Sàn giao dịch bản quyền: Sân chơi của người chuyên nghiệp

Ngày 26-4-2007, sàn giao dịch bản quyền sẽ chính thức giao dịch phiên đầu tiên. Thế nhưng, đến nay sàn giao dịch này thực sự sẽ hoạt động như thế nào vẫn còn là câu hỏi của nhiều người, kể cả những người trong nghề.

Công ty TNHH AoneProtech (Hàn Quốc) mua bản quyền ấn phẩm từ điển Anh - Việt, Việt - Anh của Tổng CôCông ty TNHH AoneProtech (Hàn Quốc) mua bản quyền ấn phẩm từ điển Anh - Việt, Việt - Anh của Tổng Cô

Đó thực sự là suy nghĩ của nhiều văn nghệ sĩ, nhất là những nghệ sĩ sáng tác: nhà văn, họa sĩ, kịch tác gia, tác giả kịch bản điện ảnh… Nói tóm lại là những người đang, đã và dự tính sẽ sống bằng nghề sáng tác các tác phẩm văn học nghệ thuật. Nhà văn trẻ Vũ Đình Giang cho biết: “Tôi chưa biết sàn giao dịch này sẽ hoạt động như thế nào nhưng chỉ riêng việc có thể đưa tác phẩm của mình ra cho những người trong nghề cùng thẩm định giá trị đã là một sự tiến bộ đáng hoan nghênh. Tôi sẽ tham gia ngay khi có tác phẩm mới”. Cho đến nay đã có hàng chục tác phẩm nghệ thuật được đưa tới chờ “lên sàn” như kịch bản phim Chạy án của tác giả Nguyễn Như Phong, tranh cát của Ý Lan, tranh của họa sĩ Huỳnh Văn Đa, kịch bản phim của Nguyễn Mạnh Tuấn… Sự quan tâm này cũng một phần cho thấy nhu cầu có một nơi giao dịch, buôn bán những sản phẩm trí tuệ tại Việt Nam hiện nay.

Không phải ngẫu nhiên mà Công ty Vietbooks chọn từ sàn cho hệ thống giao dịch bản quyền mới của mình. Quả thực, ở một góc độ nào đó sàn giao dịch bản quyền có hình thức mua bán khá giống sàn giao dịch chứng khoán. Nói một cách đơn giản thì tại đây, các sản phẩm trí tuệ sẽ được Vietcopyright, một công ty con của Vietbooks chuyên phụ trách sàn giao dịch bản quyền định một mức giá sàn và người được mua sẽ là người đưa ra mức giá cao nhất. Trong trường hợp không ai mua cao hơn hay bằng giá sàn thì đơn vị tổ chức sẽ thương lượng với tác giả để hoặc là giảm giá sàn hoặc ngừng bán.

Như vậy, với sàn giao dịch bản quyền các nhà văn không phải vất vả lặn lội đi tìm NXB, họa sĩ không phải chen chân kiếm chỗ trong các showroom, các kịch bản phim không còn cảnh mỏi mòn chờ hãng phim… và ngược lại. Tất cả chỉ cần đưa lên sàn, người cần mua và người cần bán trong lĩnh vực văn hóa-nghệ thuật lần đầu tiên có một nơi để gặp nhau.

Vạn sự khởi đầu nan

Câu châm ngôn trên hoàn toàn đúng với trường hợp sàn giao dịch bản quyền của Công ty Vietbooks. Ngay cả chuyện tìm một nơi để tổ chức phiên giao dịch đầu tiên đã là cả một vấn đề, đến ngày họp báo, ban tổ chức đành khất “khi nào có sẽ báo sau”. Đến nay ban tổ chức mới công bố chính thức phiên giao dịch đầu tiên sẽ diễn ra tại quán cà phê Yesterday (số 50 Nguyễn Thông) vào ngày 26-4 tới đây.

Thế nhưng, trở ngại đó xem ra chẳng đáng gì so với những trở ngại đang chờ đón sàn giao dịch bản quyền đầu tiên ở Việt Nam này. Ngay tại cuộc họp báo ra mắt, ban tổ chức đã bối rối trước câu hỏi “Ai sẽ kiểm định, đánh giá và định mức giá sàn cho các sản phẩm vốn nặng cảm tính như các tác phẩm văn học”. Ông Lê Trần Trường An, Giám đốc Vietbooks cho rằng: “Nhà đầu tư, người mua sẽ tự định giá”, câu trả lời này không thỏa đáng đối với hoạt động của sàn giao dịch vì nếu cứ trông chờ vào người mua là các công ty văn hóa, các NXB thì với nhu cầu kinh doanh của mình họ sẽ chẳng tiếc gì mà không ép giá tác phẩm. Người chịu thiệt thòi sẽ là tác giả, chủ sở hữu và cả công ty quản lý sàn. Thậm chí, theo thời gian, nếu công ty quản lý sàn cứ để cho người mua nắm đằng chuôi trong việc định giá hoặc không thể xác định tương đối chính xác giá trị các tác phẩm gửi bán thì dần dần sẽ gây mất niềm tin của các tác giả dẫn đến trở ngại trong hoạt động của sàn. Đó sẽ là điều tất yếu cho bất cứ loại hình kinh doanh nào khi người mua luôn giỏi hơn người bán. Ông Phạm Sỹ Sáu, Trưởng phòng Tác quyền NXB Trẻ, cho biết: “Trong giới làm sách luôn phải có những người có cái mũi ngửi được cuốn sách. Nghĩa là biết sách này in ra có bán được hay không? Bán giá nào? Bán ở đâu…Họ không chỉ am tường văn chương mà còn am hiểu diễn biến thị trường. Nếu không thế mà cứ cắm đầu in tất cả bản thảo mình có thì NXB, hay công ty văn hóa nào cũng sẽ sớm sập tiệm”. Những người như vậy sẽ quyết định sự thành công hay thất bại của sàn giao dịch bản quyền. Cũng giống như các nhà bán đấu giá Christies (Mỹ) hay Sotheby’s (Hà Lan) nổi tiếng thế giới không phải vì họ có những buổi bán đấu giá lộng lẫy mà là nhờ họ có một đội ngũ thẩm định viên giỏi và đầy chuyên nghiệp. Tại đây, người bán không sợ bán lầm và người mua cũng không ngại mua hớ. Sàn giao dịch bản quyền là điển hình về sự chuyên nghiệp của hoạt động kinh doanh bản quyền văn hóa phẩm trong thời kỳ hội nhập hiện nay và đương nhiên hoạt động chuyên nghiệp tất yếu phải cần những người chuyên nghiệp.

Niềm tin vào sàn giao dịch

Cuối năm 2006, trong hội nghị của Hội Bản quyền TPHCM đã có suy nghĩ về việc mở một nơi để giao dịch bản quyền theo nguyên tắc kinh doanh hiện đại. Thế nhưng, Vietbooks đã nhanh tay hơn, cho đến nay, ngoại trừ vấn đề thẩm định giá trị tác phẩm còn hầu như mọi công việc chuẩn bị cho sàn giao dịch hoạt động đều đã hoàn tất. Sự chuyên nghiệp trong việc tổ chức của đơn vị này phần nào đã làm những người sẽ tham gia cảm thấy an lòng hơn khi biết rằng những đứa con tinh thần của mình sẽ được những người chuyên nghiệp lo lắng tìm nơi trao gửi. Mà thậm chí dù có những vướng víu đó thì sàn giao dịch bản quyền cũng đã tạo ra được một sự đổi mới đáng kể trong lĩnh vực kinh doanh tác phẩm như nhà thơ Cao Xuân Sơn, Phó Giám đốc Chi nhánh NXB Kim Đồng tại TPHCM cho biết: “Tôi mong hoạt động này sẽ góp phần chuyên nghiệp hóa thị trường sách, văn hóa phẩm trong nước. Trước mắt nó cũng sẽ tạo ra một sự minh bạch, sòng phẳng giữa những người sáng tác và những người kinh doanh, một sự minh bạch mà lâu nay nhiều nơi vẫn còn thiếu”. Đó cũng là niềm tin chung mà nhiều người đặt lên sàn giao dịch bản quyền đầu tiên ở Việt Nam dù rằng phiên giao dịch đầu tiên vẫn chưa bắt đầu. 

Theo SGGP

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác