Tình thế khó xử trong làng xuất bản: "Cầm nhầm đồ gia bảo"

"Búp sen xanh", "Góc sân và khoảng trời"... - những đầu sách nổi tiếng luôn được coi là đồ "gia bảo" cùng hình tượng chú mèo máy Doremon - "linh vật" của NXB Kim Đồng - đang bị chính các NXB bạn hồn nhiên "cầm nhầm": Tái bản (nguyên bản hoặc từng phần) hay phóng tác, bất chấp Luật Bản quyền.

Không ít đầu sách của NXB Kim Đồng bị các NXB bạn Không ít đầu sách của NXB Kim Đồng bị các NXB bạn "cầm nhầm".

Những đầu sách ra đời đã lâu, nhưng không vì thế mà vấn đề bản quyền bị xem nhẹ. Lần lượt, NXB Kim Đồng đã ký hợp đồng sử dụng tác phẩm với các tác giả để độc quyền xuất bản những đầu sách từng góp phần giúp làm nên thương hiệu của NXB và vẫn không ngừng được tái bản hàng năm như: "Búp sen xanh", "Góc sân và khoảng trời", "Dế mèn phiêu lưu ký"... So với các NXB và nhà sách, NXB Kim Đồng lâu nay hiếm hoi là NXB hầu như không phải đối diện với vấn nạn sách lậu.

Thế nhưng, điều đáng nói là hiện nay, "Kim Đồng" lại phải đứng trước một tình thế khá khó xử: Đối tượng vi phạm bản quyền lại không phải là tư nhân mà chính là một số NXB nhà nước, có giấy phép xuất bản hẳn hoi, nên cũng đàng hoàng tìm được chỗ của mình ngay tại các nhà sách lớn vốn vẫn quen "nói không" với sách lậu. Tại nhà sách lớn nhất miền Trung "đóng" tại TP.Vinh (Nghệ An), tháng 5 vừa qua, đoàn công tác của NXB Kim Đồng đã thấy đồ "gia bảo" của mình được bày bán công khai dưới một dung mạo khác và được đứng tên bởi một NXB khác.

Nhà thơ Trần Đăng Khoa: NXB thiệt, tác giả còn thiệt hơn. Nhiều lần đi nói chuyện thơ ở các nơi, thấy các em cầm những cuốn "Góc sân và khoảng trời" để xin chữ ký tác giả, tôi mới ngớ ra khi thấy bản thảo của mình được nhiều NXB "ưu ái" đến thế. Thường thì khi đem in, họ không hề xin phép tôi. Chỉ thảng hoặc, có nơi sau khi in xong có gửi tới chừng hai chục cuốn sách biếu và tầm triệu, triệu rưỡi nhuận bút...

Toàn là khi sự đã rồi nên chẳng nhẽ mình lại đi kiện? Đúng là cách đây mấy năm, NXB Kim Đồng đã mời tôi đến để ký vào một hợp đồng sử dụng tác phẩm (trị giá 25 triệu đồng) về việc cho phép NXB Kim Đồng được tiếp tục in "Góc sân và khoảng trời" và mỗi một lần tái bản, Kim Đồng cũng là nơi trả nhuận bút đàng hoàng nhất.

Văn bản ghi nhận tuy không được chặt chẽ cho lắm về chuyện độc quyền, nhưng tôi vẫn luôn xem ấn bản "Góc sân và khoảng trời" của NXB Kim Đồng là ấn bản chính vì độ bề thế (gần 600 trang) và chuẩn xác, chỉn chu của nó (nhờ có cả sự giám sát của tác giả). Mặc dù người viết nào cũng muốn sách của mình đến được với độc giả nhiều hơn, nhưng để xảy ra chuyện thế này thì đúng là NXB Kim Đồng thiệt đã đành, tác giả còn thiệt hơn".



"Búp sen xanh" chẳng hạn: Lần lượt được in bởi hai NXB lớn. Còn "Góc sân và khoảng trời", theo NXB Kim Đồng và tác giả (nhà thơ Trần Đăng Khoa) thì thậm chí không chỉ 2 mà còn có rất nhiều nhà cùng in với nhiều dạng ấn bản dày, mỏng khác nhau (tái bản nguyên vẹn hoặc từng phần, với giấy phép xuất bản cũ từ những năm trước). 

Ở một dạng "kế thừa có sáng tạo" khác: Chú mèo máy Doremon lại được NXB Tổng hợp Đồng Nai cho một bộ cánh mới là dạng tranh "bé tập tô màu", ăn theo những tình huống cụ thể trong bộ truyện. So với những đầu sách được tái bản nguyên vẹn như "Góc sân và khoảng trời", "Búp sen xanh"... thì phải công nhận hình thức "chuyển thể kịch bản" này quả đúng là một "trò khéo" khá cao tay, vì vừa đủ để giúp tránh bớt tiếng "ăn theo", vừa giúp tiếp cận thị trường dễ hơn.

Y hệt cách mà nhiều hãng sản xuất tại Mỹ và Nhật Bản thường bắt tay với các NXB để cho ra một loạt sản phẩm tiêu dùng ăn theo các nhân vật truyện tranh, hoạt hình nổi tiếng. Khác chăng ở bạn là một sự "ăn theo" có bài bản, có "thưa gửi" và có ký hợp đồng chuyển nhượng, mua bán bản quyền đàng hoàng. Chỉ mỗi việc tái bản từng phần, hay mượn ý tưởng không thôi cũng đã cần phải xin phép, chứ chưa nói là còn tái bản toàn bộ, như trường hợp "Búp sen xanh" hay "Góc sân và khoảng trời".

Theo LĐ

 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác