Họa sĩ Nguyễn Tư Nghiêm - Người góp phần tôn vinh nền mỹ thuật Việt Nam hiện đại

(Cinet)- Một trong những danh họa nổi tiếng, được giới chuyên môn và công chúng yêu nghệ thuật ghi nhận, đánh giá, trang trọng xếp vào vị trí đầu tiên của nhóm “tứ trụ”, thế hệ thứ hai của thập niêm 1970 - 1980 (*) chính là họa sĩ Nguyễn Tư Nghiêm.
 
Danh họa Nguyễn Tư Nghiêm. Nguồn: thanhnien.vn

Họa sĩ Nguyễn Tư Nghiêm là một trong những cánh chim đầu đàn, có những đóng góp lớn lao, góp phần tôn vinh nền mỹ thuật Việt Nam hiện đại. Ông sinh năm 1922, tốt nghiệp trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương năm 1946. Ngay từ khi đang học năm thứ 3, ông đã gây chú ý trong giới hội họa với tác phẩm Người gác Văn Miếu, tác phẩm này đã dành được giải nhất tại Salon Unique năm 1944. Nếu như nói đến họa sĩ Dương Bích Liên là họa sĩ cách mạng thầm lặng thì có lẽ Nguyễn Tư Nghiêm chính là người bạn đồng hành trên con đường nghệ thuật "không lời" này. Suốt hơn nửa thế kỷ lao động, sáng tác, cống hiến cho nghệ thuật, ông không mấy khi xuất hiện ở những chốn đông người và cũng hiếm tham gia các sự kiện kể cả trong lĩnh vực mỹ thuật, hội họa. Cho tới khi đã hơn 90 tuổi, ông vẫn dành từng ngày trong cuộc đời mình để vẽ tranh, để sáng tác.
 

Tranh của Nguyễn Tư Nghiêm thể hiện những nét đặc trưng rất riêng biệt, đó là sự hòa quyện của văn hóa dân gian với kỹ thuật tạo hình độc đáo của hội họa hàn lâm châu Âu, sự kết hợp giữa quá khứ và hiện đại. Những màu sắc trong tranh không rực rỡ mà mộc mạc, đằm thắm và gần gũi. Ông đã tiếp thu tinh hoa truyền thống và lấy cảm hứng sáng tạo từ các bức phù điêu ở đình, chùa. Trong những tác phẩm nổi tiếng của ông có thể kể đến họa phẩm Điệu múa cổ. Đây là một ví dụ điển hình từ việc học tập, ảnh hưởng vốn mỹ thuật truyền thống.
Chẳng thế mà giới phê bình nghệ thuật đã từng cho rằng tranh Nguyễn Tư Nghiêm phối hợp bút pháp hiện đại với tư duy cổ truyền, địa phương, tạo nên bản sắc riêng. Đường nét, màu sắc, nhịp điệu, không khí luôn luôn được phong cách hóa, dựa theo họa tiết trống đồng Đông Sơn, hoa văn đồ gốm Lý Trần, tranh tượng dân gian, kiến trúc đình chùa, nhịp điệu chèo tuồng, múa hát truyền thống. Kỹ thuật tạo hình, cho dù hiện đại và cách điệu, vẫn gợi lên được khí hậu tín ngưỡng dân tộc - và các nền văn hóa lân cận Đông Nam Á.
 

Có thể nói, Nguyễn Tư Nghiêm là một trong số ít họa sĩ nước nhà thực sự trở về với cội nguồn dân tộc, tìm kiếm những gì gần gũi với vốn cổ mang âm hưởng nghệ thuật dân gian để sáng tạo nên một phong cách mỹ thuật Việt Nam hiện đại. Ông xứng đáng một trong những người “mở đường” cho nền mỹ thuật Việt Nam hiện đại và là một trong “bát tú” trên bầu trời mỹ thuật Việt Nam.
Nhìn vào tổng thể các tác phẩm của  họa sĩ Nguyễn Tư Nghiêm, ngay cả giới chuyên nghiệp hội họa cũng nhiều băn khoăn, như một thách đố bí ẩn khám phá. Từ đồng nghiệp cùng thời đến các thế hệ họa sĩ sau luôn ngạc nhiên về những tìm tòi sáng tạo trong các tác phẩm mới của ông.
Danh họa Nguyễn Tư Nghiêm là gạch nối của nghệ thuật truyền thống tới hiện đại. Trong các bức tranh của mình, ông thổi hồn mới vào sơn mài truyền thống. Đồng thời, những hình ảnh điêu khắc đình làng cũng được ông vận dụng rất khéo léo với ngôn ngữ hiện đại. Trong suốt quãng quá trình sáng tạo của mình, người thuộc bộ tứ cuối cùng của trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương đã để lại những di sản rất lớn để thế hệ sau tiếp tục phát huy.

Lặng lẽ sống và cống hiến hết mình cho hội họa, họa sĩ Nguyễn Tư Nghiêm đã từng nhận được nhiều giải thưởng như giải chính thức Triển lãm Quốc tế Sophia (Bungari) năm 1985, giải Nhất Triển lãm Mỹ thuật toàn quốc các năm 1951, 1957, 1990… và giải thưởng cao quý Hồ Chí Minh về Văn học nghệ thuật ngay từ đợt I. Tất cả những vinh dự đó là minh chứng cho tài năng của danh họa Nguyễn Tư Nghiêm.
Ông ra đi để lại một sự nghiệp đồ sộ với những tác phẩm có hồn, tràn đầy sức sống. Đó cũng chính là vẻ đẹp giàu bản sắc, bản lĩnh, tài năng và cá tính của họa sĩ. Nghệ thuật của ông với niềm say mê không mệt mỏi sẽ mãi mãi có tuổi xuân và in sâu trong trái tim công chúng.
(*) Nhóm tứ trụ thế hệ thứ hai gồm: Nghiêm (Nguyễn Tư Nghiêm) - Liên (Dương Bích Liên) - Sáng (Nguyễn Sáng) - Phái (Bùi Xuân Phái) của thập niêm 1970 - 1980.
T.T (Tổng hợp: VNE, VOV, thethaovanhoa) Ảnh: Một số tác phẩm nổi tiếng của họa sĩ Nguyễn Tư Nghiêm. Nguồn: thanhnien.vn