Bảo tồn tinh hoa văn hóa phi vật thể

Trong nền văn hóa Việt Nam, văn hóa phi vật thể có vị thế hết sức quan trọng, qua văn hóa phi vật thể, có thể nắm bắt, hiểu biết lịch sử dựng nước và giữ nước của ông cha, đồng thời là nơi lưu giữ những nét độc đáo, giá trị tinh hoa của bản sắc văn hóa dân tộc.

Bảo tồn tinh hoa văn hóa phi vật thể - ảnh 1

Chính vì thế, không ai có thể phủ nhận tầm quan trọng của giá trị văn hóa phi vật thể trong đời sống, xã hội Việt Nam hôm nay và trong tương lai.

Văn hóa vật thể, dù trong một thời điểm nhất định của tiến trình phát triển có thể bị phai nhạt một vài biểu hiện cụ thể nào đó tồn tại dưới những dạng thức khác nhau, và người tâm huyết với văn hóa dân tộc vẫn có  thể  bổ sung và hoàn thiện, căn cứ vào hiện trạng của văn hóa, các di tích còn được bảo tồn. Tuy nhiên, do lịch sử đã có bước phát triển mới, đời sống vật chất - tinh thần cũng đã có những chuyển dịch nên việc bảo tồn và gìn giữ những di sản văn hóa vật thể cũng phải đối mặt không ít khó khăn. Và với văn hóa phi vật thể, việc bảo tồn, gìn giữ những giá trị của nó còn khó khăn gấp bội. Bởi giá trị văn hóa phi vật thể không tồn tại dưới các biểu hiện vật chất, mà đó là hệ thống giá trị tinh thần do một cộng đồng dân tộc sáng tạo ra, được gìn giữ và bảo tồn qua các thời kỳ của lịch sử phát triển cộng đồng. Thực tế cho thấy, trải qua rất nhiều thăng trầm của lịch sử, như chiến tranh, thiên tai, sự khác nhau về quan niệm giá trị, sự biến đổi của xã hội,... mà nhiều di sản văn hóa phi vật thể của chúng ta dần bị mai một. Một số di sản văn hóa phi vật thể chỉ còn được lưu giữ ở một số dòng họ, qua nền nếp sinh hoạt hay lối sống của một bộ phận xã hội, qua kinh nghiệm và tài năng của một số nghệ nhân cao tuổi...

Bảo tồn tinh hoa văn hóa phi vật thể - ảnh 2
Sau nhiều năm nỗ lực nghiên cứu, sưu tầm và gìn giữ, chúng ta đã có những di sản văn hóa phi vật thể được thế giới công nhận: Nhã nhạc cung đình Huế, Cồng chiêng Tây Nguyên, Quan họ Bắc Ninh và Ca trù. Trong đó, Ca trù đã được đưa vào loại hình văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp. Ðây là thành công đáng ghi nhận của giới nghiên cứu, của những nhà văn hóa, của những người sưu tầm và của các cơ quan chức năng trong việc gìn giữ bảo vệ các giá trị văn hóa của dân tộc. Dự kiến năm 2010 sẽ là năm công bố kết quả kiểm kê những di sản văn hóa phi vật thể hiện có để xác định và có kế hoạch tôn tạo, bảo vệ với sự hỗ trợ của Luật Di sản văn hóa có bổ sung sửa đổi năm 2009. Nếu thành công sẽ là một bước tiến quan trọng cho việc bảo tồn và gìn giữ di sản văn hóa phi vật thể, văn hóa dân tộc. Tuy nhiên, di sản văn hóa phi vật thể là "di sản sống", bản thân vốn đã hết sức mong manh, chỉ có thể tồn tại và có giá trị khi có thể ảnh hưởng và tác động đối với đời sống văn hóa của cộng đồng, được mọi thành viên cộng đồng tiếp nhận, nuôi dưỡng và trở thành một bộ phận không thể tách rời của tài sản văn hóa. Có thể nói đến thời điểm hiện tại, nhiều di sản văn hóa phi vật thể của chúng ta đang đứng trước nguy cơ biến mất, vì thế việc đưa di sản văn hóa phi vật thể vào bảo quản trong các kho tư liệu, vào giảng dạy trong nhà trường, tổ chức sinh hoạt trong cộng đồng hay tại các bảo tàng, mới chỉ là những giải pháp hỗ trợ. Việc cần thiết và cơ bản chính là việc đưa những di sản văn hóa này trở lại với cộng đồng sinh hoạt văn hóa, bằng cách khơi dậy tình yêu, lòng tự hào đối với truyền thống của dân tộc trong mỗi người dân tới toàn cộng đồng. Bên cạnh đó, là chính sách hỗ trợ của Nhà nước, của các tổ chức văn hóa, và hoạt động của các nhà văn hóa. Văn hóa là sức sống, là niềm tự hào, là sự  trường tồn của dân tộc, trong đó có các giá trị tinh hoa của di sản, vì thế, mỗi người trong chúng ta đều phải có ý thức giữ gìn.

 

Theo ND

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác