Người Hà Nội đón Tết

Gia Linh

(Cinet)- Đối với người Việt, Tết cổ truyền luôn là dịp lễ trọng đại và được mong đợi nhất trong năm. Đây là dịp gia đình đoàn tụ, sum vầy, để cùng quay quần vui chơi, nghỉ ngơi sau một năm dài làm việc vất vả. Tết cũng là lúc người ta tìm về với cội nguồn của văn hóa truyền thống dân tộc với bánh trưng xanh, thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ, với mâm cỗ cúng gia tiên… 

Người Hà Nội đón Tết - ảnh 1Không gian Tết truyền thống của gia đình người Hà Nội. Ảnh: Hiếu Trần/ Hội quán di sản

Tết Nguyên đán không chỉ mang ý nghĩa chu kỳ thời gian mà trong đó có cả ý nghĩa tâm linh mang hơi thở và linh hồn người Việt. Khi con người ta được sống lại những thời khắc thiêng liêng đánh dấu một độ tuổi trưởng thành và suy ngẫm về những việc đã qua. Tết trong tâm khảm mỗi người là trở về, quây quần, sum họp, chúc tụng, lì xì, ban thờ, đào, mai, quất, bánh trưng, lễ chùa, trẩy hội...Đón tết không chỉ để vui chơi mà còn là cách thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn, tưởng nhớ cha ông và lưu giữ các giá trị truyền thống mà cha ông để lại.
 
Nhắc đến Tết, người ta nghĩ ngay tới Hà Nội, chốn đô thị phồn hoa nhưng cũng là nơi còn lưu giữ nhiều nét đẹp văn hóa cổ truyền của những ngày xưa cũ. Đó không chỉ là chợ phiên chỉ họp mỗi năm một lần tại Hàng Lược, chợ đồ cổ cuối năm mà còn là những phong tục tập quán, là không gian bày trí ngày tết, là những ngôi chùa nghi ngút khói hương.

"Không thơm cũng thể hoa nhài/ Dẫu không thanh lịch cũng người Tràng An". Người Hà Nội từ xưa đã có tiếng là khéo léo, thanh lịch. Sự khéo léo và thanh lịch ấy khi Tết đến, xuân sang lại được thể hiện rõ ràng hơn bao giờ hết qua việc trang hoàng nhà cửa, sắp lễ, dọn dẹp ban thờ, chuẩn bị mâm cơm ngày tết…

Không gian đón Tết của người Hà Nội không ồn ã mà tinh tế, dịu dàng, êm đềm và ấm cúng. Dù qua thời gian, dù thời thế có thay đổi nhưngTết Hà Nôi vẫn tuân theo những lề lối phong cách xưa và theo quy luật, theo những chuẩn mực vô hình của phong tục mà vẫn phù hợp với từng thời đại và hoàn cảnh.
 

Người Hà Nội đón Tết - ảnh 2Mâm cỗ ngày Tết của người Hà Thành. Ảnh minh họa. Nguồn: phunuvietnam

Người Việt ta vẫn quen gọi “ăn Tết” chứ không phải nghỉ Tết có lẽ vì ẩm thực là một yếu tố quan trọng của ngày Tết cổ truyền. Và người Hà Nội với sự khéo léo, tinh tế của mình đã nâng tầm ẩm thực Tết lên tầm tinh hoa. Mâm cỗ Tết với nhiều món ăn ngon được chuẩn bị công phu, kỹ lưỡng, thể hiện sự no ấm và hạnh phúc của mỗi gia đình, cũng như ước mong một năm mới đầy đủ, thịnh vượng và an khang. Mâm cỗ ngày Tết lúc nào cũng đủ bánh trưng xanh, thịt gà, thịt lợn nấu đông, thịt kho tàu, cá kho riềng, giò, chả, canh miến, canh bóng thả, canh măng, còn có long tu, bào ngư, vây, bóng cá thủ…, những đặc sản người Hà Nội dành cho ngày Tết.

Bà Nguyễn Thị Thanh (60 tuổi - Tây Hồ, Hà Nội) chia sẻ “Nhà tôi xưa ở Thổ Quan, Khâm Thiên, cứ mỗi dịp Tết về chị em chúng tôi lại quây quần bên nồi bánh trưng đỏ lửa. Ngày ấy dù nghèo khó nhưng chúng tôi ai cũng được làm riêng những chiếc bánh chưng nhỏ xíu. Sống hơn nửa đời người, hương vị tôi nhớ nhất ngày Tết không phải là những món cao lương mĩ vị mà lại là những món chè mẹ nấu. Chè đậu xanh cùng với trà xanh, hay vị gừng nồng ấm của chè con ong đã trở thành những hương vị của Tết, của kỷ niệm.”

Giờ đây, dù cuộc sống có hiện đại và đủ đầy, các món ngày Tết đều được cải biến đa dạng và vô cùng phong phú, nhưng những hương vị cổ truyền vẫn được lưu giữ trọn vẹn tại nhiều gia đình Hà Nội.

Người Hà Nội không chỉ đón Tết bằng vật chất mà còn đón Tết về mặt tinh thần. Những ngày cuối năm, các thành viên trong gia đình cùng nhau dọn dẹp, trang hoàng nhà cửa. Đặt ở khu vực trang trọng nhất trong nhà chính là bàn thờ gia tiên. Người Việt lấy tín ngưỡng thờ phụng tổ tiên làm gốc nên trong dịp Tết đến bàn thờ gia tiên được lau chùi, chỉnh sửa. Các lễ vật như vàng hương, đồ mã, hoa giấy, và mâm ngũ quả tượng trưng cho sự tồn tại của ngũ hành… được trang trọng đặt trên bàn thờ.

Họa sĩ Nguyễn Mạnh Đức chia sẻ, “Người Việt xây dựng bàn thờ tổ tiên khác với các nước lân cận. Ví dụ như ở Trung Quốc, người ta sẽ có những phòng riêng, nhà riêng để thờ gia tiên nhưng người Việt bàn thờ gia tiên lại gắn liền với đời sống thường nhật của một gia đình. Bàn thờ gia tiên của người Việt theo người Việt trong đời sống cư xử hàng ngày, và nó rất gần gũi do nó gắn liền với đời sống. Bàn thờ xuất phát từ vùng nông thôn, từ văn hóa lúa nước, văn hóa Hà Nội cũng lấy cội gốc từ vùng nông thôn đồng bằng Bắc Bộ, và bàn thờ gia tiên của người Hà Nội cũng vậy.”

Bàn thờ gia tiên chiếm một vị trí quan trọng trong bài trí không gian ngày Tết của người Hà Nôi nói riêng và người Việt nói chung. “Câu chuyện ban thờ Việt tưởng chừng đơn giản nhưng có những giá trị văn hóa từng bị lãng quên mà bây giờ không phải ai cũng biết. Chúng tôi muốn giới thiệu nội dung, ý nghĩa, giá trị thẩm mỹ của từng đồ vật người Việt xưa dùng trong thờ cúng để mọi người hiểu hơn về những giá trị cổ truyền”, họa sĩ Nguyễn Mạnh Đức chia sẻ tại triển lãm Ban thờ ngày Tết.

Cùng với mâm cơm cúng và bàn thờ gia tiên, người Hà Nội bắt tay vào trang hoàng nhà cửa. Ngày xưa, người Hà Nội hay chơi đào cành chứ không chơi cả cây đào như hiện nay. Người Hà Nội thường mua một cây quất lớn, đẹp, nhiều lộc bày ở gian hàng chính. Ngoài sân, giữa khoảng giếng trời, cắm một cành đào lớn, và để đến tận rằm tháng Giêng. Cùng với cây cảnh, không gian Tết của người Hà Nội không thể thiếu những câu đối và tranh dân gian, bởi thiếu những thứ ấy thì gian nhà như thiếu sự hòa hợp của màu sắc, thiếu đi không khí của ngày tết cho dù cỗ bàn có sang đến đâu cũng không thể lấp đầy. Người Hà Nội xưa thường treo những câu đối đỏ và những bức tranh dân gian Hàng trống, tranh Kim Hoàng hay tranh Đông Hồ để thể hiện ước mơ về cuộc sống đủ đầy, hạnh phúc.

Tết đến xuân sang cũng là lúc người người tìm về với cội nguồn văn hóa, truyền thống của dân tộc. Ngày nay, nhiều lễ tục trong ngày Tết cổ truyền đã không còn, nhưng vẫn còn đó nguyên vẹn những “hồn cốt” của Tết đoàn viên, Tết sum vầy. Tết xưa, Tết nay dù có khác biệt nhưng những nét đẹp trong văn hóa đón Tết của người Hà Nội vẫn được lưu truyền, tiếp nối ở hiện tại và tương lai./.

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác