Mèn mén trong đời sống người Mông

(Cinet) - Mèn mén là tên một món ăn truyền thống của đồng bào dân tộc Mông tại vùng núi Tây Bắc. luôn xuất hiện trong đời sống sinh hoạt của người Mông, từ những bữa ăn hàng ngày, cho đến những ngày lễ tết quan trọng.
 
“Biến hóa” từ ngô thành mèn mén

Do điều kiện thực tế phải sinh sống trên các triền núi đá cao, không có đất trồng lúa nên lương thực chính của người dân ở đây bao đời nay là cây ngô. Men mén hay bột ngô hấp được người Mông chế biến từ những hạt ngô được trồng trong những kẽ đá trên núi cao.

Để động viên con cháu chăm chỉ làm ăn, những người già thường đưa ra lời khuyên một cách thiết thực: “trồng một cây ngô, thêm một bát mèn mén; trồng hai cây ngô, thêm hai bát mèn mén”. Mèn mén được chế biến từ hạt ngô, quá trình chế biến qua nhiều giai đoạn. Trước hết, người ta chọn những hạt ngô tẻ đã già và khô được bảo quản cẩn thận quanh năm trên gác bếp để tránh ẩm mốc và mối mọt. Khi ngô được lấy xuống, họ chọn những bắp còn tốt, thường là phần ngô để ăn sẽ được phân loại riêng ngay sau khi thu hoạch từ trên nương về, đó là những bắp to, không bị sâu bệnh.

Để chế biến mèn mén, người ta tách lấy hạt ngô tẻ rồi xay ra thành hạt nhỏ. Sau đó, ngô được trộn với nước, người nấu phải tính toán sao cho lượng nước vừa đủ để bột mịn, không quá khô, không quá nhão. Rồi, họ mang đồ bột ngô 2 lần. Lần đầu, đồ cho bột ngô nở tơi ra, sau đem bắc ra, để nguội. Họ đảo bột đã được đồ cho bông tơi, đem đồ lần 2 với lửa vừa đều, cho đến khi mèn mèn chín dậy mùi thơm là có thể ăn được.
Mèn mén trong đời sống người Mông - ảnh 1
Người phụ nữ Mông đang nấu mèn mén.

Mèn mén- Món ngon của người Mông

Mèn mén ăn có vị ngọt, do đó, nhiều người Mông thích ăn mèn mén hơn cơm gạo. Với những người cao tuổi họ đều cho rằng đã ăn mèn mén lâu ngày thành quen khẩu vị, ăn cơm gạo chỉ mang tính chất đổi bữa, vài ngày không ăn mèn mèn thì sẽ thấy thèm. Ông Vừ Chúng Dình (xóm Há Súng, xã Lũng Táo) chia sẻ: “mèn mén không cầu kỳ thức ăn kèm, khi đi làm nương, chỉ cần một túi mèn mén và một bình nước lã là có sức khỏe làm việc cả ngày”.

Hay trong ngày chợ phiên, bên những bàn rượu của người Mông, không thể thiếu đi những bát mèn mén. Anh Ly Mí Sùng (xóm Má Là, xã Lũng Táo) kể lại: “Gia đình tôi thường đi chợ Sà Phìn. Mỗi lần đi chợ vợ tôi thường dậy sớm đồ mèn mén mang theo để ăn trưa, đến chợ mua thêm một ít thắng cố nữa là cả gia đình 4 người đã có một bữa trưa ngon lành”. Thậm chí, trong các phiên chợ mèn mén còn trở thành một mặt hàng để bán.

Với người Mông mèn mén không chỉ là khẩu phần lương thực hàng ngày, mà còn là món ăn mang ý nghĩa tâm linh. Vào các ngày lễ tết, lúc gia đình có công to việc lớn, cưới xin, ma chay… mèn mén còn được người Mông dùng làm đồ cúng dâng lên ông bà, tổ tiên và thần linh. Trong ngày Tết ngoài thịt lợn hun khói và lạp sường hun khói thì không thể thiếu mèn mèn trên mâm cỗ cúng ông bà tổ tiên.

Và như vậy, từ thế hệ này qua thế hệ khác, mèn mén trở thành món ăn thân thuộc khiến mỗi người con đi xa quê, khi trở về chỉ cần được ngửi thấy mùi mèn mén nóng bốc lên, được ăn miếng mèn mén là giống như gặp lại một mùi vị rất quen thuộc- mùi vị của quê hương, của xứ sở, của ông bà, tổ tiên mình.

Minh Hồng
 

 
 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác