Nhận diện giá trị mỹ thuật, văn hóa, biểu tượng của Linh vật Việt

(Cinet) - Với mong muốn góp phần nhận diện giá trị mỹ thuật, giá trị văn hóa, giá trị biểu tượng của linh vật Việt đồng thời đưa Linh vật Việt xích lại gần hơn với con người hôm nay, một cuộc triển lãm chuyên đề về Linh vật Việt vừa chính thức khai mạc vào sáng 22/11 tại Bảo tàng Hà Nội.
 
Thứ trưởng Bộ VHTTDL Đặng Thị Bích Liên tham quan tại triển lãm.

Triển lãm do Bảo tàng Hà Nội, Phòng Quản lý Di sản (Sở Văn hóa, Thể thao Hà Nội), Group Đình làng Việt phối hợp tổ chức nhân kỷ niệm 12 năm ngày Di sản Văn hóa Việt Nam (2005 - 2016).

Linh vật là một trong những đề tài nói lên diễn trình phát triển của nghệ thuật tạo hình Việt. Và đã từ lâu trong tâm thức, người Việt coi linh vật là những con vật huyền thoại hoặc có thật được linh hóa, do con người sáng tạo và sử dụng như những biểu tượng văn hóa để truyền đạt ý tưởng, niềm tin tâm linh và tín ngưỡng, tôn giáo.

Linh vật thường được miêu tả trong thần thoại, truyền thuyết và biểu đạt trong nghệ thuật tạo hình. Đó là các con vật không hẳn có thực, nó được hội nhập bởi các bộ phận biểu hiện sức mạnh của nhiều loài. Người xưa tin rằng, linh vật là hiện thân của lực lượng tự nhiên hoặc mang những đặc tính huyền bí, năng lực siêu nhiên, có thể chi phối nhân sinh, vũ trụ và đôi khi chỉ đơn thuần với ý niệm là cầu no đủ và mang lại niềm vui, hạnh phúc, may mắn cho con người, giúp canh giữ, trấn áp được trang trí, bày trí ở các cung điện, lăng mộ, đền miếu,…
 
 
Một số Linh vật trưng bày tại triển lãm.

Linh vật trong nghệ thuật tạo hình Việt Nam có nhiều loại như: Rồng, phượng, nghê, lân, sư tử, hổ, ngựa, voi, chó, rùa, cá,… do người Việt Nam sáng tạo nên hoặc giao lưu, tiếp biến từ các nền văn hóa bên ngoài, được sử dụng rộng rãi lâu đời, phản ánh sâu sắc đời sống tâm linh, văn hóa dân tộc. Mỗi linh vật trong quá trình hình thành, phát triển vừa thể hiện bản sắc riêng phù hợp với truyền thống văn hóa, vừa mang đặc điểm, phong cách nghệ thuật đặc trưng riêng của mỗi thời kỳ.

Hiện nay, ở nước ta, trong di tích, bảo tàng và các sưu tập tư nhân còn lưu giữ được rất nhiều hình ảnh linh vật trên tác phẩm tranh tượng, phù điêu… Tuy nhiên, thời gian qua, do có sự hội nhập mạnh mẽ với thế giới, trong đời sống xã hội những biểu tượng linh vật của người Việt dường như đã bị lãng quên thay vào đó là các sản phẩm biểu tượng linh vật ngoại lai, không phù hợp với thuần phong mỹ tục, bản sắc văn hóa Việt Nam đứng trước nguy cơ xóa nhòa.
 
 
 
HÌnh ảnh các Linh vật trưng bày tại triển lãm.

Để giúp công chúng nhận diện chính xác và sâu sắc hơn về giá trị mỹ thuật, giá trị văn hóa, giá trị biểu tượng của Linh vật Việt, đồng thời đưa Linh vật Việt xích lại gần hơn với công chúng (loại bỏ việc sử dụng biểu tượng, sản phẩm, linh vật không phù hợp với thuần phong mỹ tục Việt Nam theo nội dung công văn số 2662/BVHTTDL-MTNATL năm 2014 của Bộ VHTTDL), góp phần giữ gìn truyền thống văn hóa dân tộc, phát huy tinh thần yêu nước và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam, Bảo tàng Hà Nội, Phòng Quản lý Di sản (Sở Văn hóa, Thể thao Hà Nội), Group Đình làng Việt phối hợp tổ chức triển lãm chuyên đề “Linh vật Việt”.

Triển lãm giới thiệu tới công chúng yêu nghệ thuật thủ đô hơn 200 hình ảnh linh vật (gồm: Rồng, phượng, nghê, lân, sư tử, hổ, ngựa, voi, hạc, linh vật trang trí trên nóc mái công trình,…) sưu tầm tại các di tích kết hợp với hiện vật của Bảo tàng Hà Nội và các sản phẩm phục dựng linh vật do nghệ nhân, nhà điêu khắc của Hà Nội thực hiện.

Với lối trưng bày sinh động, hiện đại, kết hợp với tương tác 3D về linh vật, triển lãm “Linh vật Việt” khai mạc vào sáng 22/11 tại Bảo tàng Hà Nội (Đường Phạm Hùng, phường Mễ Trì, quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội) đã tạo nên sự hấp dẫn và ấn tượng đặc biệt đối với khách tới tham quan, thưởng lãm.

Thông qua triển lãm, công chúng có cái nhìn sâu hơn về ý nghĩa, cách bài trí cũng như cách tạo hình nghệ thuật để phù hợp không gian di tích và với từng giai đoạn lịch sử, qua đó góp phần nâng cao ý thức bảo tồn, kế thừa, phát triển những giá trị bản sắc văn hóa dân tộc.

Anh Vũ - Thủy Trịnh