NSND Vương Duy Biên: Nhiệm vụ lớn nhất của người nghệ sĩ là sáng tạo nghệ thuật

(Cinet)- Sinh ra trong gia đình có truyền thống làm nghệ thuật, dù bận rộn với cương vị Thứ trưởng Bộ VHTTDL nhưng NSND Vương Duy Biên không lúc nào ngơi nghỉ sáng tác…

Sức sáng tạo của người nghệ sĩ

Từ thập kỷ 90 của thế kỷ XX, khi còn là một cái tên khá mới mẻ trong làng điêu khắc, nghệ sĩ Vương Duy Biên đã gây tiếng vang khi trở thành nhà điêu khắc duy nhất có tác phẩm được chọn tại cuộc thi thiết kế tượng đài Trần Hưng Đạo tại Thành phố Nam Định. Thời điểm đó, nghệ sĩ Vương Duy Biên đã thể hiện chân dung Đức Thánh Trần bằng linh cảm của một người đam mê điêu khắc với hình thế danh tướng Trần Hưng Đạo “tay phải cầm Hịch tướng sĩ, tay trái tì lên đốc kiếm”. Bức tượng đã thể hiện sự trí dũng của một bậc danh tướng đồng thời cũng thể hiện được tinh thần của dân tộc Việt Nam, một dân tộc không bao giờ muốn chiến tranh, luôn yêu chuộng hòa bình nhưng cũng luôn cảnh giác, sẵn sàng chiến đấu với kẻ thù xâm lược.
 
Tác phẩm "Kéo cưa lừa xẻ".
Cũng từ sau “bước ngoặt” ấy, nghệ sĩ Vương Duy Biên đã gieo hết mình cho miền đam mê nghệ thuật với đủ các thể loại từ điêu khắc, hội họa, nghệ thuật trình diễn cho đến nghệ thuật sắp đặt. Sau triển lãm tranh lụa cá nhân tại Hà Nội được giới chuyên môn và công chúng yêu nghệ thuật đánh giá cao, nghệ sĩ Vương Duy Biên tiếp tục có hàng loạt triển lãm cá nhân gây tiếng vang tại Ba Lan, Nhật Bản, Pháp, Đức, Trung Quốc…

Nổi tiếng là họa sĩ vẽ tranh lụa nhưng nghệ sĩ Vương Duy Biên còn bộc lộ sự tài hoa hiếm có với vai trò đạo diễn vở múa rối “Hồn quê” - một sự kết hợp tài tình đến kỳ lạ giữa rối nước truyền thống với nghệ thuật sắp đặt hiện đại.
 
Tác phẩm "Ở đây cũng có dầu".
Sau này, khi đã trở thành Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn, rồi Thứ trưởng Bộ VHTTDL, nghệ sĩ Vương Duy Biên vẫn miệt mài sáng tạo và không ngừng cho ra những tác phẩm mang đậm dấu ấn cá nhân.

Chia sẻ về quá trình sáng tạo nghệ thuật của mình, nghệ sĩ Vương Duy Biên cho biết, bên cạnh những cảm xúc mạnh mẽ từ tuổi thơ gian khổ thì những hiện thực đời sống diễn ra xung quanh cũng là cảm hứng để ông sáng tác.
 
Nghệ sĩ Vương Duy Biên bên tác phẩm "Ước mơ".

Cũng theo nghệ sĩ Vương Duy Biên, thời gian sáng tác của ông chủ yếu trên xe, trên đường đi công tác, thậm chí đôi khi là trong các cuộc họp. “Khi nảy ra ý tưởng nào đó, tôi ghi chép lại ngay rồi cuối tuần được nghỉ ngơi, thì lại lao vào sáng tác”, nghệ sĩ Vương Duy Biên nói.

Và trong ngôi nhà ở Ngã tư Sở, có nhiều đêm ánh đèn trên căn gác nhỏ cứ mãi thao thức suốt canh khuya cùng những ý tưởng của người nghệ sĩ.

Không gian nghệ thuật của riêng mình

Sau nhiều năm ấp ủ và thực hiện theo phương châm “kiến tha lâu đầy tổ”, nghệ sĩ Vương Duy Biên đang dần hiện thực hóa mong muốn có một không gian nghệ thuật của riêng mình tại thôn Bốt Tép, xã Hiền Ninh, huyện Sóc Sơn, Hà Nội với diện tích gần 1200m2 được cải tạo một cách phù hợp.
 
Không gian trưng bày của nghệ sĩ.
Bước vào không gian nghệ thuật của nghệ sĩ Vương Duy Biên, người ta có cảm giác như vượt khuôn khổ của lãng du và thấu cảm rộng hơn về sự sáng tạo của người làm nghệ thuật. Ở đó, ngoài những bức tranh, những tác phẩm điêu khắc còn có cả một sân khấu nhỏ có thể biểu diễn ca trù, múa rối, hát chèo... Ngoài ra, còn có một lô cốt được giữ gần như nguyên vẹn để trưng bày những kỷ vật thời chiến.
 
Tác phẩm "Chum kinh nghiệm".
Ở mảng hội hoạ, hầu hết các tác phẩm đang hiện hữu tại không gian nghệ thuật đều là đề tài phụ nữ đang làm việc trên đồng ruộng với những biến tấu các chi tiết như: Nón đội đầu, xà cạp, dáng ngồi, dáng đứng,... Không gian trong tranh là không gian ước lệ truyền thống, tập trung vào khả năng biểu cảm tự thân của chất liệu sơn mài. Người xem có thể thấy được chất nghệ sĩ giản dị, yêu thích sự bình tâm, thanh thản của nghệ sĩ Vương Duy Biên trong từng tác phẩm.
 
Những tác phẩm đang hoàn thiện.
Ở mảng điêu khắc, những tác phẩm được trưng bày nơi đây là kết quả từ sự trải nghiệm cuộc sống, của vị trí công tác, của lứa tuổi, của thời cuộc nói chung. Nội dung tác phẩm thể hiện nhiều triết lý nhân sinh sâu sắc, được ẩn dưới các hình thức dí dỏm, hóm hỉnh, nhẹ nhàng. Một số tác phẩm điêu khắc ngoài trời gắn trực tiếp với bối cảnh kiến trúc sẵn có, thể hiện khả năng quan sát bao quát, tính sáng tạo của một nghệ sĩ tạo hình, một đạo diễn sân khấu, một điêu khắc gia.
 
Tác phẩm "Nước công cộng".

Có thể thấy, không gian mới rộng mở đã tạo động lực cho sáng tạo nghệ thuật. Như nghệ sĩ Vương Duy Biên chia sẻ, không gian này tạo ra ưu thế cho sáng tạo, nhất là điêu khắc. “Cũng từ đây, tôi đã nghĩ cần phải có những tác phẩm gắn kết với chính không gian này như: Nước công cộng, Ở đây cũng có dầu…”, nghệ sĩ Vương Duy Biên nói.
 
Vào ngày 17,18,19/11/2017 tại thôn Bốt Tép, Xã Hiền Ninh, huyện Sóc Sơn, Hà Nội, NSND Vương Duy Biên sẽ tổ chức triển lãm trưng bày khoảng 80 tác phẩm (trong đó có hơn 40 tranh lụa và hơn 30 tác phẩm tượng) do ông sáng tác. Một số tác phẩm điêu khắc mang đậm chất sáng tạo của nghệ sĩ Vương Duy Biên trong triển lãm lần này như: Chiếc ghế đang chìm, Kéo cưa lừa xẻ, Chum kinh nghiệm, Mãn nguyện, Ai bảo tôi không làm được Cũng tại Triển lãm, NSND Vương Duy Biên sẽ cho ra mắt một số tiết mục trình diễn nghệ thuật múa rối (rối cạn, rối bụng…) có sự tương tác với các tác phẩm mỹ thuật.

Bài và ảnh: Nguyên Hà