Không ngừng tăng cường năng lực quản lý nhà nước về quyền tác giả, quyền liên quan

(Cinet) - Năm 2016, công tác quản lý nhà nước về quyền tác giả, quyền liên quan không ngừng được tăng cường góp phần đảm bảo công bằng về giá trị của các tác phẩm trên thị trường, hướng đến các sản phẩm văn hóa bền vững.

Xã hội ngày càng quan tâm nhiều hơn đến vấn đề bản quyền tác giả

Đó là nhận định của Thứ trưởng Bộ VHTTDL Vương Duy Biên về vấn đề bản quyền tác giả và quyền liên quan. Theo Thứ trưởng, xã hội ngày càng quan tâm nhiều hơn đến vấn đề bản quyền, đặc biệt khi Việt Nam tham gia những hiệp định thương mại quốc tế. Trong đó, Cục Bản quyền tác giả là cơ quan giúp Bộ VHTTDL thực hiện chức năng quản lý nhà nước về quyền tác giả, quyền liên quan.
 
Lùm xùm tranh giả - tranh thật tại Triển lãm "Những bức tranh trở về từ Châu Âu" tại Bảo tàng Mỹ thuật
Thành phố Hồ Chí Minh. Nguồn: Báo Thanh Niên
Sự quan tâm của xã hội đối với vấn đề bản quyền thể hiện rõ nét qua số lượng đơn đề nghị cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan cũng như những đơn thư, khiếu nại về bản quyền năm 2016 tăng mạnh hơn so với những năm trước đây. Cụ thể, trong năm qua, Cục Bản quyền đã thụ lý, cấp 7.128 Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan (tăng 27,81% so với cùng kỳ năm 2015). Trong đó, Miền Bắc có 4.304 Giấy chứng nhận, Miền Nam có 2.737 Giấy chứng nhận và Miền Trung có 104 Giấy chứng nhận.

Cũng trong năm 2016, Cục đã tiếp nhận, thu lý 19 vụ việc khiếu nại, tổ cáo vi phạm về quyền tác giả, quyền liên quan, hiện đã giải quyết dứt điểm 17 vụ việc, như: việc ông Bùi Minh Tuấn khiếu nại kênh An ninh TV và VTV sử dụng bản ghi hình “Việt Nam qua cá góc nhìn Flycam” và “Chinh phục cực Bắc Việt Nam”; vi phạm quyền tác giả âm nhạc của Công ty Cổ phần Sự kiện Sao Hải ngoại; ông Lưu Mạnh Tiến tác giả, chủ sở hữu tác phẩm mỹ thuật ứng dụng “Hình thức thể hiện nhân vật series phim hoạt hình Ban nhạc Gà con (Ban nhạc Siêu Chíp) khiếu nại VTV2 – Đài truyền hình Việt Nam phát sóng chương trình “Hát cùng Siêu chíp” và phát hành trên Internet gây tổn hại về tình thần và vật chất cho ông; đơn thư của ông Trần Hữu Đăng về việc tác giả của Phiếu hồi đáp quốc tế (IRC) được giải thưởng quốc tế, đã sao chép hình tượng chim bồ câu làm biểu tượng chính vi phạm Luật SHTT…
 
Ra mắt Trung tâm Giám định trực thuộc Cục Bản quyền tác giả. Ảnh: Khánh Minh
Thực hiện quản lý nhà nước về công nghiệp văn hóa, trong năm qua, Cục Bản quyền đã ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác ngăn ngừa và phòng chống vi phạm quyền tác giả, quyền liên quan và hệ thống phần mềm quản lý, phát hiện vi phạm trên Internet (2016-2020); Phối hợp với Trung tâm Công nghệ thông tin của Bộ, Công ty FPT) tổ chức số hóa dữ liệu đăng ký bản quyền tác giả trên cơ sở phần mềm số hóa tài sản quyền tác giả, quyền liên quan.

Bên cạnh đó, Cục đã xây dựng bộ chỉ số quốc gia đánh giá sự đóng góp của các ngành công nghiệp dựa trên bản quyền đối với nền kinh tế quốc dân với sự hỗ trợ tư vấn của Tổ chức sở hữu trí tuệ thế giới, làm cơ sở xây dựng và hoạch định chính sách phát triển các ngành công nghiệp văn hóa (2016-2020).

Để giám định quyền tác giả, quyền liên quan theo trưng cầu, yêu cầu của các tổ chức cá nhân, đồng thời thực hiện các quyền và nghĩa vụ của tổ chức giám định sở hữu trí tuệ theo quy định của pháp luật, năm 2016, Trung tâm Giám định trực thuộc Cục Bản quyền tác giả chính thức được thành lập.

Trong bối cảnh hiện nay khi vấn đề bản quyền đang ngày càng khẳng định vai trò trong nền kinh tế xã hội, Cục Bản quyền đứng trước khối lượng công việc đồ sộ cần thực hiện để đảm bảo công bằng về giá trị của các tác phẩm trên thị trường, đóng góp vào sự phát triển bền vững của ngành công nghiệp văn hóa.

Tăng cường nghiên cứu, xây dựng đề án, văn bản pháp luật đáp ứng nhu cầu thực tế

Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ nói chung và quyền tác giả, quyền liên quan nói riêng đã và đang trở thành những điều kiện bắt buộc trong hội nhập kinh tế quốc tế. Tuy nhiên khoảng cách giữa việc thực thi quyền tác giả, quyền liên quan tại Việt Nam và quốc tế vẫn còn những khoảng cách nhất định.
 
Cục Bản quyền tác giả phối hợp với Đại sứ quán Đan Mạch tổ chức Hội thảo "Hoạt động đại diện tập thể quyền
tác giả, quyền liên quan - Thực trạng và giải pháp. Nguồn: icd.gov.vn
Để theo kịp với tiến trình phát triển của kinh tế, xã hội, đáp ứng nhu cầu thực tiễn Cục Bản quyền tác giả đã chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan, xây dựng văn bản quy phạm pháp luật để bổ sung, điều chỉnh kịp thời các quan hệ pháp luật mới, theo xu hướng quốc tế gồm: Dự thảo Nghị định quy định chi tiết và biện pháp thi hành một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan (trong đó có quy định về các tổ chức đại diện tập thể theo nhiệm vụ đột xuất được giao cho Bộ trong Nghị quyết số 35); Thông tư số 08/2016/TT-BVHTTDL ngày 02 tháng 7 năm 2016 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quy định các biểu mẫu trong hoạt động đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan; Đề án Trung tâm giám định quyền tác giả, quyền liên quan; Đề án “Nâng cao nhận thức và ý thức thực thi các quy định pháp luật về quyền tác giả và các quyền liên quan trong toàn xã hội giai đoạn 2016-2020”; Đề án: “Tăng cường năng lực quản lý và thực thi có hiệu quả pháp luật bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan đến năm 2017, định hướng đến năm 2025” ...

“Về cơ bản, hệ thống pháp luật về QTG, QLQ của Việt Nam đã tương đối đầy đủ để thực thi trong nước cũng như đáp ứng hội nhập quốc tế. Trong thời gian tới, Việt Nam sẽ tiếp tục thúc đẩy thực thi QTG, QLQ để thực hiện các điều ước quốc tế mà chúng ta là thành viên”, ông Bùi Nguyên Hùng – Cục trưởng Cục Bản quyền nhận định.

Do nhiều nước phát triển trên thế giới đã đi trước chúng ta nhiều năm trong việc thực thi quyền tác giả và quyền liên quan, chúng ta có thể học hỏi những kinh nghiệm quý để áp dụng vào thực tế tại Việt Nam.

Để học tập kinh nghiệm quốc tế, tiếp nhận hỗ trợ kỹ thuật trong tư vấn kinh nghiệm xây dựng hoàn thiện chính sách, tổ chức hoạt động của cơ quan chính phủ về quyền tác giả, quyền liên quan và công nghiệp văn hóa, Cục Bản quyền đã đẩy mạnh công tác hợp tác quốc tế qua việc tham dự Phiên họp nội bộ ASEAN và phiên 12, 13, 14, 15, 16 Hiệp định RCEP; xây dựng báo cáo về kế hoạch triển khai các hoạt động trong khuôn khổ ASEAN; rà soát TPP, EVFTA; tham dự các phiên họp AWGIPC lần thứ 49, 50, 51; nghiên cứu xây dựng hồ sơ gia nhập WCT, WPPT...

Không ngừng tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan

Một trong những cái khó của việc thực thi quyền tác giả, quyền liên quan tại Việt Nam chính là nhận thức của các nhóm đối tượng trong xã hội về vai trò của quyền này chưa đầy đủ. Không chỉ ở những vùng dân trí thấp, mà ngay tại các thành phố lớn và những người có trình độ học vấn cao cũng còn nhận thức chưa đầy đủ về bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan. Điều này được thể hiện rõ hơn qua các tranh chấp về bản quyền diễn ra gần đây ví dụ như vụ việc hơn chục bức tranh bị cho là giả mạo của các họa sĩ nổi tiếng dễ dàng lọt qua khâu thẩm định và được trưng bày tại Bào tảng Mỹ thuật TP Hồ Chí Minh.
 
Ông Bùi Nguyên Hùng - Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả. Ảnh: Gia Linh
Nguyên nhân chủ yếu của tình trạng này là do công tác tuyên truyền, phố biến, giáo dục pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan vẫn đang ở giai đoạn đầu của quá trình phổ cập trong công chúng – ông Bùi Nguyên Hùng cho biết.

Thực hiện nhiệm vụ quản lý Nhà nước về tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật về bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan, Cục đã phối hợp với các đơn vị liên quan trong nước và quốc tế tổ chức các cuộc Hội thảo, Hội nghị như: Hội nghị toàn quốc "Tổng kết 10 năm thi hành Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan"; Hội thảo về quản lý tập thể quyền tác giả trong lĩnh vực âm nhạc; Diễn đàn Việt Nam – Hàn Quốc năm 2016 về VKFTA; Hội thảo Quản lý tập thể quyền sao chép tác phẩm tại Đà Nẵng; Hội thảo quốc gia về vai trò của quyền tác giả đối với sự phát triển văn hóa và kinh tế”…


 
Cục Bản quyền tác giả tổ chức Gameshow "Bản quyền và sáng tạo".  Nguồn: Cục Bản quyền
Đặc biệt trong năm 2016, lần đầu tiên gameshow “Bản quyền và sáng tạo” – một sân chơi bổ ích dành cho các bạn sinh viên nhằm tuyên truyền, nâng cao nhận thức, ý thức pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan được tổ chức tại Hà Nội với sự tham gia của 3 trường Đại học: Trường Đại học Kinh tế quốc dân Hà Nội, trường Đại học Ngoại thương Hà Nội và trường Đại học Văn hóa.

Để tăng cường công tác tuyên truyền, phố biến, giáo dục pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan trong xã hội, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Vương Duy Biên cho rằng Cục Bản quyền tác giả  cần nghiên cứu hệ thống tài liệu mang tính phổ cập cao, dễ xem, dễ ứng dụng với trình độ văn hóa của địa phương; nghiên cứu thí điểm thực hiện Gameshow với nội dung gắn với vấn đề bản quyền, kết hợp với một số cơ quan như Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Bộ Giáo dục và Đào tạo, các Đài truyền hình với tính xã hội hóa, tính đại chúng cao tạo sân chơi cuốn hút cho nhiều đối tượng.

Khép lại năm 2016 với nhiều chuyển động tích cực trong vấn đề bản quyền, Trung tâm Giám đinh quyền tác giả, quyền liên quan trực thuộc Cục Bản quyền tác giả chính thức được thành lập, đi vào hoạt động với mục tiêu góp phần giải quyết những tranh chấp xoay quanh vấn đề bản quyền; vần đề tuyên truyền nâng cao nhận thức về bản quyển được tăng cường, mở rộng; song song với đó là sự hợp tác quốc tế và sự hoàn thiện bộ khung chính sách, pháp luật nhằm thực thi bản quyền không ngừng được hoàn thiện … tất cả hướng đến một năm 2017 với nhiều đột phá, nhiều thành công trong lĩnh vực bản quyền đáp ứng sự kỳ vọng của xã hội./.

Gia Linh