Nhạc trực tuyến có bản quyền: Con đường dài phía trước…

Cùng với sự tăng tốc của cơ sở hạ tầng mạng tại Việt Nam, tốc độ kết nối Internet ngày càng được nâng cao, nhu cầu giải trí trực tuyến của người dùng ngày càng lớn. Chỉ cần lên mạng là người dùng truy xuất một loạt các nội dung giải trí trực tuyến như: nhạc, video, film, game… Tuy nhiên, đằng sau những nội dung này, đặc biệt là nhạc trực tuyến, đã bao giờ người dùng tự hỏi liệu việc cung cấp dịch vụ nhạc trên mạng có là hợp pháp?

Nhạc trực tuyến có bản quyền: Con đường dài phía trước… - ảnh 1

Hợp pháp ở đây chính là việc nhạc có được mua bản quyền hay không. Dạo qua các trang web cho phép nghe nhạc trực tuyến (nhạc việt và cả nhạc ngoại) hiện nay tại Việt Nam thì chỉ đếm trên đầu ngón tay các trang cung cấp nhạc có bản quyền. Có thể đơn cử như: www.vnmusic.com.vn (của Hội nhạc sĩ Việt Nam); www.nhacviet.vietnamnet.vn (của VASC); http://nhacso.net (của FPT)… Đây là những trang web đi tiên phong trong việc cung cấp nhạc có bản quyền trên mạng. Họ đã tự bỏ tiền ra mua, hoặc thông qua các thoả thuận, hợp tác với hãng cung cấp băng nhạc hoặc nhạc sĩ sáng tác để có được bản quyền ca khúc. Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy mặc dù đã có những trang web nhạc bản quyền này, nhưng phong trào “web nhạc” không bản quyền vẫn nở rộ với tốc độ chóng mặt, tạo nên sự đa dạng, phong phú nhưng thiếu vắng sự quản lý và quy củ.

Thực trạng

Người ta sẽ tự hỏi tại sao những trang web cung cấp nhạc không có bản quyền vẫn phát triển và nở rộ, đó là bởi cơ sở dữ liệu nhạc của những trang này thường phong phú hơn rất nhiều so với những trang web nhạc “chính quy” (có bản quyền), và thiếu vắng sự quan tâm của các cơ quan chức năng. Trong khi nhu cầu nghe nhạc của người dùng là rất lớn và rất đa dạng thì việc chỉ cung cấp các bài hát tiếng Việt ở một số lượng giới hạn như trên www.vnmusic.com.vn, hoặc chỉ có nhạc Việt mà không có nhạc ngoại như http://nhacso.net thì rõ ràng nguyên lý “nước chảy chỗ trũng” lại có đất phát triển. Ngoài lý do này ra, chất lượng nhạc (độ nét, chất lượng âm thanh) của các trang nhạc “chính quy” không phải lúc nào cũng bằng các trang nhạc “phi chính quy”. Chính vì thế mà với những người dùng “sành” nhạc, thì việc nghe nhạc trên những trang web nào có chất lượng tốt hơn lại là lựa chọn.

Cái khó của những trang nhạc bản quyền gặp phải cũng khá dễ hiểu. Sự đa dạng và phong phú về chủng loại nhạc của họ không thể bằng với những trang nhạc khác là bởi họ phải bỏ tiền ra mua từng ca khúc. Với những ca khúc có nguồn gốc trong nước thì việc mua bán nói chung không gặp nhiều khó khăn, nhưng với các ca khúc nước ngoài thì công việc này khá phức tạp. Đó cũng chính là lý do tại sao mục ca khúc nhạc ngoại trên các site nhạc bản quyền luôn trong tình trạng thiếu vắng. Trong khi đó, những trang nhạc không có bản quyền lại không phải đối mặt với những vấn đề này, họ đơn giản chỉ việc “encode” (mã hoá nhạc) từ đĩa CD, DVD hoặc các nguồn có sẵn khác rồi đưa lên mạng là xong.

Dạo một vòng trên mạng, người ta có thể tìm thấy hàng loạt các trang cung cấp nhạc không có bản quyền vừa quy mô vừa mang tính chất cá nhân như: www.nhac.caigi...; www.nghenhac.in...; www.sonic...; www.maiyeuem...; www.music.vuilen...; www.music.nhacbuy...... Điều đáng tiếc là với một cơ sở dữ liệu lớn và phong phú đến như vậy thì ngay những trang nhạc bản quyền cũng khó có thể cạnh tranh nổi. Xưa nay, người dùng luôn có thói quen tìm tới các nguồn nhạc có thể đáp ứng nhu cầu và thị hiếu của họ mà không quan tâm tới bản chất của chúng là gì.

Nói vậy không có nghĩa những trang nhạc bản quyền luôn giành mọi ưu thế trong việc chiếm lĩnh nhu cầu người nghe nhạc. Những trang web được duy trì dưới dạng cá nhân như vậy thường không bền vững, đặc biệt là thời gian duy trì và hoạt động. Thời gian "down" (không truy cập được) của những trang web dạng này thường cao hơn so với những trang web "chính quy". Thậm chí có những trang "down" lâu dài để rồi luôn trong tình trạng "nâng cấp" - không thể truy cập.
Ngoài ra, các trang web nhạc dạng khởi phát thường ẩn chứa nhiều nguy cơ mà đa số người dùng không biết đến. Đó là những đường link dẫn tới các nguồn hoặc trang web độc hại, ẩn chứa virus hoặc những chương trình phá hoại máy tính, đánh cắp thông tin nhạy cảm của người dùng, dẫn tới những thiệt hại không thể lường trước. Thậm chí ngay cả những trang web này cũng có thể chứa các mã "độc" mà khi người dùng truy cập vào là máy tính đã bị "nhiễm độc".
 
Giải pháp nào?

Hiện Việt Nam đã là thành viên chính thức của WTO và Công ước Bern cũng đã có hiệu lực tại VN từ 2004. Chính vì vậy, sự tồn tại của những trang nhạc không bản quyền sẽ khó được cộng đồng quốc tế chấp nhận. Mới đây tại Nga, chính quyền đã buộc phải đóng cửa trang web cung cấp nhạc rất nổi tiếng tại nước này - AllofMP3.com (cung cấp nhạc được cho là không có bản quyền) và áp dụng hình thức phạt tài chính đối với người chủ của trang web. Đây cũng là một điều khoản bắt buộc mà phía Mỹ đưa ra nhằm gây sức ép đối với tiến trình đàm phán gia nhập WTO của Nga (đã kéo dài trong hơn 13 năm qua mà chưa hoàn tất). Có thể việc đóng cửa AllofMP3 là con bài mà Mỹ đưa ra, nhưng dù sao việc tiếp tục duy trì một nguồn cung cấp các tác phẩm không bản quyền như AllofMP3 cũng khó có thể được cảm thông.

Nhận thấy tầm quan trọng và bắt buộc của vấn đề bản quyền khi gia nhập WTO, từ đầu năm 2006 Tập đoàn BCVT (VNPT) đã ký thoả thuận với Trung tâm bảo vệ quyền tác giả âm nhạc VN mua bản quyền 2.500 ca khúc để sử dụng trên các hệ thống điện thoại và Internet. Đây cũng chính là nền tảng và khởi đầu cho một phong trào và "văn hoá" sử dụng các tác phẩm có bản quyền của người dùng Việt Nam.

Ngoài động thái từ phía nhà cung cấp, thiết nghĩ để giảm bớt nạn vi phạm bản quyền tại Việt Nam cần có sự đóng góp rất lớn từ phía người dùng, nhất là ý thức tôn trọng các tác phẩm có bản quyền. Cũng giống vấn đề bản quyền phần mềm, việc giảm thiểu tỉ lệ vi phạm bản quyền âm nhạc cũng là một chiến lược dài hơi, cần sự tham gia của nhiều tầng lớp.

Bên cạnh việc giáo dục ý thức tôn trọng tài sản trí tuệ, các cơ quan, tổ chức, và nhà cung cấp dịch vụ cần phải chủ động trong việc nắm bắt thị hiếu của người dùng, để từ đó có thể cơ bản đáp ứng nhu cầu đặt ra. Song song với đó, việc thay đổi quan điểm từ phía người dùng để thừa nhận các giá trị bắt buộc của tài sản trí tuệ là điều rất quan trọng, có ý nghĩa "sống còn" trong việc giảm bớt nạn vi phạm bản quyền tại Việt Nam.

Hiện tại, cơ chế mua bản quyền ca khúc đang được mở rộng đối với các cá nhân và tổ chức có nhu cầu, và có thể thực hiện theo hai cách: Liên hệ trực tiếp với nhạc sĩ (người sáng tác ra tác phẩm đó); hoặc liên hệ với Trung tâm bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (04.7712846/04.7719465, website: www.vcpmc.org).

Theo VnMedia

 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác