TIỀN GIANG– Di tích văn hóa Óc Eo Gò Thành

(Cinet-DL)- Cho đến nay, di tích Gò Thành được xác định là một địa điểm khảo cổ học quy  mô lớn với các loại hình di tích mộ táng, kiến trúc và cư trú.
 
1. Tên di sản/di tích
Di tích văn hóa Óc Eo Gò Thành
Di tích khảo cổ Gò Thành
2. Thời gian
Năm 1987, Viện Khoa học xã hội tại thành phố Hồ Chí Minh đã đến tham gia Hội nghị 'Thông báo khảo cổ học' tại Tiền Giang và khẳng định Gò Thành là di tích thuộc nền văn hoá Óc-Eo.
3. Năm công nhận
Ngày 12 tháng 12 năm 1994, Di tích văn hóa Óc Eo Gò Thành đã được Bộ Văn hóa – Thông tin ( Bộ Văn hóa, Thể Thao và Du Lịch) xếp hạng di tích lịch sử cấp Quốc Gia theo quyết định số 3211/QĐ-BT.

4. Địa hình/ Vị trí
- Địa hình:
Tỉnh Tiền Giang có địa hình bằng phẳng, với độ dốc nhỏ hơn 1% và cao trình biến thiên từ 0 mét đến 1,6 mét so với mặt nước biển, phổ biến từ 0,8 mét đến 1,1 mét. Nhìn chung, toàn vùng không có hướng dốc rõ ràng, tuy nhiên có những khu vực có tiểu địa hình thấp trũng hay gò cao hơn so với địa hình chung. Trên địa bàn còn có rất nhiều giồng cát biển hình cánh cung có cao trình phổ biến từ 0,9 - 1,1 mét nổi hẳn lên trên các đồng bằng chung quanh.
- Vị trí:
Di tích Gò Thành thuộc ấp Tân Thành, xã Tân Thuận Bình, huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang, nằm trong khu dân cư, cách chợ Ông Văn, xã Đăng Hưng Phước 200 m và cách Ủy ban nhân dân huyện Chợ Gạo 6 km về phía Bắc.
5. Thổ nhưỡng
Đất đai của tỉnh phần lớn là nhóm đất phù sa trung tính, ít chua dọc sông Tiền chiếm khoảng 53% diện tích toàn tỉnh, thuận lợi nguồn nước ngọt, từ lâu đã được đưa vào khai thác sử dụng, hình thành vùng lúa năng suất cao và vườn cây ăn trái chuyên canh của tỉnh; còn lại 19,4% là nhóm đất phèn và 14,6% là nhóm đất phù sa nhiễm mặn.
6. Khí hậu
Khí hậu Tiền Giang mang tính chất nội chí tuyến - cận xích đạo và khí hậu nhiệt đới gió mùa nên nhiệt độ bình quân cao và nóng quanh năm. Nhiệt độ bình quân trong năm là 27 độ C - 27,9 độ C. Với 2 mùa rõ rệch là mùa mưa và mùa khô. Mùa khô từ tháng 12 năm trước đến tháng 4 năm sau lượng mưa trung bình 1.210 - 1.424 mm/năm và phân bố ít dần từ bắc xuống nam, mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 1.
7. Dân cư
Tính đến năm 2011, dân số toàn tỉnh Tiền Giang đạt gần 1.682.600 người, mật độ dân số đạt 671 người/km². Trong đó dân số sống tại thành thị đạt gần 265.400 người, dân số sống tại nông thôn đạt 1.417.200 người. Dân số nam đạt 829.500 người, trong khi đó nữ đạt 853.100 người. Tỷ lệ tăng tự nhiên dân số phân theo địa phương tăng 7,0 ‰.
8.Tóm tắt nội dung
Đây là một khu di tích đặc biệt vì nơi đây còn lưu giữ khá nguyên vẹn và phong phú về nhiều loại hình di chỉ như di chỉ cư trú, di chỉ kiến trúc, di chỉ mộ táng, nhất là di chỉ kiến trúc với nhiều đền tháp ở cạnh nhau có quy mô khác nhau, rất hoành tráng, tuy chỉ còn phần nền.
- Các hiện vật ở khu di tích rất đa dạng, biểu thị cho nền văn minh của một quốc gia cổ - Vương quốc Phù Nam không chỉ có ở phía đông và tây Nam Bộ của Việt Nam mà trải dài đến cả miền đông Campuchia và một phần duyên hải Thái Lan.
+ Qua thư tịch cổ, cho thấy văn hoá Óc Eo chính là văn hoá của Vuơng quốc Phù Nam.
- Chính giữa các đền tháp là những hố thờ dạng giếng hình vuông với nhiều kiểu dáng khác nhau, có độ sâu từ 1,5 đến 3 mét.
+ Phía đáy hố thi thoảng có các mảnh vàng hình vuông hoặc hình tròn cắt hình cánh sen, có khắc hình các con vật, chủ yếu là hình voi, một ít tro, các thanh gỗ hình vuông cạnh khoảng 40 cm được chồng lên nhau theo hình vuông, các lớp cát vàng và các lớp cuội xen kẽ.
+ Nền tháp được xây dựng kiên cố với những lớp gạch có kích thước đa dạng.
Các nhà khảo cổ đã phát hiện 271 di vật bằng vàng, đồng đá, đất nung mang nét đặc trưng cơ bản của nến văn hó Óc Eo
- 196 di vật bằng vàng gồm 111 di vật được tìm thấy trong các ngôi mộ, 85 di vật được tìm thấy trong phạm vi các di tích kiến trúc. Hầu hết những di vật đều là những mảnh vàng lá mỏng có kích thước không đều nhau, trong đó có một số mảnh được chạm hình voi, hình hoa sen.
- 6 di vật bằng đồng được tìm thấy trên bề mặt của khu vực kiến trúc, gồm 2 chiếc nhẫn (trong đó có 1 nhẫn hình đầu voi), 1 xập xòe, 1 ống đồng nhỏ và 2 mảnh đồng hình thang.
- 22 di vật bằng đá được tìm thấy ở hầu khắp trong khu vực mộ táng và kiến trúc.
+ Đáng chú ý là 2 pho tượng (1 pho tượng thần Vixnu còn nguyên và 1 pho tượng nam thần bị gãy đầu, chân và tay), 2 hạt chuỗi làm bằng đá quý, 5 mảnh vỡ của những chiếc cột hình trụ tròn dược làm bằng đá sa thạch màu tím sẫm và trên thân có chạm hoa văn hình lá, 2 phiến đá hình chữ nhật có chốt ở 2 đầu giống khung cửa trong các đền thờ hay đá xây trong lăng mộ, 2 khối đá hình vuông có lỗ xuyên trục dọc để cắm vật thờ hay tượng thờ, một mảnh minh văn có khắc chữ Phạn chỉ còn lại phần đầu của hàng chữ mà nội dung đề cập đến một nhân vật nào đó đã được tôn thờ ở trong vùng và đề cập đến cây lúa.
- 47 di vật bằng đất nung được tìm thấy trong lớp đất có lẫn nhiều mảnh gốm nằm trên bề mặt của khu vực kiến trúc và mộ táng, gồm 6 phù điêu có dập hình người, 18 dọi xe sợi, 10 chén nhỏ thô, 1 di vật hình bánh xe, 12 hiện vật hình trái mận và hình “oản”
Ngoài ra ở di chỉ này còn có rất nhiều gạch dùng để xây dựng các công trình kiến trúc và các mộ táng.
- Tên gọi Gò Thành xuất hiện khi những người Việt đầu tiên đến khai phá vùng đất này; thấy trên gò có nhiều gạch, cho đó là vết tích của một thành xưa nên đặt tên là Gò Thành, với mục đích đánh dấu một vị trí trong khu vực quần cư.
+ Các nhà khảo cổ đã phân tích một số mẫu vật nơi đây và kết luận là khu di tích khảo cổ Gò Thành có niên đại từ thế kỷ IV đến thế kỷ VIII sau Công nguyên.
Hiện nay, khu di tích Gò Thành đã được trùng tu, tôn tạo, có tường rào bao quanh, cổng chính được thiết kế theo những hoạ tiết, hoa văn thuộc nền văn hóa Óc-Eo rất độc đáo, có một nhà bao che một số đền tháp quan trọng, một nhà trưng bày hiện vật của di tích và một đình thần trong khuôn viên rộng lớn, khang trang.
- Đến di tích Gò Thành ta được thấy các hố thờ bị chôn vùi dưới lòng đất hàng nghìn năm,trong nhà trưng bày hiện vật của khu di tích
+ Một tượng thần Vishnu còn nguyên dạng, 1 tượng nữ thần và 1 tượng nam thần đều chỉ còn phần thân; 1 mảnh đá nhỏ có minh văn Phạn ngữ (chữ Phạn cổ) còn rất ít nét; có đủ cả mô hình sinh thực khí nữ, nam riêng biệt và sự kết hợp của cả hai -  biểu trưng cho nguồn gốc phát triển nhân loại; và 2 hạt đá quý màu tím xanh và trắng trong.
+ Trong nhà trưng bày, ta còn thấy có nhiều mảnh bình, nhiều gốm thô, mịn có tô màu đỏ hoặc nâu, hoa văn trang trí, và vài lá đề bằng gốm…
Ngọc Anh ( Tổng hợp)
Khu di tích và các hiện vật thu thập được tại địa điểm khảo cổ Gò Thành (Ảnh: Internet)

Nguồn tài liệu tham khảo :
www.vietnamtourism.com; www.tiengiang.gov.vn, www.svhttdl.tiengiang.gov.vn