Bảo tàng 3D - "Chìa khóa vàng" phục hưng linh vật Việt

Bảo tàng 3D -
Đôi sư tử chùa Thông (Thanh Hóa) bị đập vỡ, nay được phục dựng
nguyên trạng bằng công nghệ 3D
. Ảnh: internet
(Cinet)- Ngày nay, việc cập nhật dữ liệu di sản đã tiếp cận công nghệ ở trình độ cao. Chính vì vậy, 3D hóa là phương pháp tốt nhất để phục dựng lại hình tượng linh vật Việt bởi đó không chỉ đơn thuần là bảo tồn nét văn hóa mà còn là công cụ để quảng bá di sản văn hóa ra nước ngoài.
Di sản văn hóa không chỉ đơn thuần là tài sản riêng của mỗi quốc gia, mỗi nền văn hóa mà còn là tài sản chung của nhân loại. Việt Nam thật vinh dự và tự hào vì cho tới thời điểm hiện tại đã có 20 di sản được Tổ chức UNESCO công nhận là Di sản của nhân loại. Bên cạnh đó, phải kể đến hàng trăm địa chỉ di sản khác, hàm chứa những giá trị văn hóa tinh thần quý báu của dân tộc. Thế nhưng, những kho báu vô giá ấy đang đứng trước nguy cơ mai một, theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng, bởi tự nhiên và chính con người. Điều chúng ta có thể thấy rõ nhất là tốc độ hư hại luôn nhanh hơn gấp nhiều lần tốc độ có thể trùng tu.
Thực tế đó đặt ra vấn đề cần xây dựng một cơ sở dữ liệu hoàn chỉnh, chính xác và được lưu trữ an toàn ở mức tối đa để có thể tìm kiếm và phục dựng lại những gì đã mất, không chỉ cho thế hệ hiện tại mà còn có thể chuyển giao an toàn cho những thế hệ mai sau. Hiện nay, trang web Vr3d.vn của Nguyễn Trí Quang (17 tuổi) đang được giới nghiên cứu xem là “bảo tàng cổ vật online” duy nhất và đang trên đường trở thành tổng kho di sản của Việt Nam.
Xuất phát từ ý tưởng không kém phần “liều lĩnh”, sau khi xem triển lãm “Hình tượng nghê và sư tử trong điêu khắc cổ Việt Nam” do Bảo tàng Mỹ thuật tổ chức tháng 11/2014, Quang đã quyết tâm xây dựng trang web 3D hóa linh vật Việt - vr3d.vn
Với hơn 2 tháng lên kế hoạch và dựng hình tư liệu, hiện “bảo tàng” của Quang đã có hàng trăm hiện vật cổ được scan 3D rồi đưa lên mạng. Trong số đó, có nhiều linh vật có giá trị độc đáo như: Sư tử đá thời Lý ở chùa Phật Tích (Bắc Ninh); bệ sư tử thời Lý còn tương đối hoàn hảo thuộc loại lớn nhất Việt Nam tại chùa Hương Lãng (Hưng Yên); nghê đá ở bậc thềm Đại nội Huế; rồng đá cổ chầu bên điện Kính Thiên -Hoàng thành Thăng Long (Hà Nội)...
Bảo tàng 3D -
Bảo tàng 3D -
“Bảo tàng” của Quang đã có hàng trăm hiện vật cổ được scan 3D rồi đưa lên mạng

Khác với các công nghệ 3D hóa thông thường, công nghệ VR3D dùng máy quét 3D để nắm bắt mọi góc cạnh, đường nét, hoa văn của linh vật, từ màu sắc, kích cỡ đều đạt chuẩn chính xác, ngay cả những vết bụi, những vết rêu phong trên linh vật đều được giữ nguyên vẹn. Tuy nhiên, khó nhất là khi các linh vật có kích thước lớn, nhiều họa tiết, có nhiều góc cạnh, như “ông Sấm” chùa Hương Lãng hoặc những con nghê thời Hậu Lê được làm rất kỳ công, nên khi quét 3D phải thu thập dữ liệu rất nhiều lần.
Ngoài ra, với công nghệ này, người xem có thể tùy ý tương tác với hiện vật trên trang web như xoay trái, xoay phải để có cái nhìn đa chiều. Hơn nữa, những bản sao này đã được tối ưu hóa để có thể xem, lật, xoay các hiện vật ở mọi góc độ, trên mọi phương tiện số như điện thoại, iPad, máy tính...mà điều quan trọng nhất là có thể xem được ở mọi lúc mọi nơi, không bị giới hạn bởi thời gian, không gian như những triển lãm thật.
Bảo tàng 3D -
Bảo tàng 3D -
Trong số đó, có nhiều linh vật có giá trị độc đáo

Một trong những thành công đầu tiên của công nghệ VR3D là việc Quang đã hỗ trợ đồ họa cho nhà điêu khắc Nguyễn Văn Vũ phục dựng thành công linh vật nghê thế kỷ 17 ở đền vua Lê Thánh Tông. Đây là một trong những con nghê đầu tiên được phục dựng sau công văn 2662 và đang được nhiều khách hàng đặt. Đáng chú ý, bản gốc của con nghê quý bị hỏng phần đuôi. Bằng kỹ thuật 3D cùng sự cố vấn của nhà nghiên cứu Trần Hậu Yên Thế, Trí Quang đã ghép phần đuôi của một con nghê cùng thời với nhiều đặc điểm tương đồng để nhà điêu khắc Vũ phục dựng thành công. Được biết sắp tới, Quang sẽ chuẩn bị tích hợp công cụ đo tỉ lệ, kích thước trên từng chi tiết của linh vật, để các nghệ nhân có thể tính toán được kích thước tương ứng khi tạc tượng.
Vào thời điểm này, dữ liệu 3D về linh vật Việt của Quang đang là “hồ sơ vàng” để các nghệ nhân làng đá chế tác linh vật Việt. Trong cuộc họp sơ kết 5 tháng thực hiện công văn 2662, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Đặng Thị Bích Liên đã thay mặt ngành văn hóa khen ngợi và biểu dương Quang vì những cống hiến với linh vật Việt nói riêng và di sản Việt nói chung.
Bảo tàng 3D -
Bảo tàng 3D -
Các nhà nghiên cứu cho rằng kho di sản 3D này chính là "chìa khóa vàng" để mở cánh cửa phục hưng linh vật Việt

Theo nhà nghiên cứu Trần Hậu Yên Thế cho rằng kho di sản 3D này chính là chìa khóa vàng để mở cánh cửa phục hưng linh vật Việt. Bởi không cần tới tận địa điểm đo đạc kích cỡ, ghi chép tỉ mỉ hoa văn, từ website này, các nghệ nhân chỉ cần những cú click chuột là có đầy đủ hình khối linh vật. Họ cũng có thể nghiên cứu từ những mảng chạm nhỏ nhất của tiền nhân để tham khảo.
Trong tương lai, trên nền tảng công nghệ VR3D, việc xây dựng bảo tàng online về di sản sẽ được bổ sung thêm thông tin đầy đủ về lịch sử ra đời, chất liệu chế tác, cách thức tạo hình, ý nghĩa của linh vật. Qua đó tạo thành “kênh thông tin” hữu ích để các nghệ nhân làng nghề chế tác tham khảo, tạo ra những sản phẩm thuần Việt. Có thể nói rằng đây là cách bảo tồn di sản tối ưu trước những biến thiên thăng trầm của lịch sử và bối cảnh trùng tu hiện nay.
T.T
Ảnh: internet

 
 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác