Công tác bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan còn nhiều bất cập

Công tác bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan còn nhiều bất cập - ảnh 1
Thực tế công tác thực thi bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan
vẫn còn nhiều bất cập
(Cinet) – Mặc dù đã có nhiều chuyển biến tích cực song cần phải nhìn nhận một thực tế đó là công tác bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan ở Việt Nam đến nay vẫn còn nhiều bất cập.
Việt Nam đã tham gia và thực hiện hầu hết các cam kết quốc tế về sở hữu trí tuệ trong đó có quyền tác giả và quyền liên quan như: Công ước Berne 1971 bảo hộ các tác phẩm văn học và nghệ thuật; Công ước Pome 1961 bảo hộ người biểu diễn, nhà sản xuất bản ghi âm, tổ chức phát sóng; Công ước Geneva bảo hộ nhà sản xuất bản ghi âm chống lại việc sao chép không được phép bản ghi âm của họ; Công ước Brussels 1974 liên quan đến việc phân phối tín hiệu mang chương trình truyền hình qua vệ tinh; Hiệp định TRÍP 1994 về những khía cạnh liên quan đến thương mại….
Tại Việt Nam, nhiều năm qua Nhà nước cũng đặc biệt quan tâm đến công tác bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan . Theo đó nhiều hoạt động nghiên cứu, xây dựng hoàn thiện việc thực thi pháp luật cũng đã được thực hiện. Chỉ thị số 36/2008/CT-TTg ngày 31/12/2008 về tăng cường quản lý và thực thi bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan được triển khai thực hiện tính đến nay cũng đã hơn 5 năm.
Tại Hội nghị Tổng kết 5 năm thực hiện Chỉ thị số 36/2008/CT-TTg về việc tăng cường quản lý và thực thi bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan diễn ra hôm 22.5 vừa qua do Cục bản quyền, Bộ VHTTDL tổ chức, nhiều đại biểu đã thống nhất rằng: Công tác bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan ở Việt Nam những năm qua tuy đã có nhiều chuyển biến tích cực song vẫn còn tồn tại nhiều bất cập.
Nói về việc này, Phó Giám đốc Sở VHTTDL thành phố Hồ Chí Minh cho rằng: Hiện có nhiều luật, văn bản, chỉ thị về việc thực hiện công tác bảo hộ quyền tác giả tuy nhiên có sự chồng chéo giữa các đơn vị thực thi. Cùng với đó là việc hướng dẫn cách thực hiện công tác thực thi quyền bảo hộ tác giả và quyền liên quan tới các các bộ chuyên trách vẫn còn chưa cụ thể do đó dẫn đến việc người thực hiện chưa nắm rõ và đủ các điều luật, cách thực hiện..Ngoài ra việc áp dụng chế độ nhuận bút từ năm 2002 đến nay đã trở nên quá lạc hậu khi mà tình trạng lạm phát, trượt giá trong xã hội tăng nhanh.
Công tác bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan còn nhiều bất cập - ảnh 2
Với khung định mức áp dụng cho chế độ nhuận bút từ năm 2002, một bài thơ, một bài viết được đăng trên các báo có giá quá thấp, quá lạc hậu với tình hình thực tế hiện nay. Chính nguyên nhân này là một trong số nhiều nguyên nhân dẫn đến việc các tác giả không quan tâm đến bản quyền. Ảnh minh họa

Đề xuất, kiến nghị với các Bộ ngành Trung ương về việc nên thành lập các văn phòng đại diện để đăng ký vào bảo hộ quyền tác giả tại các tỉnh, thành phố trong cả nước nhằm tạo điều kiện thuận lợi trong việc đăng ký, giám sát, phổ biến và bảo hộ quyền tác giả và quyền liên quan. Ngoài ra cũng nên thành lập các Trung tâm bảo vệ quyền tác giả thuộc những lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật khác như: văn học, mỹ thuật, múa…giống như Trung tâm bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam, nhằm tạo thuận lợi và đẩy mạnh hơn nữa trong việc thực thi quyền tác giả.
Phó Giám đốc Sở VHTTDL thành phố Cần Thơ giải thích: Hiện nay mới chỉ có Trung tâm bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam là đơn vị đứng ra thu tiền phí bản quyền cho các nhạc sĩ. Vậy những ngành nghệ thuật khác như văn học, mỹ thuật, sân khấu…thì phải nộp tiền ở đâu? Trong trường hợp đơn vị sản xuất chương trình muốn trả tiền bản quyền họ cũng sẽ gặp phải nhiều khó khăn bởi phải liên hệ với tác giả, mà nhiều trường hợp tác giả đã mất phải liên lạc với gia đình ( những người có quyền liên quan đến tác giả), đơn vị sản xuất cũng không biết gia đình tác giả ở đâu để liên hệ. Phó Giám đốc Sở VHTTDL Cần Thơ cũng dẫn chứng việc: một nhà thơ của tỉnh phải lặn lội lên tận Sài Gòn để đăng ký bản quyền cho tập thơ của mình. Sau đó khi tập thơ này được đăng báo thì tiền nhuận bút trả cho nhà thơ chưa bằng tiền lệ phí đăng ký bản quyền và tiền đi lại để đăng ký được bản quyền cho tập thơ đó. Chính vì vậy, đại biểu thành phố Cần Thơ cho rằng: nên chăng Cục Bản quyền cần phân cấp việc cấp giấy chứng nhận bản quyền về các tỉnh để tạo điều kiện thuận lợi hơn khuyến khích các tác giả đăng ký bản quyền cho tác phẩm của mình từ đó sẽ giảm bớt việc tranh chấp, khiếu kiện không đáng có về bản quyền. Ngoài ra đại biểu thành phố Cần Thơ cũng đồng nhất quan điểm với đại biểu thành phố Hồ Chí Minh về việc định mức nhuận bút hiện nay được áp dụng từ năm 2002 đã trở nên quá lạc hậu và không thỏa đáng với tác giả.
Công tác bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan còn nhiều bất cập - ảnh 3
Dòng máu anh hùng là một trong số nhiều tác phẩm nghệ thuật bị vi phạm bản quyền và hậu quả để lại là thiệt hại vô cùng nghiêm trọng về kinh tế..

Phát biểu ý kiến tại Hội thảo, Phó Giám đốc Sở VHTTDL thành phố Đà Nẵng lại cho rằng: Mức xử phạt đối với các trường hợp vi phạm bản quyền quá nhẹ so với hậu quả mà hành động đó mang đến. Mặc dù trong 5 năm vừa qua, thành phố Đà Nẵng đã thực hiện khá tốt Chỉ thị số 36/2008/CT-TTg ngày 31/12/2008 của Thủ tướng Chính phủ song vẫn còn siết chặt hơn nữa khung pháp lý với những hành động vi phạm bản quyền để những cá nhân, đơn vị có ý định vi phạm sẽ phải cân nhắc trước hành vi của mình chứ không nên dừng ở mức xử phạm quá nhẹ chỉ như răn đe hiện nay. Đại biểu nhấn mạnh rằng nếu không có mức xử phạm nghiêm minh hơn thì dần dần các nhà đầu tư sẽ lo sợ mà không dám đầu tư cho các sản phẩm nghệ thuật bởi số tiền đầu tư ban đầu lớn , đến khi bị vi phạm bản quyền sẽ dẫn đến thiệt hại vô cùng nặng nề về kinh tế.
Công tác bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan còn nhiều bất cập - ảnh 4
Trong khi các ca sĩ có thể đặt ra mức cát xê khủng cho mình thì các nhạc sĩ lại nhận được số tiền không đáng bao nhiều so với sáng tạc của họ..Ảnh minh họa

Hội thảo cũng ghi nhận ý kiến của nhạc sỹ Đinh Trung Cẩn - Phó giám đốc Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam kiêm Giám đốc chi nhánh phía Nam. Nói về thực trạng thực thi bảo hộ quyền tác giả và mức giá áp dụng cho việc trả tiền bản quyền tác giả, nhạc sĩ Trung Cẩn  cho biết: Nhiều đơn vị biểu diễn kêu ca đơn giá về bản quyền ca khúc cao, nhưng đó là thỏa thuận riêng và là quyền của nhạc sĩ đã sáng tác ca khúc đó. Ca sĩ được quyền ra giá cho tiết mục biểu diễn của mình thì nhạc sĩ cũng phải được quyền ra giá cho tác phẩm mà mình sáng tác. Có những ngôi sao cát xê hát đám cưới tới 400 triệu nhưng không có một đồng cho nhạc sĩ thì sao? Theo nhạc sĩ thì hiện nay ở Việt Nam, bản quyền cho tác giả vẫn còn ở mức thấp, dẫn chứng cho việc này, nhạc sĩ nói: Chúng tôi đã từng làm việc với các đối tác nước ngoài họ ra giá tới 10.000 USD cho việc sử dụng một bài hát của họ. Đơn cử một nhãn hàng tại Việt Nam muốn sử dụng ca khúc "Bonjour Vietnam" cho quảng cáo của mình, khi chúng tôi liên hệ với đối tác nước ngoài họ đòi tới 100.000 USD. Sau đó thỏa thuận về giá cả tại thị trường Việt Nam họ mới chấp nhận giảm giá xuống còn 10.000 USD.
Việc đề xuất với Bộ VHTTDL về phương án trong thời gian tới, nhạc sĩ Đinh Trung Cẩn cho biết từ khi Nghị định 79 ra đời tiền tác quyền phía Trung tâm thu được giảm hẳn, do thông qua phía Sở cấp phép đôi khi bị thất thoát tác quyền của nhạc sĩ. Thời gian tới ông mong Nghị định này sẽ được sửa đổi để bám sát hơn với tình hình thực tiễn.
Còn nhiều ý kiến khác nhau của các đại biểu đến từ các tỉnh, thành phố trên cả nước về thực trạng cũng như những giải pháp cho công tác thực hiện việc bảo hộ quyền tác giả và quyền liên quan được ghi nhận tại Hội thảo như: thiếu nguồn nhân lực cho công tác thực thi, thiếu cán bộ chuyên trách có trình độ, nhiều luật và văn bản hướng dẫn tới các Sở còn chưa cụ thể, thiếu sự giám sát của cơ quan chức năng, các đơn vị phối hợp còn kém….Song nhìn chung những ý kiến, kiến nghị mà các đại biểu quan tâm nhất đó là việc: cần cụ thể hơn các luật cũng như hướng dẫn việc thực thi công tác bảo hộ quyền tác giả tới đối tượng cán bộ chuyên trách; phân cấp thực hiện để các địa phương thuận tiện trong việc thực thi; khung giá cho tác giả và bản quyền tác giả cần phải thay đổi và nên thành lập thêm nhiêu trung tâm bảo hộ quyền tác giả tại các tỉnh, thành phố trên cả nước…
Mặc dù chưa thể có ngay những thay đổi cho phù hợp song hy vọng rằng những ý kiến cũng như các kiến nghị của đại biểu nêu trên sẽ là căn cứ để các cơ quan chức năng có những nghiên cứu, thay đổi, điểu chỉnh sát với thực tế hơn trong việc thực thi công tác bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan thời gian tới ở Việt Nam.
Nguyễn Hương
 
 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác