Bảo hộ tác quyền và quyền liên quan đối với các sáng tạo VHNT và sản phẩm VH

(Cinet) – Có thể nói chưa bao giờ vấn để bảo hộ tác quyền và quyền liên quan đối với các sáng tạo văn hóa nghệ thuật cũng như các sản phẩm văn hóa lại được quan tâm như thời gian gần đây. Lý do là bởi trong thời đại công nghệ, việc sao chép, sản xuất các sản phẩm “hàng nhái” và sử dụng trái phép các sáng tạo văn hóa nghệ thuật trở nên dễ dàng đến mức phổ biến.

bà Phạm Thị Kim Oanh – Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả phát biểu tại Hội thảo.bà Phạm Thị Kim Oanh – Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả phát biểu tại Hội thảo.

Thạc sĩ Phạm Thị Kim Oanh – Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả, Bộ VHTTDL đã phát biểu tại Hội thảo:  Trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, là thành viên của Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO), Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), đứng trong “sân chơi” của các quốc gia thành viên, Việt Nam được hưởng quyền và có nghĩa vụ phải tuân thủ các cam kết quốc tế về sở hữu trí tuệ nói chung và quyền tác giả, quyền liên quan nói riêng. Trong tiến trình đó, pháp luật quyền tác giả, quyền liên quan Việt Nam về cơ bản đã đáp ứng các đòi hỏi quốc tế, phù hợp với thực tiễn của Việt Nam. Các quy định pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan đã từng bước đi vào cuộc sống, phát huy tác dụng tích cực trong việc khuyến khích sáng tạo, xác lập trật tự quyền tác giả, quyền liên quan. Quyền và lợi ích hợp pháp của các tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả từng bước được bảo hộ.

Theo Phó Cục trưởng thì: quyền tác giả ngày càng trở thành một trong những yếu tố quan trọng của quá trình phát triển. Hoạt động bảo hộ quyền tác giả nhằm mục đích khuyến khích sáng tạo, thu hút và bảo hộ đầu tư, góp phần phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội. Thông qua việc khuyến khích hoạt động sáng tạo và phổ biến các sáng tạo, công chúng được hưởng thụ các tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học có giá trị. Bên cạnh đó Luật pháp quy định sự bảo hộ không chỉ dành cho những người sáng tạo ra các tác phẩm mà còn dành cho cả những người góp phần phổ biến các tác phẩm đó đến công chúng. Việc bảo hộ tốt quyền lợi của những cá nhân, tổ chức này sẽ gián tiếp bảo hộ quyền lợi của tác giả.

Bảo hộ tác quyền và quyền liên quan đối với các sáng tạo VHNT và sản phẩm VH - ảnh 2
Bảo hộ tác quyền và quyền liên quan đối với các sáng tạo VHNT và sản phẩm VH - ảnh 3
Cần xây dựng thêm hành lang pháp lý cho việc bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan...

>Bởi các tác phẩm văn học nghệ thuật là những tài sản vô hình khi mới được tạo ra nhưng trở nên đáng giá dưới dạng sản phẩm hữu hình. Khác với quyền sở hữu tài sản thông thường có đối tượng là các tài sản vật chất, hữu hình mà con người có thể cầm nắm, chiếm giữ được như động sản hay bất động sản, quyền tác giả, quyền liên quan là một loại tài sản đặc biệt - tài sản vô hình. Chính bởi là tài sản vô hình nên nó có thể được lan truyền rộng rãi, do đó rất khó cho việc kiểm soát việc khai thác, sử dụng. Vì vậy, khai thác quyền sử dụng là nội dung quan trọng nhất của quyền tác giả với đặc tính gắn liền với mục đích thương mại. Đặc biệt, ngày nay khi công nghệ kỹ thuật số phát triển, cùng với sự ra đời của internet, thì đây vừa là cơ hội khai thác thương mại các tác phẩm trong môi trường số, vừa là thách thức đặt ra cho việc bảo hộ quyền tác giả trong môi trường kỹ thuật số.

>>Trong những năm qua, các cơ quan chức năng đã nhìn nhận đúng về tầm quan trọng trong công tác bảo hộ tác quyền, quyền liên quan để từ đó tạo hành lang pháp lý về quyền tác giả, quyền liên quan của Việt Nam đã tương đối hoàn thiện, khuyến khích các hoạt động sáng tạo phát triển, đồng thời bảo hộ thành quả lao động sáng tạo đã kết tinh trong các tác phẩm văn học, nghệ thuật và khoa học.

Bộ luật Dân sự 2005 tại Chương XXXIV phần thứ VI quy định về quyền tác giả, quyền liên quan, gồm những quy định chung mang tính nguyên tắc về quyền tác giả, quyền liên quan là quyền dân sự của cá nhân, pháp nhân. Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 với 222 điều, điều chỉnh các quan hệ sáng tạo, bảo hộ tài sản trí tuệ của ba đối tượng gồm quyền tác giả, quyền liên quan, quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng, trong đó có 46 điều quy định riêng về quyền tác giả, quyền liên quan. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Sở hữu trí tuệ 2009, với 33 điều sửa đổi, bổ sung, nhằm khắc phục kịp thời một số hạn chế, cản trở thực thi tại quốc gia và hội nhập quốc tế.

Hệ thống các chế tài về hành chính, dân sự và hình sự đã được hình thành, đảm bảo cho các quy định pháp luật về quyền tác giả được thi hành với bộ máy cưỡng chế của Nhà nước. Tại Bộ luật Hình sự sửa đổi tháng 6 năm 2009 có quy định mức phạt tối đa đối với tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan đến 1 tỷ đồng hoặc phạt từ từ  6 tháng đến 3 năm. Nghị định xử phạt vi phạm hành chính về quyền tác giả, quyền liên quan số 131/2013/NĐ-CP ngày 16/10/2013 có mức xử phạt tối đa đối với cá nhân có hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan là 250 triệu, đối với tổ chức là 500 triệu.

Bên cạnh đó, Hiệp định song phương về thiết lập quan hệ quyền tác giả, Hiệp định Thương mại giữa Việt Nam và Hợp chủng quốc Hoa Kỳ, Hiệp định về bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ giữa Việt Nam và Liên bang Thụy Sỹ cũng đang có hiệu lực thi hành. Ngoài ra, Việt Nam đã là thành viên của 5 điều ước quốc tế đa phương gồm Công ước Berne bảo hộ tác phẩm văn học, nghệ thuật và khoa học; Công ước Rome bảo hộ người biểu diễn, nhà sản xuất bản ghi âm, tổ chức phát sóng; Công ước Brussel bảo hộ tín hiệu vệ tinh mang chương trình truyền qua vệ tinh đã mã hóa; Công ước Geneva bảo hộ nhà sản xuất bản ghi âm chống lại việc sao chép bất hợp pháp bản ghi âm của họ. Hiệp định TRIPs về các khía cạnh liên quan đến thương mại của quyền sở hữu trí tuệ.

Bảo hộ tác quyền và quyền liên quan đối với các sáng tạo VHNT và sản phẩm VH - ảnh 4
Trong thời đại bùng nổ thông tin,  công nghệ số như hiện nay, chính là cơ hội để nạn khai thác, sử dụng trái phép các sáng tạo văn hóa nghệ thuật trở nên dễ dàng và phổ biến hơn..
Bảo hộ tác quyền và quyền liên quan đối với các sáng tạo VHNT và sản phẩm VH - ảnh 5
Vì vậy, còn tích cực xây dựng hành lang pháp lý cụ thể, chi tiết đồng thời liên tục bồi dưỡng kiến thức sở hữu trí tuệ cho cán bộ các cơ quan liên quan...

>>>Trong thời đại bùng nổ công nghệ thông tin như hiện nay, môi trường số đã đem lại cơ hội cho việc quảng bá, khai thác, sử dụng tác phẩm, tạo điều kiện cho việc sáng tạo các sản phẩm văn hóa và đáp ứng ngày càng cao nhu cầu hưởng thụ văn hóa. Việc khai thác, sử dụng tác phẩm trên môi trường số, số hóa các tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng ngày càng diễn ra nhiều hơn cũng đồng thời đem lại các thách thức lớn trong việc bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan trong môi trường số. Thách thức này mang tính toàn cầu, không loại trừ bất kỳ quốc gia nào. Nạn xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan đã và đang xảy ra ở nhiều lĩnh vực với quy mô ngày càng lớn và tinh vi hơn với sự giúp đỡ của phương tiện kỹ thuật, công nghệ hiện đại.

>>>>Để nhằm ngăn chặn và khắc phục tình trạng vi phạm quyền tác giả, quyền liên quan, đặc biệt là trong môi trường số hiện nay, phải tiến hành đồng bộ nhiều giải pháp:

- Tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan để phù hợp với các điều kiện của thời đại số, phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội của đất nước và các chuẩn mực quốc tế;

- Tích cực tuyên truyền giáo dục pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan để các chủ thể quyền nhận thức rõ quyền của mình. Tuyên truyền vận động và giáo dục cho người sử dụng Internet, các cá nhân, tổ chức khi khai thác sử dụng tác phẩm của người khác phải tuân thủ các nghĩa vụ pháp lý và các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian cũng cần có ý thức tôn trọng quyền tác giả, quyền liên quan. Dần dần tạo cho công chúng thói quen và ý thức khai thác sử dụng tác phẩm có bản quyền;

- Các chủ thể quyền cần chủ động hơn nữa trong việc tự bảo vệ quyền của mình. Khi phát hiện vi phạm nên gửi yêu cầu đến cơ quan có thẩm quyền để xử lý, cần áp dụng các thủ tục cần thiết về hành chính và dân sự để bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan.

- Tăng cường vai trò và năng lực của các tổ chức đại diện tập thể quyền tác giả, quyền liên quan;

- Các cơ quan thực thi tích cực, chủ động hơn nữa trong việc thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm một cách nhanh chóng, nghiêm minh, đúng pháp luật.

Tóm lại,  trong điều kiện phát triển kinh tế tri thức và xu thế hội nhập quốc tế hiện nay, việc thực thi bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ nói chung, quyền tác giả, quyền liên quan nói riêng đóng vai trò rất quan trọng nhằm đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp cho các tác giả, khuyến khích đầu tư sáng tạo, cân bằng lợi ích của tác giả, người khai thác sử dụng và công chúng hưởng thụ. Làm tốt công tác bảo vệ quyền tác giả góp phần bảo đảm việc phát triển công nghiệp văn hóa và phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, góp phần thúc đẩy quá trình hợp tác và hội nhập kinh tế quốc tế, thu hút các nhà đầu tư, sáng tạo trong và ngoài nước.

Thạc sĩ Phạm Thị Kim Oanh

Phó Cục trưởng Cuc Bản quyền tác giả

 

 

 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác