Thụy Điển: Chính sách đẩy mạnh sáng tạo và nguồn nhân lực trong ngành văn hóa

Hien le

(Cinet)-  Các chính sách văn hóa của Thụy Điển hình thành từ thế kỷ 20, được thay đổi để phù hợp với tình hình hiện tại, đặc biệt là ở cấp địa phương và khu vực. Mục tiêu chính của các chính sách văn hóa quốc gia Thụy Điển là: “Văn hóa là một động lực, thử thách và được độc lập dựa trên tự do ngôn luận; Người dân đều có thể tham gia vào đời sống văn hóa;  Tính sáng tạo, đa dạng và chất lượng nghệ thuật đánh dấu sự phát triển của xã hội..”..  Để đạt được các mục tiêu chính sách văn hóa trên cần: tạo cơ hội thuận lợi cho người dân trong các trải nghiệm văn hóa, giáo dục văn hóa và phát triển khả năng sáng tạo của họ; nâng cao chất lượng và đổi mới nghệ thuật; bảo vệ, sử dụng và phát triển các di sản văn hóa sống; tăng cường trao đổi và hợp tác quốc tế và liên văn hóa; và đặc biệt chú ý đến quyền văn hóa của trẻ em và thanh thiếu niên. Trong phần lược dịch này chúng tôi tập trung vào vấn đề thúc đẩy sáng tạo và nguồn nhân lực trong ngành văn hóa.

Thụy Điển: Chính sách đẩy mạnh sáng tạo và nguồn nhân lực trong ngành văn hóa  - ảnh 1Ảnh minh họa. Nguồn: thelocal.se

1. Tạo tiền đề khích lệ cho sự sáng tạo và đóng góp trong văn hóa

1.1. Quỹ dành riêng cho các nghệ sĩ tài năng

Một số chính sách phổ biến dành cho nghệ sĩ thị giác, nhạc sĩ, nhà soạn nhạc và tác giả như: trợ cấp làm việc trong thời gian từ 1-10 năm, đảm bảo thu nhập, trợ cấp dự án, trợ cấp du lịch và các khoản tài trợ.

Hội đồng Nghệ thuật Thụy Điển chịu trách nhiệm: Phân bổ quỹ quốc gia tới các nhà hát, công ty âm nhạc và khiêu vũ, studio nghệ thuật, cửa hàng nghệ thuật và thủ công, phòng trưng bày nghệ sĩ sở hữu  và cấp kinh phí cho các tổ chức phi lợi nhuận tổ chức triển lãm nhằm để trả thù lao cho các nghệ sĩ có tác phẩm nghệ thuật tại cuộc triển lãm.

1.2. Tài trợ, giải thưởng, học bổng

Chính phủ thông qua Quỹ các tác giả Thụy Điển (Sveriges författarfond) và Ủy ban Tài trợ nghệ thuật (Konstnärsnämnden) để hỗ trợ tài chính cho các nghệ sĩ qua các khoản trợ cấp khác nhau. Quỹ của tác giả hướng tới các tác giả, dịch giả, sách minh họa và nhà báo văn hóa.

Ủy ban tài trợ nghệ thuật phân bổ các khoản trợ cấp du lịch, trợ cấp dự án hoặc các khoản trợ cấp trên một năm dành cho đối tượng nghệ sĩ không nằm trong Quỹ tác giả. Ủy ban Tài trợ nghệ thuật cũng điều hành một chương trình studio dành cho nghệ sĩ thị giác (IASPIS) chào đón các nghệ sĩ Thụy Điển và nước ngoài. Viện Thụy Điển (viện Svenska) còn có tài trợ trao đổi quốc tế trong lĩnh vực nghệ thuật, khoa học và truyền thông. Ngoài ra hệ thống thu nhập của tiểu bang đảm bảo số tiền lương tối thiểu các nghệ sĩ.

Hội đồng nghệ thuật quần chúng Quốc gia (Statens konstråd) có trách nhiệm trưng bày các tác phẩm nghệ thuật đương đại tại nhiều địa điểm khác nhau như: các trường đại học, ban quản trị quận và tòa án. Ngoài ra, Hội đồng nghệ thuật quần chúng Quốc gia còn hợp tác với các tổ chức phi chính phủ để hỗ trợ các nghệ sỹ về khu vực nhà ở, trường học.

Hội đồng nghệ thuật Thụy Điển trợ cấp cho các trung tâm nghệ sĩ ở nhiều lĩnh vực nghệ thuật khác nhau. Vai trò của các trung tâm này là tìm kiếm cơ hội làm việc và cập nhật các loại hình nghệ thuật mới như nhà hát, khiêu vũ, âm nhạc, nghệ thuật thị giác, nghệ thuật ứng dụng, nhiếp ảnh, văn học và phim. Ngoài ra, các nghệ sĩ sống ở khu vực và địa phương cũng có các khoản trợ cấp và chương trình riêng.

1.3. Hỗ trợ dành cho hội nghệ sĩ chuyên nghiệp

Trợ cấp không trao cho các tổ chức công đoàn hoặc các tổ chức khác đại diện các nghệ sĩ. Ủy ban quốc gia của các tổ chức phi chính phủ quốc tế, chẳng hạn như Hiệp hội nghệ sĩ quốc tế (IAA), Hội đồng thủ công thế giới (WCC) nhận trợ cấp hàng năm dưới hình thức phí du lịch hoặc phí tổ chức Hội nghị Quốc tế.

2. Chính sách tăng mức độ tham gia các hoạt động văn hóa của người dân

2.1. Xu hướng và số liệu

Hầu hết những người dưới 80 tuổi đều tham gia các hoạt động văn hóa như đến buổi hòa nhạc, rạp chiếu phim, thư viện, bảo tàng, kịch nghệ, triển lãm nghệ thuật. Tuy nhiên, giới trẻ trong giai đoạn 2006-2016 dần ít tham gia các hoạt động văn hóa truyền thống.

Thế hệ trẻ Thụy Điển truy cập Internet nhiều hơn các nhóm tuổi khác, sự tiêu dùng trong phim ảnh, lễ hội và âm nhạc trong giới trẻ là rất cao. Số lượng giới trẻ Thụy Điển sử dụng Internet nằm trong các nước cao nhất trên thế giới. Các số liệu chỉ ra sự thay đổi mạnh mẽ của cả cơ hội và thách thức đối với các chính sách văn hóa khu vực, các chia sẻ bất hợp pháp ngày càng có xu hướng gia tăng bởi các dịch vụ pháp lý như Spotify.

Trong khi xu hướng đọc những tác phẩm in của người lớn ổn định hoặc tăng lên, xu hướng này lại ngược lại trong giới trẻ bởi có quá nhiều các sản phẩm văn hóa online đã thu hút thế hệ trẻ như trang encyclopaedias.

2.2. Các chính sách và chương trình

Mục tiêu chính của các chính sách văn hóa Thụy Điển đều nhằm kích thích sự phát triển tham gia vào lĩnh vực văn hóa của người dân từ những năm 1960. Chương trình Skådebanan (nhà hát và âm nhạc) cung cấp thông tin và vé qua các đại diện tại nơi làm việc. Các tổ chức văn hóa cũng tham gia vào các dự án lân cận, tìm những cách thức mới để quảng bá văn hóa cho các nhóm và các khu vực mới. Nhà hát Quốc gia và Triển lãm Quốc gia cũng tham gia lĩnh vực này. Konstfrämjandet (chủ yếu là nghệ thuật thị giác) tiếp cận người dân trong ngay chính môi trường làm việc của họ để tạo cảm hứng trong việc mua các tác phẩm nghệ thuật chuyên nghiệp, chủ yếu là đồ họa và văn học với giá rẻ để các tác phẩm nghệ thuật có thể được bán một cách dễ dàng.

Các chính sách thu hút sự tham gia của công dân trong đời sống văn hóa và đặc biệt là trong các hoạt động nghệ thuật tập trung vào cả trong và ngoài trường giáo dục nghệ thuật. 34% tổng ngân sách văn hóa được phân bổ cho folkbildning (giáo dục người lớn), nơi các khóa học thẩm mỹ chiếm phần lớn, thường được tổ chức dưới sự hợp tác với các hiệp hội tự nguyện. Văn hóa hiệp hội cũng đóng một vai trò quan trọng trong việc thu hút sự tham gia vào đời sống văn hóa.

Mỗi năm một danh mục (Barnbokskatalogen) được tạo ra bởi Hội đồng Nghệ thuật Thụy Điển liệt kê tất cả các tài liệu dành cho trẻ em mới xuất bản. Danh mục này sẽ giới thiệu các tập sách mới và có nội dung hấp dẫn để thu hút người đọc. Các catalog là miễn phí và có mặt tại các thư viện, hiệu sách và trường học.

Thụy Điển: Chính sách đẩy mạnh sáng tạo và nguồn nhân lực trong ngành văn hóa  - ảnh 2Ảnh minh họa. Nguồn: thelocal.se

3. Phát triển nguồn nhân lực nghệ thuật và văn hóa

3.1. Tổng quan về thể chế

Trường học Thụy Điển hệ 12 năm công và tư luôn có cùng một chương trình giáo dục quốc gia (läroplanen), được sự giám sát bởi cơ quan chính quyền trung ương (Skolverket). Trong đó yêu cầu chín năm đầu tiên học sinh phải học theo chương trình bắt buộc của trường, ba năm tiếp theo học sinh có thể lựa chọn môn học của mình, bao gồm cả các môn giáo dục nghệ thuật. Điều này cũng được áp dụng với các bậc học cao tại các trường đại học. Đối với giáo dục người lớn, chương trình giáo dục dành cho những người có trình độ thấp hơn đại học được tổ chức bởi chính quyền thành phố, trong khi chương trình giáo dục cộng đồng lại được tổ chức bởi các tổ chức không lợi nhuận dưới sự hỗ trợ của chính phủ.

Các chính quyền thành phố cũng có trách nhiệm với nghệ thuật và âm nhạc ngoài trường học. Giáo dục bậc cao là trách nhiệm của chính phủ quốc gia và giáo dục nghệ thuật bậc cao là tích hợp hệ thống chương trình các trường đại học chính phủ và cao đẳng đại học. Các chương trình giáo dục bao gồm giáo dục nghệ thuật và văn hóa, thuộc trách nhiệm của Bộ Giáo dục. Trong những năm 2014-2016, các chính sách giáo dục và văn hóa đã được xây dựng nhằm thể hiện sự quan trọng trong chương trình giảng dạy của các nghệ sĩ và các diễn viên đào tạo chuyên nghiệp tại trường đại học cấp độ.

Thu hút sự tham gia và tiếp cận văn hóa của người dân là một trong những mục tiêu quan trọng nhất của các chính sách văn hóa Thụy Điển, giáo dục nghệ thuật như là một công cụ của chính sách nhằm phát huy tính sáng tạo và đưa nghệ thuật tới cộng đồng. Tất cả các tổ chức văn hóa công cộng phải có trách nhiệm thúc đẩy hợp tác với các trường học thông qua các hội thảo, các buổi biểu diễn, các trang web và doanh nghiệp dự án. Khoản mục chi tiêu văn hóa lớn nhất của chính phủ quốc gia (SEK 3,8 tỷ, 34% tổng ngân sách cho chính sách văn hóa) là hỗ trợ cho giáo dục văn hóa phổ thông dành cho người lớn. Mạng lưới địa phương và các hiệp hội nghiên cứu (studieförbund) đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp các khóa học ngôn ngữ, hội thảo sáng tạo, tham quan nhà hát, các bài giảng nghệ thuật. Giáo dục văn hóa phổ thông dành cho người lớn cũng bao gồm các khoản tài trợ cho tổ chức phi lợi nhuận dành cho văn hóa dân gian tại các trường trung học, bao gồm rất nhiều các khóa học nghệ thuật.

Ngoài ra còn có một số chương trình cụ thể của chính sách văn hóa trong cảm giác, ví dụ như: chương trình tư vấn của các nghệ sĩ khu vực, chủ yếu dành cho khiêu vũ và nghệ thuật thị giác. Mô hình này, được lấy cảm hứng từ một chương trình tương tự ở Phần Lan, dựa trên hợp đồng ba năm được tài trợ bởi địa phương và một khoản trợ cấp từ chính phủ, được duyệt bởi Hội đồng nghệ thuật Thụy Điển. Các chuyên gia tư vấn địa phương là những người nhà truyền cảm hứng nghệ thuật với các lĩnh vực mà họ chịu trách nhiệm liên hệ giữa các trường học, các nghệ sĩ hoạt động độc lập và các tổ chức để tham gia vào các dự án, các chuyến tham quan, các sáng kiến dài hạn. Một mô hình tương tự áp dụng cho các chuyên gia tư vấn của các nghệ sĩ trong khu vực để thúc đẩy sự đa dạng văn hóa.

3.2. Nghệ thuật trong trường học

Nghệ thuật, thủ công và âm nhạc đều được tính là các môn học ở trường, và thuộc chương trình học bắt buộc tới năm lớp 9. Chương trình giáo dục âm nhạc và nghệ thuật tại các đô thị được tổ chức như hoạt động giải trí tại các trường văn hóa âm nhạc và văn hóa của thành phố. Chương trình Trường học Sáng tạo (Skapande skola) nhằm tạo ra các cơ hội nhận được các khoản tài trợ từ Hội đồng Nghệ thuật Thụy Điển cho các dự án văn hóa liên quan đến trẻ em ở trường mầm non, cũng như các lớp 1-9 (khoảng 7-16 tuổi).

3.3. Giáo dục nghệ thuật và đào tạo chuyên môn

Giáo dục đại học trong nghệ thuật được hỗ trợ kinh phí bởi chính phủ và hệ thống các trường đại học, cao đẳng. Các khoản trợ cấp và khoản vay của sinh viên cũng được tài trợ bởi chính phủ. Các chương trình giáo dục nghệ thuật có mặt tại một số trường đại học và cao đẳng quốc gia. Các chương tình này thường được tổ chức thành các môn riêng biệt, bao gồm trong các khoa nhân văn, đặc biệt là thành một khoa riêng tại Đại học Gothenburg. Hệ thống giáo dục nền tảng được chịu trách nhiệm bởi các giáo viên mảng nghệ thuật và thủ công bậc học cao đẳng. Ngành thiết kế và truyền thông được cho là những ngành học phổ biến, đều có trong các trường đại học và cao đẳng, đã phát triển đáng kể trong thập kỷ qua. Các khóa học viết sáng tạo được thành lập tại một số trường đại học. Một vài trường đại học có các khoa giáo dục sau đại học như tiến sĩ về mỹ thuật và Hội đông Nghiên cứu Thụy Điển còn hỗ trợ nhiều học bổng đặc biệt cho các dự án nghiên cứu nghệ thuật.

Chương trình giáo dục nghệ thuật có tại bốn trường đại học ở Stockholm gồm: Cao Đẳng - Đại học Nghệ thuật, Thủ công và Thiết kế (Konstfack), Cao Đẳng - Đại học Mỹ thuật Hoàng gia (Kungliga Konsthögskolan), Đại học Âm nhạc Hoàng gia (Kungliga musikhögskolan) và Đại học Nghệ thuật Stockholm (Stockholms konstnärliga högskola). Vào ngày 1 tháng 1 năm 2014, Cao đẳng - Đại học múa và xiếc, Cao đẳng - Đại học Phim ảnh, Đài phát thanh, Truyền hình và Nhà hát, và trường Cao đẳng - Đại học Opera sáp nhập vào Đại học Nghệ thuật Stockholm (Stockholms konstnärliga högskola).

Các trường nghệ thuật và văn hóa được Chính phủ hỗ trợ (nhưng thường thuộc sở hữu tư nhân) ở các cấp giữa lớp 12 và giáo dục đại học trên toàn quốc. Năm 2006, trên 800 người học múa ở cấp độ này và hơn 1 000 nghiên cứu nghệ thuật thị giác và điêu khắc. Trong nhiều lĩnh vực, đây là một bước đệm giúp chuẩn bị các kỹ năng cần thiết để nhập học trình độ đại học lĩnh vực nghệ thuật. Các trường này cũng chú trọng tới giáo dục phổ thông (folkbildning), đặc biệt là các trường trung học dân gian (folkhögskolor) tập trung vào các chủ đề thẩm mỹ và nghệ thuật.

3.4. Nghệ thuật cơ bản ngoài trường học và giáo dục văn hóa

Các trường âm nhạc thành phố có truyền thống lâu đời ở Thụy Điển và được thành lập ở hầu hết các đô thị vào giữa thế kỷ 20. Hiện nay các trường học âm nhạc và văn hóa tập trung vào các hoạt động sau giờ học cho các em học sinh, tạo thành một trong những các lĩnh vực hoạt động văn hóa chính ở cấp chính quyền thành phố. Theo Hội đồng quốc gia các trường âm nhạc và văn hóa (SMoK), 363 000 học sinh thành phố tham gia các hoạt động văn hóa ngoài trường học.

 

Theo Culturalpolicies, Bản tin Tham khảo VHTTDL Quốc tế

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác