Bảo tồn di tích, danh thắng tại Lào Cai: Cần sự quản lý đồng bộ

Trong những năm qua, Lào Cai luôn quan tâm đến công tác bảo tồn di tích, danh thắng. Đây là việc làm ý nghĩa nhằm đáp ứng nhu cầu du lịch tâm linh, tín ngưỡng của người dân. Hàng chục tỷ đồng đầu tư của Nhà nước và công đức của nhân dân đã góp phần "cứu" các di tích, danh thắng trong tỉnh thoát khỏi sự phá huỷ của thời gian... Song bên cạnh đó, việc bảo tồn di tích ở Lào Cai còn nhiều bất cập, thiếu sự quản lý đồng bộ.

Bãi đá cổ Sa PaBãi đá cổ Sa Pa

Nhà nước và nhân dân cùng làm
Ngày đầu xuân hay mùng một, hôm rằm hàng tháng, những người đi lễ dễ nhận thấy cảnh quan di tích đền, chùa, danh thắng... Lào Cai ngày một khang trang. Việc tôn tạo, tu bổ các cơ sở tín ngưỡng có sự quản lý của Nhà nước gắn với việc phục hồi các lễ hội truyền thống tôn giáo tín ngưỡng, hướng con người tới chân - thiện - mỹ. 
Khởi động từ khi tái lập tỉnh năm 1991, hệ thống di tích, danh thắng Lào Cai được đưa vào quản lý ngay sau đó. Hiện toàn tỉnh có 12 di tích, danh thắng được công nhận cấp quốc gia, 8 di tích được công nhận cấp tỉnh. Năm 2008, Sở Văn hoá - Thể thao và Du lịch tiếp tục tiến hành lập hồ sơ và đề nghị đền Trung Đô được công nhận di tích cấp quốc gia và khu căn cứ Việt Tiến, chiến thắng Nghĩa Đô (Bảo Yên) công nhận di tích cấp tỉnh. Các thắng cảnh, đền, chùa, khi được xếp hạng đều có sự đầu tư để trùng tu, tôn tạo.

Từ năm 2007 đến nay, bằng ngân sách địa phương, cùng nguồn công đức gần 30 tỷ đồng của nhân dân đã trùng tu các đền như: Bảo Hà, Cấm, Quan, đền Thượng, Phúc Khánh, Bãi đá khắc cổ Sa Pa và Dinh thự Hoàng A Tưởng,... Thành phố Lào Cai là địa phương có số di tích nhiều trong tỉnh được trùng tu tôn tạo chủ yếu dựa vào sức dân. 7 điểm di tích lịch sử văn hoá mang đậm tín ngưỡng dân gian, dân tộc được quản lý chặt chẽ, như đền Thượng, Đền Mẫu, Đền Đôi Cô, Đền Quan... 2 năm trở lại đây, các di tích trên địa bàn thành phố đã nhận được sự công đức của nhân dân trên 6 tỷ đồng. Số tiền trên sử dụng một phần vào việc trùng tu tôn tạo các đền, chùa. Trên 300 triệu đồng nhân dân đóng góp xây dựng động Phủ chúa Sơn Trang (đền Mẫu). Đền Thượng được mở rộng khuôn viên, sơn son thiếp vàng các đồ thờ tự, xây dựng các công trình phụ... trị giá trên 400 triệu đồng.
Còn nhiều bất cập

Xu thế phát triển của xã hội hiện đại đã tác động không nhỏ đến hoạt động di tích lịch sử văn hoá. Vì vậy, việc trùng tu, tôn tạo các di tích đã được sự quan tâm của các ngành chức năng Lào Cai và nhân dân.

Song, để phát huy và bảo tồn các di tích, danh thắng sao cho hiệu quả đặt ra nhiều vấn đề cần quan tâm. Trước hết, sự phân cấp quản lý còn nhiều bất cập, mang tính địa phương. Các ban quản lý chỉ dừng lại ở một phạm vi nhất định, mang tính nhỏ lẻ (như BQL đền Bảo Hà) nên còn hạn chế. Các cơ quan chuyên môn chưa quan tâm đúng mức đến việc quản lý hoạt động này. Hiện toàn tỉnh chỉ có duy nhất thành phố Lào Cai thành lập Ban quản lý di tích (cấp huyện, thành phố). Số di tích, danh thắng ở các huyện lại giao cho chính quyền sở tại (cấp xã). Có di tích, thắng cảnh lại giao cho một đơn vị độc lập, như: Núi Hàm Rồng dưới sự quản lý của Tổng Công ty Cao su Việt Nam. Chính sự quản lý chưa đồng bộ đã không tạo được tiếng nói chung, gây khó khăn cho việc tu bổ tôn tạo và tổ chức các hoạt động lễ hội gắn với phát triển du lịch. Một số địa phương sắp xếp, bố cục nơi thờ tự theo cách "nghĩ đến đâu, làm đến đấy", không có sự hướng dẫn của chuyên gia nên tạo cho di tích bị biến dạng không phù hợp. Có nơi các dịch vụ du lịch, hàng quán bày bán la liệt trong khu vực di tích đã làm mất đi nét đẹp văn hoá, tính trang nghiêm nơi thờ tự, gây phản cảm đối với khách du lịch.

Hiện tại Lào Cai có một số di tích và danh thắng do sự xâm hại của môi trường và ý thức của người dân, khách du lịch đã phần nào ảnh hưởng đến kiểu dáng, kết cấu ban đầu, nên bị xuống cấp nghiêm trọng. Điển hình như Bãi đá khắc cổ Sa Pa đã có phần kinh phí bảo tồn gần 900 triệu đồng năm 2007, nhưng cũng chỉ như "muối bỏ bể". 
Cần sự quản lý đồng bộ
Để bảo tồn, giữ gìn nét đẹp văn hóa, tín ngưỡng tại các điểm di tích, nên chăng Lào Cai cần thành lập, phân cấp các ban quản lý di tích, danh thắng một cách đồng bộ, có hệ thống từ cấp tỉnh tới cơ sở, sẽ tạo sự thống nhất trong điều hành và quản lý chung. Việc tu bổ, tôn tạo được cơ quan chức năng chuyên môn có tư cách pháp nhân kêu gọi nguồn kinh phí đầu tư tài trợ từ các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước, từ đó phân bổ kinh phí hợp lý để bảo tồn di tích trên địa bàn toàn tỉnh. Bên cạnh đó sẽ tạo được tiếng nói chung trong việc quản lý thống nhất các hoạt động lễ hội tại các di tích, danh thắng gắn với du lịch, tạo nguồn thu ngân sách cho tỉnh để tái đầu tư trùng tu, tôn tạo di tích, danh thắng. Đây cũng là điều kiện quan trọng xây dựng hệ thống di tích, danh thắng Lào Cai gắn với di tích, danh thắng trên cả nước.

Theo LC

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác