Tác quyền VHNT - càng nghèo vi phạm càng cao

Từ phần mềm tin học, băng đĩa nhạc, sách, văn hóa phẩm đang bị vi phạm bản quyền nghiêm trọng vì người mua ham xài giá rẻ, người bán ham lời…

Tác quyền VHNT  - càng nghèo vi phạm càng cao - ảnh 1

Trong khuôn khổ hội thảo “Bản quyền ở các quốc gia đang phát triển”, PV có cuộc trao đổi với Giáo sư Koji Domon, giảng viên khoa Khoa học xã hội, Đại học Waseda (Nhật Bản) (Hiện đang nghiên cứu về bản quyền ở các nước đang phát triển) về những kinh nghiệm thực thi bản quyền ở Nhật Bản.
Theo Giáo sư Koji Domon, mức thu nhập sẽ tác động đến việc vi phạm bản quyền. Nếu thu nhập bình quân đầu người cao thì việc vi phạm bản quyền sẽ giảm và ngược lại. Để đi đến kết luận này, Giáo sư Koji Domon đã dựa trên hệ số GINI (GINI Index - hệ số này sử dụng để biểu thị mức độ bất bình đẳng trong phân phối thu nhập giữa các tầng lớp cư dân hay mức độ chênh lệch về giàu nghèo) và thực tế nghiên cứu tại các quốc gia, vùng lãnh thổ châu Á: Trung Quốc, Việt Nam, Đài Loan, Hàn Quốc… để khảo sát.

 

Bán đĩa lậu bị cảnh sát theo dõi

 . Phóng viên: Nhật Bản là quốc gia đứng thứ hai thế giới về việc thực thi tốt sở hữu trí tuệ. Vậy ở Nhật có ai bán đĩa lậu không?

 

+ Giáo sư Koji Domon: Ở Nhật, luật pháp cho việc thực thi bản quyền khá gắt gao và chế tài cho vi phạm này cũng khá nặng. Ví dụ, một người chỉ chia sẻ phần mềm qua mạng họ có thể bị cảnh sát bắt.

 

Đội ngũ cảnh sát cho việc thực thi sở hữu trí tuệ rất nhiều. Không chỉ người Nhật mà bất cứ công dân của quốc gia nào sinh sống tại Nhật nếu bán đĩa vi phạm bản quyền ở Tokyo hay bất cứ đâu thì họ sẽ trở thành đối tượng theo dõi của cảnh sát. Đây là nghề nguy hiểm mà không ai muốn làm.

 

. Nhật mất bao lâu để ổn định hệ thống luật sở hữu trí tuệ?

 

+ Từ những năm 1950, 1960 bản thân Nhật đã gặp phải những vấn đề liên quan đến sở hữu trí tuệ và Nhật đã cố gắng giải quyết để có thành quả như hôm nay.

 

. Có trường hợp nào ở Nhật từng bị phá sản hay vào tù vì vi phạm bản quyền?

 

+ Một công ty phá sản có thể từ nhiều nguyên nhân nhưng riêng những công ty chuyên sản xuất băng đĩa nhạc có thể họ có nguy cơ phá sản vì việc vi phạm bản quyền chia sẻ nhạc trực tuyến.

 

Việt Nam thiếu nhân sự cho thực thi bản quyền

 

. Nghiên cứu của ông cho rằng mức thu nhập tác động trực tiếp đến việc vi phạm bản quyền, ngoài yếu tố này còn yếu tố nào khác?

 

+ Đây là câu hỏi khó. Một số nhà kinh tế học từng đưa ra mẫu phân tích về sự tương quan giữa các yếu tố khác nhau với việc vi phạm bản quyền. Ở các quốc gia, vùng lãnh thổ đang phát triển mà tôi khảo sát, ngoài nguyên nhân thu nhập thì ở những nơi này, lực lượng thực hiện chế tài hành vi vi phạm bản quyền cũng không đủ. Việt Nam cũng thiếu nhân sự cho việc này.

 

. Ở Nhật, người nghèo có mua sản phẩm vi phạm bản quyền?

 

+ Ở Nhật không ai sử dụng sản phẩm lậu dù nghèo, bởi không có ai bán sản phẩm vi phạm bản quyền. Tuy nhiên, với sự phát triển Internet hiện nay, giới trẻ Nhật không còn mua đĩa bản quyền mà tải về trực tiếp từ mạng Internet qua các chia sẻ từ mạng ngân hàng, hoặc chia sẻ nhau qua Bluetooth…

 

. Nhật dạy trẻ con tôn trọng bản quyền như thế nào, thưa ông?

 

+ Tôi đã thăm nhiều quốc gia đang phát triển và phát triển, ai cũng đề cập việc giáo dục vi phạm bản quyền nhưng thật ra giáo dục không không đủ. Mà xã hội phải phát triển hơn, thu nhập cao hơn. Tôi là nhà kinh tế nên tôi giải thích mọi chuyện duy lý dưới góc độ kinh tế học chăng.

 

Và ở Nhật, không có môn học riêng dạy về bản quyền nhưng trong các môn giáo dục chung vẫn có đề cập. Với trẻ con, quan trọng nhất là cha mẹ phải chỉ cho các con thấy vi phạm bản quyền là xấu, phải sử dụng sản phẩm bản quyền tốt. Tôi dạy con tôi như vậy.

 

. Xin cảm ơn ông.


Theo PL

 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác