Bảo tàng của các cựu tù Phú Quốc

- Bảo tàng “Chiến sĩ cách mạng bị bắt và tù đày” là một phòng truyền thống được đặt trên mảnh đất đi mượn gần 1.700m2 của gia tộc của họ Lâm. Những cựu tù Phú Quốc với ước mong các thế hệ mai sau sẽ được biết đến quá khứ hào hùng của cách mạng Việt Nam và tội ác của đế quốc thực dân đối với dân tộc ta đã bỏ không ít công sức để sưu tầm các hiện vật chiến tranh tái hiện lại sự anh dũng của những chiến sĩ cách mạng.

Ông Kiều Văn Uỵch tại một số gian trưng bày của Bảo tàngÔng Kiều Văn Uỵch tại một số gian trưng bày của Bảo tàng

Từ Hà Nội xuôi về phía Nam 20km dọc quốc lộ 1A, ít người để ý một tấm biển nhỏ khiêm tốn ven đường với dòng chữ "Bảo tàng chiến sĩ cách mạng bị địch bắt và tù đày”. Nhưng với cựu chiến binh, học sinh, sinh viên nhiều tỉnh và các đoàn khách du lịch nước ngoài, bảo tàng này được biết đến như một chứng tích chiến tranh đặc biệt.Năm 1990, 5 cựu tù Phú Quốc ở thôn Nam Quất, xã Nam Triều, huyện Phú Xuyên, tỉnh Hà Tây có chủ trương, sưu tầm những hiện vật chiến tranh từ những nhà tù chế độ cũ như Hoả Lò, Côn Đảo, Phú Quốc… và lập thành phòng truyền thống trưng bày tại quê hương. Đến năm 2006, phòng truyền thống của các cựu tù Phú Quốc được Sở Văn hoá Thông tin tỉnh Hà Tây công nhận là “Bảo tàng Chiến sĩ cách mạng bị bắt và tù đày” với hơn 2.000 hiện vật chiến tranh. Cũng từ đó, nhiều thương binh trong và ngoài địa phương cũng gia nhập vào hành trình sưu tầm hiện vật để bổ sung cho kho tàng, bây giờ con số đã lên đến 30 người. Đôi khi để sưu tầm hiện vật phải huy động 50 đến 60 người.

Những cựu tù Phú Quốc tuổi "thất thập cổ lai hy" ở Hà Tây lặn lội Nam- Bắc tìm gom hiện vật, lập bát hương xin từ hàng chục nghĩa trang liệt sĩ, nhà tù và mở bảo tàng để nhiều đoàn khách trong, ngoài nước đến tưởng nhớ các anh hùng liệt sĩ. Vào các thứ 5 và chủ nhật hàng tuần, nhất là dịp 27-7 hàng năm, nhiều đoàn tham quan ghé thăm bảo tàng để thắp hương tưởng nhớ các anh hùng liệt sĩ. Ông Kiều Văn Uỵch, Phó giám đốc Bảo tàng cho biết: Trong gian thờ có bát hương xin đất và chân hương từ nhiều mảnh đất thiêng khắp nước: các nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn, Điện Biên, Củ Chi, các nhà tù: Hoả Lò, Sơn La, Côn Đảo, Phú Quốc, thành cổ Quảng Trị… Hai bên nhà thờ trồng cây mai và cây đào biểu tượng cho hai miền Nam- Bắc, và phía ngoài cùng là hai chiến sĩ một nam, một nữ, vững tay súng bảo vệ đất nước.

Ông Uỵch kể lại: Năm 1974, ông Lưu Văn Bảng, một trong những người sáng lập Bảo tàng “Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt và tù đày” đồng thời là Giám đốc Bảo tàng trở về từ nhà tù Phú Quốc với thương tật 1/4.Năm 1985, đơn vị ông sửa cầu Giẽ, phát hiện một quả bom lớn. Ông Bảng đã cho tháo thuốc và ngòi nổ rồi đem về đơn vị, xây bệ cao trưng bày trước cổng cơ quan. Quả bom trở thành hiện vật đầu tiên để anh chị em công nhân hồi tưởng thời kỳ hào hùng của đơn vị, ghi nhớ công lao to lớn của lớp người đi trước. Ông Bảng và một vài đồng đội có tham vọng thành lập một bảo tàng để ghi lại khoảng thời gian bi hùng của dân tộc và để các thế hệ mai sau hiểu rõ cuộc sống gian nan thời chiến của cha ông. Đem ý tưởng của mình bàn bạc với các đồng đội, ông được hưởng ứng nhiệt liệt.Thống nhất ý tưởng, các cựu tù Phú Quốc người góp tiền, người góp sức đi tìm, lưu giữ các hiện vật và xây bảo tàng. Chính gia tộc nhà ông Bảng đã cho những cựu tù Côn Đảo mượn mảnh đất hương hoả để làm Bảo tàng. Điểm đặc biệt của Bảo tàng này là các hướng dẫn viên đều là các nhân chứng sống của hai cuộc chiến tranh, đã vượt qua hàng vạn cây số để gom góp các hiện vật, thay phiên nhau trông coi, quản lý bảo tàng với tiêu chí “4 tự” (tự nguyện, tự túc, tự quản, tự chịu trách nhiệm).

Trong khu nhà chính, gồm 9 gian phòng, lưu giữ hơn 2.000 hiện vật lịch sử tái hiện cuộcđấu tranh hào hùngtrong cảnhtù đày của các anh hùng liệt sĩ suốt 2 cuộc kháng chiến chống Mỹ và Pháp. Hàng trăm kỷ vật truyền tay của các chiến sỹ cách mạng tại nhà tù Phú Quốc và hơn 200 hình ảnh, tư liệu về Bác Hồ từ năm 1911 - 1969 cũng được lưu giữ tại đây. Có cả băng cat-sét ghi âm lại lời Bác đọc bản Tuyên ngôn Độc lập ngày 2-9 tại Quảng trường Ba Đình được bật lên mỗi khi có khách tham quan. Những hình ảnh, mô hình được tái hiện hết sức sống động, qua lời thuyết minh của những hướng dẫn viên nơi đây, chúng ta không thể không cảm phục ý chí quyết tâm sắt đá của những người tù chính trị trước những đòn tra tấn dã man của kẻ thù. Một biệt giam tù binh Cộng sản khu 2 nhà tù Phú Quốc chỉ rộng 3mét, dài 9mét, cao 2m được lắp ghép bằng đường băng máy bay, trên lợp tôn mà nhốt tới 108 người. Mô hình và hình ảnh tái hiện liệt sĩ Dương Bá Ngải quê ở thôn Trình Viên, xã Phú Túc, huyện Phú Xuyên bị giặc bắt trên đường công tác. Chúng treo ngược anh lên cây, tra tấn dã man, rút móng tay, móng chân của anh. Trước khi hi sinh, anh nhắn nhủ lại đồng đội những lời đầy tâm huyết: “Xin đồng chí báo cáo tôi đã hoàn thành nhiệm vụ với Cách mạng, nói với vợ tôi là người chồng chung thuỷ, với các con tôi là một người cha mẫu mực”. Những chuồng cọp, những dụng cụ, hình thức tra tấn dã man được tái hiện sống động đến nỗi chúng tôi rùng mình và không khỏi cảm phục những tấm gương kiên cường của các chiến sĩ cách mạng.

Hiện vật là những vật bé nhỏ như quyển sách học chính trị đến lá cờ Đảng nhỏ bằng bàn tay vấy máu chiến sĩ, một hiện vật từng là linh hồn, là niềm tin cho lý tưởng cách mạng của hàng nghìn chiến sĩ cựu tù Phú Quốc. Trong ngục, để giữ được lá cờ đó, các chiến sĩ đã cuốn nhỏ lá cờ vào túi nilong, dùng dây chỉ buộc vào răng, thả trôi vào họng mỗi lần địch lục soát. Những lúc "an toàn", lá cờ lại được lấy ra treo ngay ngắn trên tường để củng cố quyết tâm đấu tranh của các chiến sĩ trong ngục. Ai được kết nạp vào Đảng mới có được lá cờ đó, bị khai trừ lá cờ cũng bị tịchthu;hay những bức ảnh về các chiến sĩ bị tù đày...

Không chỉ là nơi lưu giữ những vật chứng, nhân chứng sống của chiến tranh, Bảo tàng “Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt và tù đày” còn là nơi xác định tính danh của các chiến sĩ từng bị bắt giam tại nhiều nhà tù trên khắp đất nước. Nhiều người đã tìm được đồng đội, tìm được người thân của mình tại nơi đây. Hàng năm vào ngày 27-7, những người đồng đội, những cựu tù chính trị lại tụ hội về đây để thắp hương tưởng nhớ những người đồng đội đã hi sinh, để được gặp nhau hàn huyên tâm sự, ôn lại những năm tháng oai hùng chiến đấu bảo vệ Tổ quốc. Bảo tàng tư nhân quy mô với những hiện vật quý như vậy, trên cả nước, có rất ít nên cần được bảo tồn...

 

Theo QDND

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác