Cuộc chiến chống vi phạm bản quyền trong lĩnh vực CNTT: Những nỗ lực trên một trận địa rộng

Đại biểu của 17 quốc gia thuộc khu vực Châu Á- Thái Bình Dương đã tham dự Hội thảo WIPO khu vực Châu Á- Thái Bình Dương về quyền tác giả công nghệ thông tin- truyền thông, tổ chức tại Hà Nội trong 3 ngày từ 29-31.7.2009.

Cuộc chiến chống vi phạm bản quyền trong lĩnh vực CNTT: Những nỗ lực trên một trận địa rộng - ảnh 1

Tham dự hội thảo về phía VN có Thứ trưởng Bộ VH,TT&DL Trần Chiến Thắng, lãnh đạo Cục Bản quyền tác giả VN và một số đơn vị liên quan. Nhìn thực trạng, rà soát các nỗ lực thực thi bảo vệ quyền tác giả ở khu vực và thế giới, phần lớn các đại biểu gặp nhau  trong đánh giá: việc xâm phạm quyền tác giả trong lĩnh vực công nghệ thông tin- truyền thông vẫn đang ở mức cao.

Người sử dụng gia tăng nhưng ý thức về tác quyền thì chưa cao

Ở thời điểm 31.3.2009, số lượng người sử dụng internet trên thế giới đã vượt qua ngưỡng 1,6 tỷ. Trong đó, Trung Quốc có số lượng người sử dụng cao nhất thế giới- 298 triệu người, với  2,1 triệu website và 100.000 blog cá nhân. Tại VN, nếu năm 2003 mới chỉ có  3,80 % người sử dụng Internet và 5.473 tên miền VN thì đến tháng 6.2009 số người sử dụng đã tăng lên 24,98 % và có tới 108.938 tên miền. Trong  bảng, xếp hạng  của Miniwatts Marketing Group cuối tháng 3.2009, VN đứng thứ 18 trong top 20 nước  có số người sử dụng Internet nhiều nhất thế giới. Tại châu Á, VN chỉ đứng sau Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ, Hàn Quốc, Indonesia và Iran. Người sử dụng tăng, nhu cầu về thông tin nhiều trong lúc nhận thức về quyền tác giả của cả người sử dụng  lẫn người cung cấp thông tin chưa cao; hoặc vì lý do nào đó phía cung cấp thông tin đã “phớt” nghĩa vụ “quyền tác giả”  để thu lợi nhuận, khiến cho tình trạng xâm phạm quyền tác giả và quyền liên quan trong lĩnh vực công nghệ thông tin- truyền thông ngày càng trầm trọng, phức tạp.

Theo ông Yukuo Nagano, Giám đốc điều hành, Tổng thư ký  CODA, Tokyo,  “vấn nạn” vi phạm tác quyền trên Internet ở Nhật Bản tăng nhanh trong 5 năm qua. Việc ghi hình bất hợp pháp phim từ các rạp chiếu, sau đó phân phối bản sao trên thị trường  đã làm thiệt hại khoảng 20 tỷ yên/ năm. Các chương trình tivi  được đăng tải không phép trên các trang web  chỉ sau khi phát sóng vài giờ... Điều này không chỉ gây thiệt hại về kinh tế cho các đơn vị làm ăn chính đáng, mà còn làm giảm niềm tin đối với các tác phẩm được bảo hộ bản quyền tại Nhật Bản; gây trở ngại  tới sự phát triển văn hóa Nhật Bản.

Chia sẻ bức xúc với ông  Yukuo Nagano, ông Takashi Imura, Phó phòng Hợp tác quốc tế JCO, Cơ quan Văn hóa Chính phủ Nhật Bản đưa ra con số: “ Hiện tại, có tới 90% số lượng người  truy cập Internet từ điện thoại di động. Đáp ứng nhu cầu truy cập này, trong 2 năm qua, dịch vụ P2P tăng nhanh. Khoảng 50-80% files trên dịch vụ P2P là các tác phẩm có bảo hộ  bản quyền nhưng hầu hết nó bị đăng tải mà không được phép  của chủ sở hữu...”.

Ông  Ang  Kwee Tiang, Giám đốc SISAC khu vực châu Á- Thái Bình Dương  đưa dẫn chứng: “Theo khảo sát mới đây từ  3.300 hộ gia đình ở Mỹ, có tới 70% thiếu niên (từ 9-14 tuổi) hằng tháng tải âm nhạc từ Internet. 49% trong số này sử dụng iTunes, một trang hợp pháp; 26 % sử dụng dịch vụ chia sẻ tập tin bất hợp pháp Limewire để tải nhạc; 99 % nhạc số ở Trung Quốc bị vi phạm tác quyền...”.

Những nỗ lực ở một trận địa rộng

Đã có không ít vụ xâm phạm tác quyền được phán quyết bởi tòa án. Và mặc dù “cãi chày, cãi cối”, đẩy hành vi xâm phạm về phía người sử dụng nhưng nhiều trang web vẫn bị phán quyết của tòa chống lại. Đơn cử như vụ một nghệ sĩ hài kịch Pháp kiện MySpace  vì đã vi phạm quyền tác giả và nhân quyền sau khi một số vở hài kịch của ông  được sử dụng đăng tải trên một số trang web. Tiếp đến là vụ  nhà sản xuất phim Joyeux Noel’ kiện Daily Motion về hành vi vi phạm bản quyền  khi phim của họ trở thành “sản phẩm” truy cập dễ dàng  trên trang web của Daily Motion mà chưa được chủ sở hữu cho phép...  Trước tòa, Daily Motion “bao biện” mình chỉ là nhà cung cấp dịch vụ lưu trữ, không có nghĩa vụ tìm kiếm hành vi vi phạm  hoặc các trường hợp vi phạm trên web của mình. Tuy nhiên, tòa án đã đưa ra những lý lẽ thuyết phục hơn, rằng trang này nhờ sự có sẵn các tác phẩm nổi tiếng mà thu hút khán giả, tạo doanh thu cao hơn. Mặt khác, Daily Motion còn cung cấp cho người sử dụng dùng các phương tiện để vi phạm... Cũng “đánh” vào hành vi “làm ngơ” và “lợi dụng” sự nổi tiếng của các tác phẩm  nghệ thuật nổi tiếng để kinh doanh, Viacom đã  đệ đơn kiện Google đòi bồi thường 1 tỷ  vì đã làm ngơ  trước việc upload bất hợp pháp của người sử dụng các clip thuộc sở hữu của Viacom như  The Daily Show và MTV Videos lên Youtube...

Tích cực chống hành vi xâm phạm tác quyền ở lĩnh vực công nghệ  thông tin- truyền thông,  Nhật Bản đã  đưa ra Đạo luật về phòng chống sao chép phim bất hợp pháp ( có hiệu lực 30.8.2007), quy định trong vòng  8 tháng kể từ  khi tác phẩm điện ảnh  được trình chiếu  tại các rạp chiếu  phim tại Nhật Bản , cấm sao chép  không phép âm thanh và  hình ảnh  của tác phẩm điện ảnh đó. Hình phạt cho hành vi xâm phạm là 10 năm tù, hoặc 10 triệu Yên (hoặc cả 2 hình phạt trên). Nhật Bản  cũng đã đưa ra 1 nhãn hiệu hàng hóa gắn với các sản phẩm chính thức có nội dung của Nhật Bản  (CJ Mark)  để phân biệt với bản sao vi phạm. Nhãn hiệu này đã được đăng ký tại  Liên minh châu Âu, Hoa Kỳ, Nhật, Trung Quốc, Hồng Kông, Đài Loan (TQ), Hàn Quốc... Theo đó, các bản sao bị coi là vi phạm nhãn hiệu hàng hóa.  Từ dự án này,  từ tháng 1.2005- tháng 2.2008, Nhật Bản  phát hiện, bắt giữ và đưa ra tòa nhiều vụ vi phạm.

Cần quy định trách nhiệm của nhà cung cấp dịch vụ internet

Căn cứ vào thực trạng vi phạm tác quyền những năm qua, ông Daniel Seng, Phó giáo sư trường ĐH Tổng hợp Singapore cho rằng trong môi trường kỹ thuật số, các dịch vụ trung gian có thể  được các bên thứ 3 tăng cường sử dụng để thực hiện các hành vi vi phạm. Trong rất nhiều trường hợp  các dịch vụ trung gian này được thiết lập thuận tiện nhất để thực hiện đến cùng hành vi vi phạm . Vì thế cần phải quy trách nhiệm đối với nhà cung cấp dịch vụ, đơn vị  trung gian và gián tiếp trong việc vi phạm tác quyền.

Cùng quan điểm, ông  Ang  Kwee Tiang cho biết, Thượng viện Pháp vừa ban hành Luật Hadopi 2 trao quyền cho Chính phủ phạt những người dowload bất hợp pháp; đồng thời trao cho thẩm phán lựa chọn biện pháp áp dụng, bao gồm: ngắt kết nối internet, phạt tiền, hoặc phạt tù. Với những người cho phép truy cập trang web của họ để xâm phạm, sẽ phạt tiền và đình chỉ hoạt động dịch vụ trong 1 tháng. Ông Ang Kwee Tiang nhấn mạnh: “Xuất phát từ bản chất của vấn đề, bất kỳ giải pháp bảo hộ nào  cũng phải có tính chất  và có khả năng áp dụng trên quy mô quốc tế. Cần thiết phải thi hành toàn cầu do bản chất không biên giới của môi trường số... Có  thể nghiên cứu ban hành  các thỏa thuận mới”.

Nhấn mạnh đến trách nhiệm của  nhà cung cấp dịch vụ  internet liên quan đến quyền tác giả và quyền liên quan, ông Vũ Ngọc Hoan, Phó cục trưởng Cục Bản quyền tác giả VN  khẳng định  cần thiết hoàn thiện các quy định pháp luật về quyền tác giả và quyền liên quan trên internet để tương thích  hơn nữa với các chuẩn mực quốc tế. Trong đó nghiêm cấm upload và download các nội dung được bảo hộ bản quyền  khi chưa có sự đồng ý của chủ sở hữu quyền tác giả. Cần thiết có các quy định nhằm cân bằng quyền lợi và lợi ích  hợp pháp  của người chủ sở hữu  với các nhà cung cấp dịch vụ internet và người sử dụng nội dung liên quan đến văn bản, video và audio từ  trang web.

 

Theo VH

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác