Mua bản quyền, xu hướng tất yếu của xuất bản Việt Nam.

Trong thời gian gần đây, độc giả Việt Nam đã được tiếp cận những cuốn sách mới ra lò của các tác giả nước ngoài. Đây là bằng chứng rõ nhất cho việc mua bản quyền để xuất bản sách của các tác giả nước ngoài một cách hợp pháp tại Việt Nam đang là xu hướng tất yếu của các NXB trong nước.

Mua bản quyền, xu hướng tất yếu của xuất bản Việt Nam. - ảnh 1

Hai năm, sau khi tham gia Công ước Burne, hoạt động xuất bản ở Việt Nam bắt đầu có những dấu hiệu chuyển biến tích cực. Thực tế, đang diễn ra một cuộc cạnh tranh âm thầm của các nhà xuất bản (NXB) để có được bản quyền xuất bản những đầu sách “best-seller” trên thế giới.

Có thể nói, từ khi chính thức là thành viên của Công ước Burne về bản quyền, các NXB ở Việt Nam mới quan tâm đến hoạt động đã có hàng trăm năm trên thế giới. Các NXB đi đầu trong hoạt động mua bản quyền sách nước ngoài phải nói tới là NXB Văn hóa – Thông tin, NXB Trẻ, NXB Kim Đồng và mới đây NXB Công an Nhân dân cũng đã bắt đầu quan tâm tới hoạt động này.

NXB Trẻ là đơn vị đứng đầu trong việc mua tác quyền với 96 đầu sách (tạm tính đến tháng 10/2006). Trong số này, phải kể tới những cuốn sách “danh tiếng” mà NXB Trẻ đã phải tốn nhiều công sức mới có được như: 6 tập “Harry Potter” của nữ tác giả J.K. Rowling, “Kỵ sĩ rồng” của tác giả Cornelia Funke, “Cô đơn trên mạng” của Janusz Leon Wisniewski …

Trong vòng hơn 1 tháng lại đây, NXB Trẻ đã thương lượng và mua bản quyền được hơn 10 đầu sách để chuẩn bị ra mắt độc giả vào đầu năm 2007. Trên website của NXB cũng liên tục cập nhật chi tiết những cuốn sách đã được họ mua bản quyền để độc giả cũng như các đơn vị bạn có thể tiện theo dõi và tránh… “đụng hàng”.

Hiện NXB Văn hóa - Thông tin cũng đã có trong tay danh mục của 60 đầu sách được mua bản quyền. Mặt hoạt động này của họ cũng gây được chú ý của dư luận khi họ có được bản quyền cuốn “Mật mã DaVanci” của Dan Brown.

Sau “Mật mã DaVanci”, NXB Văn hóa - Thông tin lại tiếp tục xúc tiến việc mua bản quyền 3 tác phẩm trước đó của Dan Brown là “Pháo đài số”, “Điểm dối lừa”, “Thiên thần và ác quỷ”. Bà Phương Mai – Quản lý bản quyền của NXB Văn hóa - Thông tin cho biết: “Ban đầu, khi tiếp cận với công ty đại diện cho Dan Brown, họ rất ngạc nhiên khi biết một NXB của Việt Nam cũng có ý định mua bản quyền. Lúc đó, “Mật mã Da Vanci” còn đang “nóng”, cho nên họ đưa ra những đòi hỏi rất cao.

Nhưng sau khi phía NXB đưa ra những thông tin về tình hình xuất bản ở Việt Nam cũng như mức thu nhập bình quân đầu người, mức giá cuối cùng mà NXB có được là 1.500 USD ứng phí (với một lần xuất bản 3.000 cuốn) và trở thành nước thứ 46 có bản quyền cuốn sách này. Những tác phẩm còn lại của Dan Brown, chúng tôi cũng đạt được thỏa thuận với mức giá tương tự cuốn đầu tiên”.

Chỉ riêng trong tháng 12 vừa qua, NXB Văn hóa - Thông tin cũng đã cho ra mắt hàng loạt các tác phẩm được mua bản quyền như: bộ sách 10 tập của R.L.Stine; bộ truyện trinh thám 5 tập của Jame Peterson – tác giả trong 2 năm gần đây “thống trị” thị trường sách châu Âu và Bắc Mỹ với số bản sách bỏ túi được bán nhiều nhất ở các sân bay quốc tế; tiểu thuyết “Hoạt động biến nhân hình” của Vương Mông…

Trong quý I-2007, hàng loạt các tác phẩm của các tác giả nổi tiếng Trung Quốc đã được NXB Văn hóa - Thông tin mua bản quyền cũng sẽ được giới thiệu đến bạn đọc như “Tần Xoang” của Mạc Ngôn, “Tuổi xuân muôn năm” của Vương Mông, “Chó săn Thanh Tạng” của Dương Chí Quân, “Một tòa thành” của Hàn Hàn…

Với mảng sách văn học Trung Quốc, vừa qua NXB Công an Nhân dân cũng đã thành công khi mua được bản quyền và xuất bản trọn bộ tiểu thuyết 2 tập “Huynh đệ” của nhà văn Dư Hoa. Tiểu thuyết “Tô tem sói” của Khương Nhung cũng vừa ra mắt độc giả trong tháng 12 này. NXB Công an Nhân dân cũng đã thương lượng thành công việc mua bản quyền và xuất bản 18 cuốn tiểu thuyết của Sidney Shelldon.

Từ khi Luật Xuất bản 2005 có hiệu lực, cho phép tư nhân được tham gia liên doanh, liên kết với các NXB ở tất cả các khâu trong hoạt động xuất bản, đã khiến cho hoạt động mua bản quyền đối với sách nước ngoài ở Việt Nam trở nên sôi động hơn bao giờ hết.

Các công ty tư nhân như Công ty Văn hóa sáng tạo Trí Việt, Công ty Văn hóa Nhã Nam, Công ty Văn hóa Phương Nam, Công ty Văn hóa Đông A… với hàng loạt đầu sách nước ngoài có bản quyền đã góp phần định hình một thị trường xuất bản trong nước đang từng bước trở nên chuyên nghiệp hơn.

Cho đến nay, Công ty Văn hóa và Sáng tạo Trí Việt đã giao dịch 50 tập đoàn xuất bản và NXB lớn trên thế giới và hiện đã có trong tay 208 đầu sách có bản quyền và hiện nay Trí Việt đang liên hệ để mua bản quyền của 36 đầu sách khác.

Trong số những cuốn sách được Trí Việt mua bản quyền, có những cuốn việc liên hệ bản quyền cực kỳ khó khăn như cuốn “Phút nhìn lại mình” của Spencer Johnson, phải qua 5 NXB, công ty bản quyền ở Mỹ mới tìm ra được đối tác đang thực sự giữ bản quyền là Margret McBride.

Còn cuốn “Hồi ký Hillary Clinton và chính trường nước Mỹ” (Living History) do NXB Simon & Schuster – NXB lớn và uy tín nhất ở Mỹ - và đích thân phu nhân cựu Tổng thống Hoa Kỳ Hillary Clinton giữ bản quyền. Vì thế Trí Việt phải cử đại diện sang Mỹ trực tiếp giao dịch và có được chữ ký đồng ý của bà Clinton thì hợp đồng về bản quyền mới được ký sau gần 1 năm thương thảo tích cực.

Công ty Văn hóa Nhã Nam cũng là một thương hiệu hiện đang giữ bản quyền 113 đầu sách nước ngoài, trong đó chủ yếu là sách văn học. Chùm tác phẩm của Haruki Murakami được Nhã Nam mua bản quyền, đã và sắp giới thiệu tới độc giả Việt Nam là các tiểu thuyết “Biên niên ký chim vặn dây cót”, “Kafka bên bờ sóng”, “Mảnh đất Thần tiên Luộc chín và Tận cùng Thế giới” đã thực sự gây chú ý.

Nhã Nam cũng nhanh chóng xúc tiến và mua được bản quyền cuốn tiểu thuyết “Lâu đài trắng” của chủ nhân Giải Nobel Văn học 2006 Orhan Pamuk cùng với tiểu thuyết “Tên tôi là Đỏ” và “Tuyết” của nhà văn người Thổ Nhĩ Kỳ này. Ngoài ra, rất nhiều tiểu thuyết nổi tiếng trên thế giới như “Cô gái đeo khuyên tai ngọc trai” của Tracy Chevalier, “Tình ơi là tình” của Elfriede Jelinek, “Vô cực” của Quách Kính Minh, “Phong lưu ngại ngùng” của Vương Mông, tiểu thuyết “Những người đàn bà tắm” và tập truyện vừa “Chơi vơi trời chiều” của Thiết Ngưng… đã và đang lần lượt được Nhã Nam giới thiệu tới bạn đọc cả nước.

Có thể nói, chính thái độ nghiêm túc trong hoạt động mua bản quyền đã giúp độc giả tiếp cận một cách đường hoàng với những cuốn sách “nóng”, là đề tài thời sự trong đời sống xuất bản thế giới. Điều này cũng góp phần tạo ra một thói quen văn minh trong việc khai thác và sử dụng sản phẩm trí tuệ của nhân loại

Bà Thu Yến - Trưởng phòng bản quyền Công ty Văn hóa Nhã Nam: “Với kinh nghiệm và uy tín hiện nay, chúng tôi đã tiến hành mua bản quyền một cách chuyên nghiệp và dễ dàng hơn trước. Gần đây, khi giao dịch với một đối tác ở Anh, sau khi đã xác minh đúng là chúng tôi đã mua cả The inheritance of loss, đoạt Booker 2006 của Kiran Desai, lẫn ba tác phẩm My name is Red, Snow lẫn The White Castle của Orhan Pamuk, tác giả đoạt giải Nobel 2006, họ đã cực kỳ ấn tượng, và chấp thuận chúng tôi ngay lập tức.

Tôi thấy cũng có nơi đưa ra hàng loạt khó khăn trong quá trình thương lượng để có thể “xin không” được mà không phải trả phí bản quyền. Nhưng theo tôi đó không phải là cách làm ăn lâu dài, hơn nữa đa phần các thứ dễ xin, dễ cho, tôi nghĩ các cụ nhà ta đã nói rồi: “Của rẻ là của ôi, của đầy nồi là của không ngon”.

Ông Nguyễn Văn Phước – Giám đốc Công ty Văn hóa và Sáng tạo Trí Việt: 8 năm trước khi Việt Nam tham gia Công ước Burne (1996), Công ty Trí Việt đã mua bản quyền bộ sách “Cẩm nang chăm sóc bà mẹ và em bé” của NXB Dorling Kindersley.

Việc liên hệ bản quyền đã có lúc gặp những khó khăn lớn, nhưng chúng tôi vẫn luôn xem đây là một điều kiện tiên quyết để Trí Việt First News tồn tại và phát triển. Trước khi giao dịch bản quyền, chúng tôi thường phải đặt mua hay trực tiếp đi nước ngoài chọn sách để mua, sau đó cho dịch, đánh giá thẩm định tác phẩm rồi mới tiến hành thương lượng mua bản quyền, giá nào, tỉ lệ phần trăm là bao nhiêu?

Chúng tôi luôn chú ý chọn những cuốn sách phù hợp với bạn đọc Việt Nam, sau đó là chất lượng dịch, biên tập, trình bày và đặc biệt là vấn đề giá cả sau khi thành phẩm sao cho phù hợp với mức sống của đa số người Việt.

Bà Quỳnh Liên – Phụ trách bản quyền NXB Kim Đồng: Với gần 30 đầu sách được mua bản quyền, NXB Kim Đồng luôn cố gắng hết sức để giới thiệu đến bạn đọc những sản phẩm có chất lượng tốt nhất về cả dịch thuật lẫn trình bày.

Vừa qua, NXB Kim Đồng đã mua bộ sách khoa học “Tủ sách khám phá” gồm 10 tập của NXB Dorling Kindersley (Anh) – một bộ sách mà NXB đã phải đầu tư khá nhiều thời gian, công sức mới có được để giới thiệu nó tới độc giả nhỏ tuổi Việt Nam.

Để công tác thương lượng bản quyền có hiệu quả và tạo được tin cậy với phía đối tác, ngoài việc cung cấp đầy đủ các thông tin theo như yêu cầu của đối tác (về NXB, thị trường, in ấn, chiến lược marketing) thì một trong những yêu cầu hàng đầu là phải minh bạch trong hoạt động bản quyền.

 Theo CAND

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác