Văn học du ký - Sức hấp dẫn tuy lạ mà quen

(Cinet)- Trước sự lấn át của nhiều loại hình văn hóa giải trí sôi động, liệu văn học du ký - một thể loại văn học tồn tại từ rất lâu đời trong lịch sử có thể bị chìm lắng hay vẫn tạo được sức hấp dẫn đối với người đọc từ những điều tuy cũ mà mới, tuy lạ mà quen?
 
Trong những năm gần đây, thể loại văn học du ký không ngừng phát triển và đã trở thành trào lưu. Ảnh minh họa. Nguồn: songtre.tv

Ở thế kỷ 21, khi các phương tiện đi lại và ngành xuất bản không ngừng phát triển thì những hành trình trên nhiều con đường mới cũng là sở thích thú vị của các nhà văn, đặc biệt là những cây bút trẻ. Và từ đó trào lưu văn học du ký ngày càng nở rộ. Tính đến nay đã có số lượng đáng kể, ước chừng khoảng hơn 50 đầu sách có tiếng trên quốc tế được nhớ để “chỉ tên điểm mặt”, còn thực tế số lượng văn học du ký xuất bản ở mỗi nước thì lớn hơn rất nhiều. Có thể kể đến những tác phẩm như: A Walk in the Woods: Rediscovering America on the Appalachian Trail (Chuyến đi bộ trong rừng: Khám phá lại nước Mỹ từ dãy Appalachian) của Bill Bryson, On The Road (Trên đường) của Jack Kerouac, Nana du ký (Arikawa Hiro), Gulliver du ký (Jonathan Swift), Những cuộc phiêu lưu của Huckleberry Finn (Mark Twain)… Đặc biệt có những trường hợp “ăn khách” tới mức tạo nên “kỳ tích” như Eat, Pray, Love (Ăn, cầu nguyện, yêu) của Elizabeth Gilbert. Tác phẩm này từng có mặt trong danh sách bán chạy của New York Times trong 187 tuần.
 
Ảnh minh họa. Nguồn: vietnamnet

Tại Việt Nam, thực chất thể loại văn học du ký hay còn gọi là thể tài du ký đã xuất hiện trong lịch sử văn học từ rất sớm. Thời kỳ văn học trung đại, truyền thống ghi chép về "cái có thật" đã xuất hiện trong các bài thơ, bài phú với nội dung về những sự kiện, danh lam thắng cảnh trong cuộc du hành của người lữ khách. Một số tác phẩm ký nổi tiếng như “Thanh hư động ký” (Nguyễn Phi Khanh), “Lam Sơn thực lục” (Nguyễn Trãi), “Bắc Sứ thông lục” (Lê Quý Đôn), “Thượng Kinh ký sự” (Lê Hữu Trác)… Tuy nhiên, một thời gian dài, dường như dòng văn học này bị lãng quên cho tới khi những tác phẩm: Tôi là một con lừa (Phương Mai); Nước Ý, câu chuyện tình của tôi (Trương Anh Ngọc); Ðảo thiên đường (Dili); Dưới nắng trời châu Âu (Hoàng Yến Anh)… ra đời. Tiếp đó tới nay, thị trường văn học nước nhà lại xuất hiện hàng loạt các tác phẩm thuộc thể loại du ký và trở thành hiện tượng đáng chú ý, thu hút sự đón nhận nồng nhiệt của độc giả như: Những ngày ở Châu Âu (Vũ Minh Đức), Seoul Đến Và Yêu (Quỳnh in Seoul), Từ Rừng Thẳm Amazon Đến Quê Hương Bolero (Nguyễn Tập), Rong ruổi Scotland cùng anh, em nhé! (Nguyễn Thị Kim Ngân), Đến Nhật Bản học về cuộc đời (Lê Nguyễn Nhật Linh), Nghìn Ngày Nước Ý, Nghìn Ngày Yêu (Trương Anh Ngọc), Có Một Nước Mỹ Rất Khác (Huỳnh Chí Viễn), Đà Lạt một thời hương xa (Nguyễn Vĩnh Nguyên), Hạt muối rong chơi (Nguyễn Phan Quế Mai)…
 
Ảnh minh họa. Nguồn: top7thuvi.com

Cùng với những tác phẩm đó là sự phát triển của lực lượng các cây viết chuyên nghiệp và không chuyên. Chính vì vậy người ta có thể dự đoán rằng, trong tương lai không xa, văn học du ký sẽ phát triển mạnh mẽ bởi những trang sách đó không chỉ đơn giản là những chuyến hành trình địa lý mà còn là hành trình tinh thần, văn hóa, những người thật, việc thật được thể hiện dưới ngòi bút văn chương có tích lũy cả vốn tri thức. Các tác giả ngày càng hứng thú kể lại những chuyến đi, còn độc giả thì hào hứng khi được trải nghiệm qua những trang văn ăm ắp thông tin thú vị. Người ta từng nói rằng trong cuộc đời có hai điều bổ ích nhất là đi nhiều và đọc nhiều. Nhưng thử hỏi mấy ai làm được cả hai? Vì thế mà phần lớn số đông chọn cách đọc những tác phẩm viết về các chuyến đi để tận hưởng sự sống động theo từng bước chân người viết và gieo vào lòng mình cảm hứng sống, chắt lọc kinh nghiệm sống.
 
Ảnh minh họa. Nguồn: top7thuvi.com

Hơn nữa, một trong những lý do khiến cho mảng văn học du ký “nở rộ” cũng bởi sự phát triển và phổ biến của hình thức du lịch “phượt” trong giới trẻ hiện nay. Nó như một “luồng gió mới” thổi vào thị trường sách văn học. Nhưng để có được sự đón nhận của độc giả là một thử thách không dễ dàng bởi không phải bất cứ chuyến đi nào cũng trở thành câu chuyện hấp dẫn nếu không có cách diễn đạt và lối dẫn dắt độc đáo, mới mẻ và cũng chẳng phải cứ viết là thành tác phẩm.

Hy vọng rằng cùng với những hành trình của giới trẻ, sự nhiệt tình đóng góp của các ngòi bút kỳ cựu, văn đàn Việt Nam sẽ ngày càng có thêm nhiều trang du ký sống động, hấp dẫn, không chỉ đánh trúng tâm lý thích xê dịch, mê khám phá đó đây mà còn mang đậm tính chiêm nghiệm, khám phá điều mới mẻ, tạo cảm hứng cho độc giả… Bởi dẫu là một cuốn du ký hay không phải là một cuốn du ký rõ nét thì điều quan trọng nhất vẫn là ở chất lượng và độ sâu sắc, để khi khép trang sách lại thì những suy ngẫm về cuộc sống còn đọng mãi trong tâm thức mỗi người.

M.N