Bạc Liêu: Tháp cổ Vĩnh Hưng nghìn năm tuổi

(Cinet)- Là một công trình kiến trúc độc đáo, có giá trị về mặt lịch sử, văn hóa, Tháp cổ Vĩnh Hưng đã được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia năm 1992 và là điểm đến đáng chú ý của tỉnh Bạc Liêu.
Tháp Vĩnh Hưng là di tích kiến trúc cổ của người Khmer Nam bộ, dấu vết của một khu dân cư đã tồn tại và phát triển ở vùng đất này từ nhiều thế kỉ trước. Trên tấm bia được tìm thấy trong ngôi chùa Phước Bửu Tự cạnh đó, được khắc bằng những dòng chữ Phạn, có ghi rõ là vào thời Vua Yacovar-Man một vị vua Khmer, khoảng năm 892 sau Công nguyên.
 
Tháp cổ Vĩnh Hưng đã được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ VHTTDL) xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật
cấp Quốc gia năm 1992.
Tháp cổ có kiến trúc khá đơn giản.
Bộ Linga và Yoni bằng đá tượng trưng cho âm và dương, trời và đất trong tháp cổ.
Qua nhiều lần khai quật, các nhà khảo cổ tìm thấy tại tháp cổ những hiện vật với nhiều chất liệu như đồng,
đá quý và gỗ
.
Tháp cổ có kiến trúc khá đơn giản. Tòa tháp tọa lạc trên một doi đất có diện tích khoảng 100m, cửa Tháp quay về hướng Tây, bình diện chân Tháp hình chữ nhật với hai cạnh là 5,6m và 6,9m. Chiều cao của Tháp là 8,2m (tính từ nền Tháp). Toàn bộ 03 mặt Đông – Nam – Bắc được xây bằng gạch. Tường của chân Tháp dày 1,8m, càng lên cao độ dày của tường càng mỏng, vách tường được dựng nghiêng dần lên phía đỉnh tạo thành vòm cuốn.
Trải qua bao biến thiên của lịch sử, điều gì đã tạo nên một tháp cổ có niên đại hàng nghìn năm tuổi? Theo nhiều nhà khoa học, người Khơme cổ đã dùng một kỹ thuật xây dựng đặc biệt, họ đã dùng một loại keo thực vật để kết dính các viên gạch với nhau, mà không cần dùng đến các chất liệu xây dựng như xi măng, hay vôi vữa như bây giờ. Tháp được xây bằng hai loại gạch có màu sắc khác nhau. Từ chân tháp đến độ cao 4m là gạch đỏ và từ 4m trở lên trên được dùng gạch trắng.
Từ khi được công nhận là di tích kiến trúc nghệ thuật đến nay, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành nhiều quyết định tu bổ, để chống sự xuống cấp cảu Tháp, đồng thời tổ chức các đợt khai quật để làm rõ giá trị lịch sử văn hóa của Tháp cổ.
Qua các đợt khai quật, các nhà khảo cổ còn tìm thấy nhiều hiện vật bằng đá, bằng đồng, đặc biêt là những mảnh gốm thuộc nền văn hóa Óc Eo và nhiều tượng đồng có giá trị. Gần đây nhất là đợt khai quật năm 2002, đã làm lộ chân móng của Tháp. Theo đó, bốn gốc của chân Tháp được kê 04 tảng đá ong có cạnh khoảng 01m. Ngạch cửa được làm bằng Sa thạch. Bình diện chân móng của Tháp có hình vuông (cạnh dài khoảng 20m). Cách chân móng Tháp khoảng 0,5m có một lớp cát trộn với keo thực vật bao xung quanh (lớp cát này có chiều sâu khoảng 0,5m, rộng 0,5m).
Bên cạnh đó, các nhà khảo cổ đã phát hiện ra nhiều tấm ngói còn nguyên vẹn hoa văn, nhiều tượng đồng đặc biệt quý hiếm, chưa từng thấy ở đâu cũng như chưa có một sách nào nói về những tượng cổ này.
Bảo tàng tỉnh Bạc liêu hiện là nơi đang lưu giữ và trưng bày “bộ sưu tập” những cổ vật quý hiếm đã khai quật được tại tháp cổ Vĩnh Hưng, gồm nhiều tượng đá, đồng, gốm, đá quý, ngói và cả những loại hình mảnh gốm vỡ đánh dấu một giai đoạn tồn tại và phát triển khá dài của quần thể di tích tháp cổ. Tất cả những hiện vật này đã “mở cửa” để các nhà khoa học tìm hiểu sâu thêm về giá trị văn hóa lịch sử xung quanh ngôi tháp cổ.
Để phát huy tốt giá trị của di tích, năm 2005 đến nay, UBND tỉnh Bạc Liêu đã hai lần lập dự án tu bổ một số hạng mục công trình của Tháp bị xuống cấp bao gồm nhiều hạng mục công trình như xây dựng nhà trưng bày, nhà tiếp khách, xây dựng hạng rào… Chính điều này đã mang nhiều du khách đến với Vĩnh Hưng, tìm về tháp cổ để hiểu hơn về một thời vàng son của một nền văn hoá Óc Eo nổi tiếng.
T.Dung (Tổng hợp: baclieu.gov.vn; thethaovanhoa.vn; daidoanket.vn. Ảnh: TTXVN)