuật, văn học và âm nhạc cho cuộc sống làm việc nghệ thuật.

Yêu cầu sự mềm mỏng của Chính phủ có thể được tìm thấy tại trang chủ của văn phòng Thủ tướng Liên bang. Liên bang tỉnh cũng trao tặng nhiều giải thưởng nghệ thuật để hỗ trợ các nghệ sĩ Áo, như giải thưởng nghệ thuật Salzburg, giải thưởng âm nhạc Salzburg, giải thưởng điêu khắc Salzburg, và nhiều giải khác.

Từ tháng 11 năm 2010, Bộ văn hóa quốc tế của Bộ châu Âu, hội nhập và đối ngoại đã có một chương trình hỗ trợ đặc biệt, “Âm nhạc mới của Áo” (NASOM), chương trình giúp hỗ trợ những nghệ sĩ trẻ có thể xuất hiện ở nước ngoài. Trong năm 2012/13, 25 nghệ sĩ trẻ từ các thể loại nhạc như cổ điển, jazz, dân gian đương đại/ nhạc thế giới và pop cũng được hỗ trợ.

d. Hỗ trợ cho các tổ chức nghệ sĩ chuyên nghiệp hoặc công đoàn

Tổ chức chuyên nghiệp và các nhóm lợi ích có kết hợp với nhau với những điều khoản thành viên nghiêm ngặt, hướng tới việc thể hiện những lợi ích chung của thành viên cũng như của công chúng, những tổ chức chuyên nghiệp khác hoặc quốc gia khác. Họ tự coi bản thân là những nhà vận động hành lang cho các nghệ sĩ sáng tạo và những người lao động sáng tạo, các nhà điều hành và trợ lí cho những câu hỏi và cách thực hiện. Một cách truyền thống, tất cả đều được tham gia vào quá trình quyết định, bao gồm tư vấn hóa đơn và các vấn đề khác, và thường xuyên phục vụ đối tác đang thoả thuận trong việc quyết định chính sách.

Hội đồng Văn hóa tương lại Áo (KulturratÖsterreich) là một công đoàn của một nhóm lợi ích vì nghệ sĩ và nhà sáng tạo văn hóa. Đây là nền tảng cho việc chia sẻ các chính sách văn hóa và các mục tiêu đại diện cho chính trị, truyền thông và hành chính. KulturratÖsterreich mở và quảng bá các giá trị văn hóa, giáo dục, truyền thông và các cuộc tranh luận xã hội chính trị. 12 thành viên gồm có:

- ASSITEJ Austria;

- Dachverband der Filmschaffenden (tổ chức ô dù của các nhà làm phim );

- Gewerkschaft Kunst, Medien, Sport, freie Berufe (KMSfB; công đoàn Nghệ thuật, truyền thông, thể thao và các lao động tự do)

- IG Bildende Kunst (IG Mỹ thuật);

- IG Freie Theaterarbeit (IG công việc nhà hát tự do);

- IG Kultur Österreich (IG văn hóa);

- Konsortium.Netz.kultur (Tổ hợp văn hóa);

- Musikergilde (đoàn thể nhạc sĩ);

- ÖsterreichischerMusikrat (Hội đồng âm nhạc Áo);

- Übersetzergemeinschaft, Interessenvertretung der literarischen und wissenschaftlich ÜbersetzerInnen in Österreich (Hội Liên hiệp văn học và biên dịch);

- VerbandFreier Radios Österreich (VFRÖ; Liên hiệp phát thanh miễn phí Áo); và

- Verein der Sprecher und Darsteller VOICE (Liên hiệp diễn giả và diễn viên).

Bên cạnh đó, có 8 tổ chức bản quyền tại Áo, có những liên hiệp chuyên nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật và văn hóa, như:

- IG ("Interessengemeinschaft"/nhóm lợi ích) Autorinnen / Autoren bao gồm ); liên hiệp viết kịch;

- Österreichische Komponistenbund (Cộng đồng nhạc sĩ Áo);

- ÖsterreichischerMusikrat (ÖMR; Hội đồng âm nhạc Áo); 

- Mica (Trung tâm thông tin âm nhạc Áo); 

- IG KulturÖsterreich với 9 cơ quan tỉnh;  

- Dachverband der Filmschaffenden Österreichs (Liên hiệp nhà làm phim Áo); 

- Zentralvereinigung der Architekten Österreichs (Trung tâm liên hiệp kiến trúc Áo Österreichs); 

- IG Architektur;

- Österreichische Gesellschaft für Architektur (ÖGFA; Cộng đồng kiến trúc tại Áo);

- IG Bildende Kunst (IG nghệ thuật tạo hình); và

- Thiết kế Áo.

Ngoài ra, nghệ sĩ có khả năng tham gia Liên hiệp nghệ thuật, truyền thông, thể thao, ngành nghề, một công đoàn đại diện cho các ngành nghề và các lợi ích xã hội của việc tự làm chủ, hoặc thuê một nghệ sĩ sáng tạo, nhà báo, nhà giáo dục nghệ thuật, nhà hành chính nghệ thuật, tổ chức sự kiện và các ngành nghề liên quan trong lĩnh vực nghệ thuật, truyền thông, giáo dục và thể thao.

Trong năm 2014, SMartAT (SociétéMutuelle Pour Artists – cồng đồng nghệ sĩ) được thành lập tại Áo. Tổ chức phi lợi nhuận này được phát triển tại Bỉ 1998 và hiện đang được thành lập tại Đức, Pháp, Ý, Hà Lan, Thụy Điển, Tây Ban Nha và Hungary. “Smart” điều hành tự chủ trong khuôn khổ pháp lý quốc gia. “SMartAT” đã tiếp quản các nhiệm vụ hành chính cho nghệ sĩ và các lao động sáng tạo với mục tiêu cải thiện điều kiện khuôn khổ và giảm thiểu rủi ro. “SMartAT” cung cấp những giải pháp bền vững cho giám sát dự án và các hoạt động liên quan, các vấn đề liên quan đến nghệ sĩ trong lĩnh vực an ninh xã hội và các ngành nghề ổn định và sự chuyên nghiệp trong công việc. 

Hiền Lê lược dịch (theo culturalpolicies.net)