“Quyền tác giả, quyền liên quan” khi nào được quan tâm đúng mức

Công tác bản quyền tại Việt Nam trong những năm gần đây dường như rầm rộ hơn và có chiều hướng tích cực hơn với sự ra đời của Trung tâm bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (TTBVQTGANVN); Trung tâm quyền tác giả Văn học Việt Nam (TTQTGVHVN) và Hiệp hội công nghiệp ghi âm (HHCNGA).

“Quyền tác giả, quyền liên quan” khi nào được quan tâm đúng mức - ảnh 1

Tuy nhiên, khó khăn chồng chất khó khăn và những người đang gánh vác vai trò nâng cao công tác bản quyền cũng không khỏi tránh được những bức xúc.
Vẫn là chuyện kinh phí

Trung tâm bảo vệ quyền tác giả âm nhạc trong 5 năm hoạt động của mình đã mang về những con số đáng mừng. Đến 2007, TTBVQTGANVN đã có 1.072 tác giả ký hợp đồng uỷ thác quyền với TT. Con số hơn 7 tỉ tiền sử dụng tác phẩm âm nhạc trên các lĩnh vực phát thanh, truyền hình, truyền thông, biểu diễn, xuất bản sách, băng đĩa và phân phối được hơn 6 tỉ cho các tác giả là những nỗ lực cố gắng với lượng cán bộ mỏng đang làm công tác quản lý. Nhưng số tiền sau tác nghiệp của TT chỉ khoảng 15% mà đã phải chi trả cho tiền thuê trụ sở là hơn 300 triệu mỗi năm cho cả hai trụ sở bắc, nam. Còn lại không đủ nuôi nhau.

Con số này còn thấp hơn ở TTQTGANVN với hơn 400 tác giả uỷ quyền cho TTQTGANVN. Năm 2006, TT cũng chỉ thu hơn 40 triệu, trích lại 15% cho TT với vỏn vẹn 7 triệu không đủ trả tiền thuê và trả lương cho số cán bộ ít ỏi. Hơn nữa, TT cũng không đủ kinh phí “vươn tay” tới các địa bàn hoạt động âm nhạc lớn trong cả nước để thành lập các trung tâm giám sát và thực hiện nghiêm việc thu tiền bản quyền.

Tự thu, tự chi, tự định ra mức phí, tự hoạt động, tự đàm phán... đó là những khó khăn mà những người làm công tác bảo vệ bản quyền tác giả đang vướng mắc và chưa tìm được lối thoát.

Nhân lực vừa thiếu, vừa yếu

Cán bộ hiện tại chủ yếu là làm kiêm nhiệm, chưa được đào tạo công tác chuyên môn vững vàng về khai thác bản quyền. Những người làm công tác bản quyền hầu như chưa được đào tạo về luật sở hữu trí tuệ. Ở TTBVQTGAN cũng chỉ có 1 luật sư trẻ đang được tu nghiệp về bản quyền tại Hàn Quốc. Còn TTQTGVHNT chưa có nhân viên chuyên trách về khai thác bản quyền, chưa có nhân viên chuyên trách đối ngoại.

Ngay cả việc nhìn vào những con số làm việc quá ít ỏi với TTBVQTGAN là 13 người và 3 người ở TTQTGVHVN cũng cho thấy phần nào chỗ hổng nhân lực.

Chính sự mỏng về nhân lực đã làm cho TTQTGVHNT thêm phần khó khăn khi chưa hoàn tất việc nghiên cứu, điều tra lấy mẫu về việc sử dụng tác phẩm văn học của các đối tác và đặc biệt chưa ký được hợp đồng uỷ thác quyền tác giả của đại đa số tác giả văn học trong cũng như ngoài nước.

HHCNGA cũng mới chỉ dừng ở con số 45 hội viên là các hãng sản xuất băng, đĩa tại Việt Nam, hoạt động còn khá đơn lẻ và chưa có sự phối hợp ăn ý với các tổ chức quản lý tập thể khác trong việc bảo vệ quyền lợi chính đáng của hội viên mình.

Chúng tôi cần một chế tài

Đó là tâm trạng chung của cả ba trung tâm này. Với họ, việc đi thu tiền bản quyền bây giờ năn nỉ là chính, họ phải thuyết phục, phải tác động vào nhận thức của người dân và có được hợp đồng hay không phụ thuộc hoàn toàn vào sự tự nguyện chứ không theo một quy định xử phạt nào.

Người làm công tác bản quyền chỉ là người hiểu luật và thực hiện thu tiền bản quyền, nhưng hiện nay họ phải làm luôn cả việc đi đàm phán và tuyên truyền luật pháp tới người dân. Nhà nước cần có những chế tài đối với các hoạt động vi phạm bản quyền vàphải cho Sở VHTT và các quận, huyện có quyền đối với hoạt động văn hoá trong phạm vi quản lý của mình để quản lý chặt hơn.

Để làm tốt việc đó, Bộ VHTT phải có trách nhiệm tuyên truyền phổ biến luật pháp thông qua hệ thống các cơ quan báo chí tuyên truyền pháp luật. Khi Nhà nước đã công nhận tác giả có quyền nhân thân và quyền tài sản thì Nhà nước phải bảo vệ cho quyền đó.

Sự khó khăn xuất phát từng TT cũng gây nên tình trạng quyền tác giả và quyền liên quan chưa được nhìn nhận đúng mức. Dẫn đến sự liên kết hoạt động giữa các TT này cũng rơi vào tình trạng “mạnh ai nấy làm” mà không có sự đồng bộ để chỉ cần một TT đàm phán, sẽ tiết kiệm thời gian, công sức, tiền bạc hơn cho hoạt động của cả 3 trung tâm.

(Theo Vnmedia)

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác