Bảo tồn nét văn hóa truyền thống qua Ngày hội trình diễn cây nêu

(Cinet) - Cây nêu của mỗi dân tộc tuy có những hình thức khác nhau, song tựu chung mang ý nghĩa nhân sinh cao đẹp, vừa là hình tượng nghệ thuật kiến trúc, vừa là biểu tượng tâm linh trong các nghi lễ truyền thống, thể hiện khát vọng nông nghiệp, ước vọng về một cuộc sống ấm no, hạnh phúc của đồng bào.
 
Bảo tồn nét văn hóa truyền thống qua Ngày hội trình diễn cây nêu - ảnh 1
Cây Nêu có ý nghĩa tinh thần to lớn trong cộng đồng nhiều dân tộc thiểu số tại Việt Nam.
Ảnh: disanquangnam.vn

Cây nêu - nét đẹp trong văn hóa truyền thống

Cây nêu thường được trang trí bằng các loại gỗ, nhưng chủ yếu được làm từ tre, một loài cây quen thuộc, thân thương và phổ biến ở Việt Nam. Theo phong tục, cây nêu được trang trí rực rỡ màu sắc vươn lên trời cao phản ánh thế giới quan và nhân sinh quan trong sáng, cao đẹp của con người. Cây nêu được chia thành ba đoạn tượng trưng cho thế giới quan về trời, đất và con người, là nhân sinh quan về tự nhiên và cây trồng xung quanh, thể hiện qua các biểu tượng bông lúa, loài cây trồng thân thiết bao đời đem lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

Với các dân tộc thiểu số, cây nêu thường trang trí theo hình thức tô tem giáo trên ngọn, chẳng hạn người Cor trang trí trên đỉnh vật tô tem là con chim chèo bẻo. Những vật treo trên cây nêu đều có tác dụng nhất định, như cá chép để Táo quân dùng làm phương tiện về trời nếu cây nêu được dựng lên từ 23 tháng Chạp, bùa ngải trừ tà, tiếng động của khánh đất để báo hiệu cho ma quỷ biết nhà có chủ không được vào quấy nhiễu…

Người Gia Rai trong lễ bỏ mả dựng cây nêu làm bằng cây gạo, trên ngọn treo nhiều lá bùa xanh đỏ bay phấp phới. Dân tộc Mường trồng nhiều loại cây nêu. Ngoài nêu chính (nêu lớn) được trồng ở giữa sân nhà còn có nhiều cây nêu khác nhỏ hơn, được cắm ở bếp, ngoài vườn, chuồng trâu, chuồng lợn, chuồng gà, độn thóc. Trên cây nêu, người Mường treo nhiều công cụ sản xuất như cày, bừa, cuốc… đan bằng tre nứa.

Trong khi đó, cây nêu của người Mông làm bằng 2 thân cây mai (một loại tre) to, già, thẳng, còn ngọn, có lá xanh, không bị sâu, với những nghi thức phức tạp khi chặt cây làm nêu, trồng nêu và bày đồ lễ khấn trước cây. Cả hai cây được chằng buộc để ngọn cây vút cong hướng về phía Tây, phía mặt trời lặn.

Ở các dân tộc vùng Trường Sơn - Tây Nguyên cây nêu còn gọi là cây hiến tế, cột đâm trâu; với các dân tộc Tày, Nùng, Sán Dìu, Mường, cây nêu lại có ý nghĩa để trừ tà… Theo thời gian, cây nêu được dùng ở nhiều sự kiện khác trong đời sống cộng đồng, trở nên gần gũi hơn với sinh hoạt của đồng bào các dân tộc. Trong các lễ hội dân gian của đồng bào, cây nêu hiện diện trở thành nét đẹp đặc trưng.

Cây nêu của mỗi dân tộc dù có những hình thức khác nhau, song tựu chung mang ý nghĩa nhân sinh cao đẹp, vừa là hình tượng nghệ thuật kiến trúc, vừa là biểu tượng tâm linh trong các nghi lễ truyền thống của các dân tộc.
 
Bảo tồn nét văn hóa truyền thống qua Ngày hội trình diễn cây nêu - ảnh 2
Cây nêu của mỗi dân tộc dù có những hình thức khác nhau, song tựu chung mang ý nghĩa nhân sinh cao đẹp. Ảnh: Internet

Bảo tồn nét văn hóa truyền thống

Mới đây, Bộ VHTTDL đã phối hợp với các Ban, Bộ, Ngành Trung ương, tỉnh Quảng Nam và đại diện 14 tỉnh, thành tổ chức Ngày hội trình diễn cây nêu và giao lưu văn hóa, thể thao và du lịch các dân tộc Việt Nam năm 2017 tại huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam.

Với 17 cây nêu cao vút, vươn lên trời xanh và 17 trích đoạn nghi thức sinh hoạt văn hoá gắn với cây nêu có ý nghĩa phản ánh tín ngưỡng tâm linh tạ ơn trời đất, tạ ơn tổ tiên, tạ ơn thần lúa của cư dân nông nghiệp được hun đúc theo chiều dài lịch sử của cộng đồng các tộc người sinh sống trên dải đất Việt Nam.

Việc trình diễn cây nêu kết hợp với chương trình dân ca, dân vũ ấn tượng bằng các làn điệu dân ca mượt mà trầm lắng của các dân tộc Tày, Nùng, Sán Dìu, Mường từ miền núi phía Bắc, tiếng cồng chiêng sôi động, âm vang khi trầm khi bổng, lúc khoan thai, lúc dồn dập do các nghệ nhân các dân tộc Cơ tu, Cor, Giẻ Triêng, Xơ Đăng, Tà Ôi, Ba Na, Ê Đê, M’nông, Gia Rai, X’tiêng, Raglai từ Trường Sơn - Tây Nguyên đã tái hiện những nghi thức, hình thức kết tinh đặc sắc nhất, thể hiện ước vọng về một cuộc sống ấm no, hạnh phúc của cộng đồng, đề cao lòng tự hào về các giá trị nhân văn trong văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số trên mọi miền Tổ quốc.
 
Bảo tồn nét văn hóa truyền thống qua Ngày hội trình diễn cây nêu - ảnh 3
Nghi thức dựng cây nêu của đồng bào các dân tộc. Ảnh: dantri.com.vn

Ngày hội trình diễn cây nêu lần thứ I là hoạt động văn hóa có ý nghĩa nhằm tôn vinh các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp trong cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam và cũng là dịp giới thiệu, tôn vinh và quảng bá những giá trị di sản văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc đến bạn bè trong nước và quốc tế, nhằm thúc đẩy việc giao lưu phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội tạo động lực trong việc chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân.

Đồng thời, giúp làm cầu nối giao lưu, gặp gỡ, trao đổi kinh nghiệm của các nghệ nhân, diễn viên - là chủ thể văn hóa trong việc giữ gìn và phát huy các nghi lễ, tín ngưỡng, các loại hình nghệ thuật truyền thống, dân ca, dân vũ các dân tộc, khơi dậy ý thức trách nhiệm trong việc giữ gìn và phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc.

Bên cạnh đó, tăng cường các hoạt động giao lưu văn hóa, nghệ thuật giữa các vùng miền, địa phương; giữ gìn và phát huy các nghi lễ, tín ngưỡng, các loại hình nghệ thuật truyền thống của các dân tộc Việt Nam.

Việc giữ gìn bản sắc văn hóa, phát huy phong tục, tập quán, truyền thống tốt đẹp của các dân tộc là việc làm có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Với việc tổ chức ngày hội trình diễn nghi thức dựng cây nêu truyền thống và giao lưu văn hóa các dân tộc thiểu số lần thứ I năm 2017 tại Quảng Nam đã góp phần bảo tồn giá trị văn hóa cho đồng bào dân tộc.

Lan Anh

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác