Báo động di tích đền Đức Thánh Cả bị xâm phạm nghiêm trọng

Những ngày gần đây, người thôn Hữu Vĩnh, xã Hồng Quang, huyện Ứng Hòa, Hà Nội không ngừng phản ánh về di tích đền Đức Thánh Cả, nơi mà nhiều người trong số họ cho là "đang bị xâm hại nghiêm trọng". Theo lời phản ánh của người dân ở đây thì hiện nay, lối đi vào đền đang bị lấn chiếm, ảnh hưởng tới sự đi lại của khách thập phương mỗi khi muốn vào đền.

Báo động di tích đền Đức Thánh Cả bị xâm phạm nghiêm trọng - ảnh 1

* Khi di tích nằm trên địa giới 2 tỉnh

Tuần đầu tháng 7, chúng tôi xuống đền Đức Thánh Cả để tìm hiểu sự việc. Hội Người cao tuổi với Tiểu ban Quản lý di tích thôn Hữu Vĩnh quản lý, trông nom ngôi đền và hướng dẫn khách vào thăm.

Vượt qua đoạn đường ghập ghềnh thuộc khu vực công trường khai thác đá núi Cầu Men thì cũng đến được đền Đức Thánh Cả. Trước mắt hiện ra khung cảnh lộn xộn với gạch đá ngổn ngang. Lối vào đền khá nhỏ, chừng 3m, hai bên là các hộ dân bày hàng quán. Một chiếc dây thừng căng ngang lối đi.

Nhận thấy đoàn khách lạ, một người đàn bà to béo, (sau này tìm hiểu, chúng tôi được biết đó là chủ công trình xây dựng trước cửa lối vào đền Đức Thánh Cả) hớt hải chạy lại phân trần :“Em cho căng dây thừng là để thu tiền vé xe thôi, không có ý gì cả. Nhiều người cứ phi xe máy vào rồi phi vù ra, không chịu trả tiền nên mới làm thế”. Nói rồi, chị ra lệnh cho một người đàn bà khác bỏ dây thừng xuống. Chị này vừa tháo dây vừa lầm bầm: “Tháo rồi tý lại phải buộc vào, mất công!”.

Ông Nguyễn Xuân Viễn, Chi hội trưởng Chi hội Người cao tuổi thôn Hữu Vĩnh bức xúc: “Công trình đang xây dựng phía ngoài cửa đền là dãy hàng quán, đang được một công ty tư nhân thầu xây dựng. Nếu nhìn thẳng cũng có thể dễ dàng nhận thấy dãy quán này che mất lối đi vào đền. Trước kia, ngoài cổng đền cũng có hàng quán dựng tạm, nhưng nó lùi ra phía ngoài một đoạn nữa. Nay, công ty này cho đổ bê tông, xây dựng hàng quán kiên cố và còn lấn đường vào đền. Cứ cái đà này, chẳng mấy chốc đền Đức Thánh Cả sẽ bị bịt mất cả lối vào”. 

Đền Đức Thánh Cả thuộc thôn Hữu Vĩnh, xã Hồng Quang, huyện Ứng Hòa, Hà Tây cũ (nay thuộc Hà Nội), còn gọi là đền Thiên Vựng, được xây dựng cách đây hơn nghìn năm. Trong mắt dân chúng trong vùng, Thiên Vựng nổi tiếng linh thiêng, bằng chứng  là hàng năm tiếp hàng vạn lượt khách thập phương đến chiêm bái.

Ngày 19/4/1991, đền Đức Thánh Cả được công nhận là di tích quốc gia, cần được bảo vệ, cấm mọi hành vi xâm hại. Tuy nhiên, vị trí đền Đức Thánh Cả lại nằm ở địa phận khá nhạy cảm. Toàn bộ khu vực 1 của đền có diện tích 20.870m2 thuộc huyện Ứng Hòa, Hà Nội, nhưng khu vực 2 và 3 của di tích (vành đai bảo vệ di tích) lại thuộc thôn Vĩnh Sơn, xã Tân Sơn, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam. Khách đến thăm di tích đền Đức Thánh Cả có thể hiểu nôm na rằng, từ cổng đền vào trong nội tự là thuộc địa phận Hà Nội, còn từ vị trí cổng đền trở ra bãi đỗ xe là thuộc địa phận tỉnh Hà Nam.

Một di tích cấp quốc gia nhưng lại nằm trên địa bàn của hai địa phương khác nhau nên từ lâu, tại đây đã xảy ra sự tranh chấp và di tích vẫn ngang nhiên bị xâm hại. Ông Nguyễn Văn Khiên, trưởng tiểu BQL di tích đền Đức Thánh Cả cho biết: BQL di tích và Hội Người cao tuổi đã rất nhiều lần gửi đơn khiếu nại lên các cấp có thẩm quyền thuộc huyện Ứng Hòa, rồi huyện Kim Bảng (Hà Nam) nhưng vẫn chưa có câu trả lời, việc xây dựng xâm hại đến di tích đền Đức Thánh Cả vẫn diễn ra.

Trước đó, di tích đền Đức Thánh Cả cũng bị xâm hại đến cảnh quan khi người ta cho nổ mìn để khai thác ở gần vị trí của đền. Rồi lại đến cái sự lạ: ở phía ngoài cổng đền (thuộc địa phận tỉnh Hà Nam) bỗng mọc lên một "đền Đức Thánh Cả" giả giống y hệt đền thật, từ hình dáng đền cách bối trí các gian thờ. Sau nhiều phản hồi của dư luận và báo giới, việc khai thác đã ở đây đã giảm đi nhiều, nhưng đền giả thì vẫn hoạt động, chỉ đổi tên thành "đền trình" Đức Thánh Cả.

Theo lời ông Nguyễn Xuân Viễn thì việc đổi tên là "đền trình" chỉ là “làm phép” để qua mặt cơ quan quản lý.

* Cơ quan quản lý nói gì?

Người đàn bà quản lý việc xây dựng hệ thống ki ốt trước lối ra vào cổng đền Đức Thánh Cả lảng tránh sau khi được hỏi họ tên và tên công ty. Nhưng chị cũng không ngại tiết lộ đã đầu tư 500 triệu để xây dãy ki ốt gồm 9 gian bán hàng và còn khoe không phải đấu thầu mà được cơ quan quản lý địa phương giao thầu xây dựng. Lời người là vậy, chẳng hiểu sự thể thế nào. 

Tuy thế, khi những người dân thuộc thôn Hữu Vĩnh ra phản ánh việc xây dựng dãy ki ốt bán hàng lấn chiếm đường vào di tích thì người phụ nữ này lẩn vào trong nhà và cho người tạm tháo dỡ dây thừng và xếp gạch đá gọn vào.

Chúng tôi mang vấn đề bức xúc của nhân dân thôn Hữu Vĩnh, xã Hồng Quang, huyện Ứng Hòa đi hỏi cơ quan quản lý văn hóa của địa phương này thì đều nhận được câu trả lời là “rất khó giải quyết”. Ông Nguyễn Quang Khẩn, chủ tịch UBND xã Hồng Quang bày tỏ: “Chúng tôi cũng nhiều lần có ý kiến với bên xã Tân Sơn (Hà Nam), cũng có văn bản gửi sang đó rồi nhưng họ vẫn cứ làm vì là đất của họ. Giờ bên xã Tân Sơn vẫn cho xây ki ốt, và bảo là xây đúng mép đường vào đền, không làm mái hiên. Họ cố tình làm vậy, chúng tôi cũng chẳng biết làm thế nào. Di tích lại nằm trên địa bàn  hai xã, phần xây dựng không phải đất xã mình nên tôi không có thẩm quyền để giải quyết được dù biết là dân ở đây đang kêu lắm”.

Ông Nguyễn Đình Thưởng, Trưởng phòng Văn hóa huyện Ứng Hòa cũng lắc đầu nguầy nguậy: “Trong phạm vi của của phòng văn hóa huyện, tôi cũng chỉ có thể gửi ý kiến lên UBND huyện Ứng Hòa, rồi huyện lại có ý kiến lên cấp cao hơn. Nhưng  đền Đức Thánh Cả vừa thuộc Hà Nội lại vừa thuộc tỉnh Hà Nam nên rất khó giải quyết. Trước kia cũng có vài vụ tranh chấp nhưng cuối cùng cũng chẳng đi đến đâu. Giờ đây, chỉ còn trông mong vào sự bắt tay của nhiều cấp, từ lãnh đạo huyện Tân Sơn, tỉnh Hà Nam, đến Hà Nội và cả các cơ quan quản lý khác nữa. Di tích cấp quốc gia là tài sản chung, cần sự quan tâm của nhiều cấp nữa thì mới bảo vệ được”.

Chúng tôi đã thử liên lạc với ông Nguyễn Ngọc Tới, Chủ tịch UBND xã Tân Sơn, huyện Kim Bảng (Hà Nam) nhưng điện thọai không liên lạc được.  

Theo quy định của Luật Di sản văn hoá, tại khoản 2, điều 32 có nêu rõ: “Việc xây dựng các công trình ở khu vực bảo vệ II với di tích quốc gia và di tích quốc gia đặc biệt phải có sự đồng ý bằng văn bản của Bộ Văn hoá thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch)”. Như vậy, việc xây dựng dãy hàng quán ở xã Tân Sơn, huyện Kim Bảng, (Hà Nam) thuộc vào khu vực 2 bảo vệ di tích đền Đức Thánh Cả. Trước khi xây dựng, xã này phải có văn bản báo cáo Bộ VH,TT&DL và phải được Bộ đồng ý.

Ông Nông Quốc Thành, Trưởng phòng Quản lý Di tích, Cục Di sản Văn hoá khẳng định xã Tân Sơn không có văn bản xin phép gửi lên Cục Di sản khi cho triển khai xây dựng hàng loạt ki ốt bán hàng trước cửa đền Đức Thánh Cả. Hiện nay, Cục di sản và Thanh tra Bộ VH,TT&DL đã gửi công văn đến Sở VH,TT&DL tỉnh Hà Nam, đề nghị Sở VH,TT&DL tỉnh Hà Nam kiểm tra, xử lý theo quy định của pháp luật và có báo cáo kết quả về Bộ VH,TT&DL trước ngày 15/7/2009. Ông Thành cũng cho biết, Cục đang chờ kết quả báo cáo ở phía Sở VH,TT&DL tỉnh Hà Nam, sau đó mới đưa ra mức độ xử lý tùy theo tính chất nặng, nhẹ của sự việc.

Ông Vũ Xuân Thành, Chánh Thanh tra Bộ VH,TT&DL cũng cho biết thêm, vụ việc diễn ra ở địa phương nên Bộ VH,TT&DL vẫn chờ cách giải quyết của phía Hà Nam, nếu vẫn không thỏa đáng thì Bộ sẽ cử người xuống địa phương để tìm hiểu sự việc.

Sự việc xây dựng gây ảnh hưởng đến di tich đền Đức Thánh Cả chỉ là một vụ việc nhỏ trong quản lý di tích. Sẽ còn có nhiều di tích cấp quốc gia khác nằm trong hoàn cảnh “nhạy cảm”. Nếu như địa phương nào cũng đặt lợi ích của mình lên hàng đầu thì những di tích quốc gia, tài sản chung của nhân dân sẽ ra sao?

Theo HNM

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác