Phát huy vai trò của thư viện trong việc xây dựng "xã hội học tập"

(Cinet)- Học tập là nhu cầu của toàn xã hội, là chìa khóa mở cửa tri thức giúp khai sáng nền văn minh của loài người. Nhận thức được điều đó, Đảng và Nhà nước ta đã luôn dành sự quan tâm và tạo điều kiện để người dân có thể học tập được mọi nơi, mọi lúc, mọi hoàn cảnh, trong đó việc đẩy mạnh học tập suốt đời trong các thư viện đóng một vai trò đặc biệt quan trọng.

Thư viện – Kho tàng tri thức vô giá

Trong sự phát triển không ngừng của đời sống xã hội, thư viện ra đời với sứ mệnh gắn liền với tri thức, giúp mở mang tầm nhìn, bảo tồn và phát huy văn hóa. Đến thư viện, chúng ta có thể lựa chọn cho mình nhiều cuốn sách hay và bổ ích, cung cấp cho ta những thông tin chính thống.

Vốn tài liệu của thư viện có giá trị văn hóa to lớn, là nơi lưu giữ và bảo tồn những giá trị văn hóa của loài người, nhờ thư viện tri thức được truyền bá từ đời này sang đời khác, từ thế hệ này sang thế hệ khác. Từ đó, góp phần làm tăng giá trị văn hóa và tạo nên niềm tự hào cho dân tộc.
 
Thư viện thực hiện nhiều chức năng quan trọng trong sự nghiệp gìn giữ và bảo tồn văn hóa dân tộc, mở mang tri thức cho toàn xã hội (nguồn: thanhnien.vn)

Với chức năng văn hóa-giáo dục, thông tin và giải trí, cùng với các trường học, thư viện đã góp phần to lớn vào việc mở mang giao tiếp xã hội, nâng cao trình độ dân trí, nâng cao đời sống tinh thần con người. Đây được coi là cơ sở vật chất cho việc giáo dục con người phát triển toàn diện, tự giáo dục đào tạo đội ngũ cán bộ, nâng cao trình độ chuyên môn. Là cơ sở cho việc học tập không ngừng tạo nên một “xã hội học tập”.

Việc đầu tư và phát triển hệ thống thư viện công cộng và thư viện trường học không chỉ nhằm phục vụ nhu cầu khai thác thông tin của người dân mà còn là sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong tiến trình gìn giữ và bảo tồn văn hóa dân tộc. Chính vì vậy, đã từ bao đời nay, thư viện luôn được coi là một kho tàng tri thức vô giá, là nơi ươm mầm những ước mơ, những tài năng lớn cho sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.

Vai trò của thư viện trong việc xây dựng "xã hội học tập"

Cùng với quá trình xây dựng và thúc đẩy xã hội học tập, vai trò của việc học tập suốt đời trong các thư viện ngày càng được coi trọng và được Đảng và Nhà nước quan tâm.

Thực hiện Quyết định số 89/QĐ-TTg, Bộ VHTTDL đã triển khai xây dựng và trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Đẩy mạnh các hoạt động học tập suốt đời trong các thư viện, bảo tàng, nhà văn hóa, câu lạc bộ giai đoạn 2014-2020” theo Quyết định số 208/QĐ-TTg ngày 27 tháng 01 năm 2014.
 
Hội nghị - Hội thảo Sơ kết 2 năm thực hiện Đề án “Đẩy mạnh các hoạt động học tập suốt đời trong các thư viện, bảo tàng, NVH, CLB"  được tổ chức vào đầu tháng 11/2016 vừa qua.
(Ảnh: D.H)

Qua hơn hai năm thực hiện, Đề án “Đẩy mạnh các hoạt động học tập suốt đời các thư viện, bảo tàng, nhà văn hóa, câu lạc bộ” đã đạt được những kết quả bước đầu đáng khích lệ, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về thư viện và đẩy mạnh các hoạt động giáo dục, học tập suốt đời trong các thư viện giai đoạn 2016-2020.

Nhiều thư viện đã đổi mới phương thức hoạt động, phát huy nguồn lực thông tin tư liệu hiện có, mở rộng các dịch vụ mới trong thư viện. Các thư viện tỉnh/thành đã tăng cường hoạt động tuyên tuyền, giới thiệu sách báo, triển khai các mô hình phục vụ đọc sách hiệu quả, phù hợp chủ trương xây dựng thư viện là nơi học tập thường xuyên, học tập suốt đời; đẩy mạnh công tác luân chuyển, trao đổi sách giữa các thư viện, khuyến khích phong trào đọc sách trong nhân dân. Ngoài ra, nhiều thư viện tỉnh/thành đã phối hợp với các trường học trên địa bàn luân chuyển sách giúp các thư viện trường xây dựng các mô hình tủ sách lớp học, tủ sách phụ huynh như: Thái Bình, Gia Lai…; nhiều tỉnh đã đẩy mạnh việc vận động, quyên góp sách từ các doanh nghiệp, nhà tài trợ, tổ chức, cá nhân… vận chuyển, trao tặng cho học sinh ngoại thành, vùng sâu, vùng xa trong chương trình “tặng sách cho học sinh ngoại thành” (Tp. Hồ Chí Minh, Thư viện Hà Nội, Thanh Hóa, Nghệ An, Quảng Ninh)…

Để thư viện, bảo tàng, nhà văn hóa thực sự trở các trung tâm giáo dục ngoài nhà trường, hỗ trợ đắc lực cho người dân thực hiện học suốt đời, việc đầu tư cho thư viện ở các cấp cần được Nhà nước và xã hội quan tâm hơn nữa. Các thiết chế văn hóa chủ động xây dựng các chương trình hoạt động phù hợp với lứa tuổi, tâm sinh lý của các đối tượng khác nhau; tăng cường liên kết và chia sẻ về thông tin, tổ chức hoạt động của các thư viện, bảo tàng, di tích, nhà văn hóa tạo thành mạng lưới rộng khắp, có sức mạnh tổng hợp để có khả năng đáp đứng nhu cầu của người sử dụng, khách tham quan, học hỏi.

Các thư viện công cộng, đặc biệt là thư viện cấp tỉnh cần quan tâm đến việc hợp tác và chia sẻ thông tin với các bảo tàng, di tích, nhà văn hóa tạo thành mạng lưới, có sức mạnh tổng hợp để có khả năng đáp đứng nhu cầu của người sử dụng, khách tham quan, học hỏi. Tăng cường sự phối hợp chặt chẽ, cụ thể giữa thư viện, bảo tàng, nhà văn hóa với các trường học/cơ quan giáo dục nhằm thực hiện tốt giáo dục thế hệ trẻ, đặc biệt là thế hệ trẻ học đường vì mục tiêu giáo dục và phát triển chung.

Các thư viện, bảo tàng, nhà văn hóa và các trường học/cơ quan giáo dục cũng cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn trong việc tạo ra môi trường, tổ chức các buổi sinh hoạt ngoại khóa cho học sinh thực hiện việc học tập suốt đời. Để thực hiện được giải pháp này một cách đồng bộ, giữa Bộ VHTTDL và Bộ Giáo dục và Đào tạo cần sớm có chương trình phối hợp công tác cụ thể, có thể theo giai đoạn và từng năm. Nâng cao năng lực tổ chức hoạt động học tập suốt đời cho đội ngũ công chức, viên chức làm việc trong các thư viện, bảo tàng, nhà văn hoá, câu lạc bộ; đổi mới nội dung, phương thức hoạt động tuyên truyền về học tập suốt đời trong các thư viện, bảo tàng, nhà văn hoá, câu lạc bộ cũng là một giải pháp quan trọng không thể bỏ qua.

D.H