Bảo tàng Hồ Chí Minh: Giữ gìn và phát huy giá trị di sản văn hóa Hồ Chí Minh

40 năm trước, ngay sau ngày Bác vừa đi xa, trong niềm tiếc thương vô hạn, với lòng kính yêu và biết ơn sâu sắc Chủ tịch Hồ Chí Minh, thể theo nguyện vọng của toàn Ðảng, toàn quân và toàn dân ta, Ðảng và Nhà nước ta đã quyết định xây dựng Lăng của Người và Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Ngày 25-11-1970, Ban Bí thư Trung ương Ðảng ra Quyết định số 206-NQ/T.Ư về việc thành lập Ban phụ trách xây dựng Bảo tàng Hồ Chí Minh. Từ đó đến nay là cả một chặng đường dài thi đua phấn đấu, vượt mọi khó khăn của các thế hệ cán bộ, viên chức và người lao động Bảo tàng Hồ Chí Minh trong việc chuẩn bị mọi mặt cho sự ra đời của Bảo tàng và đón tiếp các tầng lớp nhân dân ta và bạn bè quốc tế đến tham quan, học tập, tìm hiểu về cuộc đời và sự nghiệp cách mạng vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại bảo tàng và các di tích lưu niệm về Người. Ðó cũng chính là những năm tháng các thế hệ cán bộ, viên chức và người lao động Bảo tàng Hồ Chí Minh ra sức thi đua học tập và làm theo Di chúc Bác Hồ.

 

Với ý thức mỗi tài liệu, hiện vật của Bác Hồ đều là những di sản vô giá trong di sản văn hóa Hồ Chí Minh, ngay từ những ngày đầu thành lập, Ban Phụ trách xây dựng Bảo tàng đã đặc biệt quan tâm đến công tác sưu tầm, tập  hợp  các tài liệu, hiện vật  gắn liền với cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Người để bảo quản, lưu giữ lâu dài.

 

Bảo tàng Hồ Chí Minh đã tổ chức các đợt đi khảo sát, sưu tầm ở một số địa phương trong cả nước. Năm 1976, Bảo tàng đã tập hợp được nhiều tài liệu, hiện vật quý. Ðó là các tài liệu, hiện vật về cụ Nguyễn Sinh Sắc, thân sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh dùng trong thời kỳ Cụ sống ở Cao Lãnh (Ðồng Tháp); một số tài liệu, hiện vật liên quan đến Nguyễn Tất Thành trong hành trình đi dần vào phương nam; gần 100 cuộn băng ghi âm tiếng nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Ðài Tiếng nói Việt Nam...

 

Từ năm 1977 trở đi, thực hiện Nghị quyết 04-NQ/T.Ư, ngày 12-9-1977 của Bộ Chính trị về việc thành lập Viện Bảo tàng Hồ Chí Minh và Nghị định 375/CP, ngày 15-10-1979 của Hội đồng Chính phủ về chức năng, nhiệm vụ và tổ chức của Viện Bảo tàng Hồ Chí Minh, việc sưu tầm để bổ sung cho Kho Cơ sở và phục vụ công tác nghiên cứu, trưng bày... được đẩy mạnh thêm một bước. Các đợt khảo sát, khai thác tư liệu ở Cục lưu trữ Trung ương Ðảng, Phòng lưu trữ Văn phòng Hội đồng Bộ trưởng, Phòng lưu trữ Bộ Ngoại giao, Cục hồ sơ Bộ Nội vụ, Bảo tàng Cách mạng Việt Nam, Bảo tàng Quân đội, Thông tấn xã Việt Nam, Cục Lưu trữ điện ảnh... được tổ chức thường xuyên. Nhờ đó, chỉ trong một thời gian ngắn, Bảo tàng đã bổ sung cho Kho Cơ sở và Kho Tư liệu - Thư viện hơn 1.000 tài liệu, hiện vật liên quan đến Chủ tịch Hồ Chí Minh, 712 tờ báo có bút tích và hàng trăm ảnh, phim tư liệu về Người...

 

Cuộc đời hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh diễn ra trên một phạm vi rộng lớn ở nhiều quốc gia trên thế giới. Những tài liệu, hiện vật, phim ảnh... liên quan đến những năm tháng Người sống và hoạt động ở nước ngoài còn đang nằm rải rác ở nhiều nước. Nhờ phối hợp chặt chẽ và sự giúp đỡ của các cơ quan hữu quan và bạn bè quốc tế, Bảo tàng Hồ Chí Minh đã tiếp nhận được một số tài liệu, hiện vật liên quan đến Chủ tịch Hồ Chí Minh trong thời gian Người sống và hoạt động ở Pháp, Liên Xô, Trung Quốc... Ðặc biệt trong đó là khối tài liệu, hiện vật do đồng chí Hồng Hà (Văn phòng Trung ương Ðảng) sưu tầm tại Pháp và Liên Xô năm 1976; một số tài liệu, hiện vật do cán bộ Bảo tàng Trung ương Lê-nin sưu tầm giúp trong quá trình phối hợp xây dựng nội dung trưng bày Bảo tàng Hồ Chí Minh; một số tài liệu, hiện vật của kiều bào gửi tặng trong những năm xây dựng Bảo tàng Hồ Chí Minh... Ðây thật sự là những tài liệu hiện vật quý hiếm, không có tại các kho lưu trữ trong nước, đã góp phần làm phong phú thêm nguồn tài liệu hiện vật của Kho Cơ sở và Kho Tư liệu - Thư viện, phục vụ cho công tác nghiên cứu, trưng bày của Bảo tàng.

 

Nhờ đó, trong hai năm 1989 - 1990, Bảo tàng đã tiếp nhận được một số lượng hiện vật lớn. Tất cả mọi người đến tặng hiện vật, dù là người Việt Nam hay người nước ngoài, dù là cá nhân hay tập thể, đều chung một tấm lòng với Bác kính yêu, đều mong muốn được đóng góp một phần dù nhỏ bé cho Bảo tàng Bác Hồ có thêm nhiều tài liệu, hiện vật...

 

Sau ngày Bảo tàng mở cửa đón khách tham quan (19-5-1990), công tác sưu tầm được đẩy mạnh hơn nhằm khảo sát, thu thập tài liệu, hiện vật bổ sung cho hệ thống kho của bảo tàng, đặc biệt là phục vụ cho công tác nghiên cứu, tuyên truyền cũng như chỉnh lý, nâng cao chất lượng trưng bày của Bảo tàng Hồ Chí Minh. Thời kỳ này, cùng với việc tiếp tục sưu tầm ở trong nước và tiếp nhận tài liệu hiện vật do các tổ chức và cá nhân gửi tặng, Bảo tàng Hồ Chí Minh đã tổ chức nhiều chuyến đi khảo sát, sưu tầm tài liệu, hiện vật của Chủ tịch Hồ Chí Minh ở nước ngoài.

 

Năm 1997, trong chuyến thăm và làm việc với Viện Khoa học xã hội Quảng Tây - Trung Quốc, cùng với việc trao đổi kinh nghiệm công tác và nghe bạn báo cáo kết quả nghiên cứu chuyên đề "Chủ tịch Hồ Chí Minh với Trung Quốc", đoàn cán bộ Bảo tàng Hồ Chí Minh đã gặp gỡ các nhân chứng đã từng gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh để tìm hiểu thêm về những hoạt động của Người trong Văn phòng Bát lộ quân ở Quế Lâm những năm 1938 - 1940, đặc biệt là thời gian Người bị giam trong nhà lao của Tưởng Giới Thạch và sưu tầm các tài liệu, hiện vật, ảnh liên quan đến các hoạt động của Người... Những tài liệu hiện vật sưu tầm được trong chuyến đi này đã góp phần bổ sung thêm nhiều tư liệu về hoạt động của Người trong những năm 1938 - 1940.

 

Từ sau năm 2000 đến nay, hàng nghìn trang tài liệu và nhiều hiện vật về Chủ tịch Hồ Chí Minh đã được sưu tầm từ các kho lưu trữ của Cộng hòa Pháp và Liên bang Nga trong những năm từ 2004 đến  2008. Những tài liệu sưu tầm được trong thời kỳ này đã làm phong phú thêm nguồn tư liệu về hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh những năm 20 của thế kỷ trước, trong đó có nhiều tài liệu đặc biệt quý, giúp chúng ta hiểu rõ hơn vai trò của Người trong Hội những người Việt Nam yêu nước tại Pháp, về hoạt động và mối quan hệ của Người trong phong trào công nhân, lao động và Ðảng Cộng sản Pháp, trong phong trào cộng sản và công nhân quốc tế và cả những năm tháng khó khăn của Người khi ở trong nhà tù của đế quốc Anh, những năm tháng sau khi ra khỏi nhà tù, chắp nối liên lạc với Quốc tế Cộng sản...

 

Trong quá trình khảo sát, sưu tầm này, Bảo tàng Hồ Chí Minh còn thu thập, tiếp nhận những tài liệu, hiện vật, phim ảnh liên quan đến một số đồng chí lãnh đạo khác của Ðảng và Nhà nước ta những tài liệu, hiện vật chung quanh nội dung thực hiện Di chúc Bác Hồ, tình cảm của nhân dân ta và bạn bè quốc tế dành cho Người...

 

Có thể nói rằng, nhờ định hướng đúng, kịp thời và xác định rõ đối tượng các tài liệu, hiện vật cần sưu tầm, trong nhiều năm qua Bảo tàng Hồ Chí Minh đã thu thập, bổ sung ngày càng nhiều tài liệu, hiện vật liên quan đến cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ðến nay, Kho Cơ sở của Bảo tàng Hồ Chí Minh đã sưu tầm, tập hợp được hơn 130 nghìn tài liệu, hiện vật. Bên cạnh đó, với chức năng như một kho mở của Bảo tàng, Kho Tư liệu - Thư viện cũng lưu giữ, bảo quản hơn mười nghìn tài liệu, trong đó có nhiều tài liệu sưu tầm được từ những năm 70, 80 của thế kỷ trước, như một số cuốn sách về Chủ tịch Hồ Chí Minh, xuất bản trước năm 1954, trong đó đăng các tác phẩm, bài viết của Người, mà hiện nay chưa được tập hợp để đưa vào Hồ Chí Minh Toàn tập... có giá trị như những hiện vật quý hiếm của Bảo tàng.

 

Bảo tàng Hồ Chí Minh đã nghiên cứu, ứng dụng các tiến bộ khoa học công nghệ trong công tác kho, thực hiện tin học hóa các sưu tập tài liệu, hiện vật theo chuyên đề, sưu tập... giúp cho việc quản lý, phục vụ khai thác thuận tiện và phát huy tác dụng của các tài liệu, hiện vật được hiệu quả. Nhờ đó, nhiều năm qua, Bảo tàng Hồ Chí Minh đã khai thác, cung cấp hàng nghìn tài liệu, hiện vật, phim ảnh cho các cơ quan, đơn vị và cá nhân, phục vụ cho việc nghiên cứu triển khai các công trình nghiên cứu khoa học cấp Bộ, cấp Nhà nước về Chủ tịch Hồ Chí Minh và xây dựng những bộ phim, vở diễn và triển lãm về Người... Ðặc biệt là đã cung cấp nhiều tài liệu, sự kiện mới cho việc biên soạn các bộ sách và những công trình nghiên cứu về thân thế, sự nghiệp, tư tưởng và đạo đức của Người như: Hồ Chí Minh Toàn tập, Hồ Chí Minh Tuyển tập, Hồ Chí Minh Biên niên tiểu sử, Hồ Chí Minh Tiểu sử...  Bảo tàng đã biên soạn và xuất bản hàng chục đầu sách về Chủ tịch Hồ Chí Minh, góp phần đáp ứng nhu cầu nghiên cứu, học tập, tìm hiểu về cuộc đời, sự nghiệp, tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh.

 

Sau ngày Bác đi xa, Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Ðảng đã chủ trương khôi phục các khu lưu niệm về Chủ tịch Hồ Chí Minh và xây dựng nhà trưng bày bổ sung di tích. Cùng với việc giữ gìn, bảo quản kịp thời Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch, trong các năm 1970-1971, Bảo tàng Hồ Chí Minh đã phối hợp các địa phương, xây dựng nhà trưng bày bổ sung di tích ở các khu di tích Kim Liên, Pác Bó và Tân Trào. Một số di tích lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh.

 

Việc khánh thành Bảo tàng Hồ Chí Minh từ ngày 19-5-1990 đã đáp ứng được lòng mong mỏi của toàn Ðảng, toàn dân ta: được tận mắt chiêm ngưỡng và tìm hiểu giá trị văn hóa tinh thần từ những kỷ vật thiêng liêng của Bác Hồ, học tập và làm theo tấm gương cách mạng vĩ đại của Người... Bảo tàng Hồ Chí Minh đang gánh vác nhiệm vụ nặng nề là tiếp tục phát huy giá trị to lớn của công trình văn hóa lịch sử này như thế nào để hoàn thành nhiệm vụ chính trị đặc biệt mà Ðảng và Chính phủ đã giao phó, xứng đáng là một trung tâm tuyên truyền, giáo dục truyền thống cách mạng, tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh cho các thế hệ hôm nay và mai sau. Trong nhiều năm qua, Bảo tàng Hồ Chí Minh đã tập trung xây dựng nội dung tuyên truyền giáo dục của bảo tàng nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách tham quan.

 

Vận dụng những kết quả nghiên cứu khoa học về tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác tuyên truyền tại Bảo tàng, từ nghiên cứu thực tiễn trưng bày của Bảo tàng, Bảo tàng Hồ Chí Minh đã biên soạn được tập tài liệu "Những nội dung cơ bản tài liệu, hiện vật trưng bày Bảo tàng Hồ Chí Minh", làm cơ sở cho việc xây dựng các bài thuyết minh phù hợp nhu cầu chung của khách tham quan; đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ mọi mặt của đội ngũ cán bộ làm công tác tuyên truyền, giáo dục để không chỉ khách tham quan trong nước mà cả khách quốc tế đến thăm Bảo tàng, đều có thể được nghe giới thiệu trực tiếp bằng tiếng Nga, tiếng Anh, tiếng Pháp và tiếng Trung Quốc.

 

SAU gần 20 năm hoạt động, công tác tuyên truyền, giáo dục ở Bảo tàng Hồ Chí Minh đã có nhiều đổi mới và nâng cao. Ngoài hình thức thuyết minh theo hệ thống trưng bày, Bảo tàng đã xây dựng và phát triển thêm những hình thức, nội dung thuyết minh theo chuyên đề để phục vụ các đối tượng là các cán bộ nghiên cứu hoặc những cá nhân có nhu cầu tìm hiểu sâu về Chủ tịch Hồ Chí Minh.

 

Với những nội dung thuyết minh chuyên đề này, Bảo tàng đã thật sự trở thành "giảng đường" đáp ứng nhu cầu nghiên cứu, học tập của các đối tượng khách tham quan là cán bộ chính trị trường Ðảng ở các tỉnh, thành và Trung ương, các sĩ quan chính trị trung, cao cấp trong các học viện, nhà trường quân đội, các lớp đối tượng Ðảng, bồi dưỡng đảng viên mới, nhất là sinh viên ở nhiều trường đại học và nhiều đối tượng khác có nhu cầu nghiên cứu chuyên sâu về cuộc đời, sự nghiệp, tư tưởng và đạo đức Hồ Chí Minh. Với ý nghĩa đó, nhiều năm qua Bảo tàng Hồ Chí Minh đã trở thành một địa chỉ quen thuộc, gần gũi với nhiều cơ quan, đơn vị, trường học. Bảo tàng Hồ Chí Minh đã đồng thời tiến hành nhiều hình thức tuyên truyền giáo dục khác như: phối hợp với các cơ quan thông tin đại chúng xây dựng nhiều chương trình giới thiệu về Bảo tàng Hồ Chí Minh và những hoạt động của Bảo tàng, viết bài đăng báo, tổ chức các buổi nói chuyện, v.v. để giới thiệu ngày càng sâu rộng về cuộc đời và sự nghiệp Chủ tịch Hồ Chí Minh, về tư tưởng và tấm gương đạo đức của Người với các tầng lớp nhân dân trong nước và bạn bè quốc tế. Ðặc biệt trong đó, các cuộc triển lãm chuyên đề giới thiệu sâu về cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trở thành một trong những hình thức tuyên truyền phổ biến ở Bảo tàng Hồ Chí Minh cũng như ở các chi nhánh, di tích lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh và các địa phương khác trong cả nước. Trong những năm qua, Bảo tàng đã tổ chức được hàng chục cuộc triển lãm trưng bày chuyên đề ở Bảo tàng và gửi tới các tỉnh, thành, chi nhánh, địa phương.

 

Các hoạt động nêu trên chỉ là một phần rất nhỏ trong các hoạt động cụ thể của các thế hệ cán bộ, viên chức và người lao động Bảo tàng Hồ Chí Minh (và hệ thống bảo tàng và di tích lưu niệm về Người) trong việc giữ gìn và phát huy các giá trị di sản văn hóa Hồ Chí Minh. Nhiều năm trở lại đây, Bảo tàng Hồ Chí Minh đón được lượng khách tham quan tương đối ổn định, hằng năm từ 1,3 đến 1,5 triệu lượt người, trong đó có từ 250 đến 300 nghìn lượt  khách nước ngoài, đến từ tất cả các quốc gia, châu lục trên thế giới.

Theo ND (Bài viết của Tiến sĩ Chu Đức Tính - Giám đốc Bảo tàng HCM)

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác