Bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị của di tích lịch sử vùng ATK-Thái Nguyên gắn với phát triển du lịch

(Cinet) - Hệ thống di tích lịch sử cách mạng và kháng chiến tại Thái Nguyên nói chung và ATK Định Hóa nói riêng là di sản văn hóa quý báu của dân tộc Việt Nam. Vì vậy, vấn đề Bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị của di tích lịch sử vùng ATK-Thái Nguyên gắn với phát triển du lịch đang đặt ra yêu cầu đối với cấp quản lý Thái Nguyên.

ATK Định HóaATK Định Hóa

 

Đóng góp tại báo cáo tham luận của Hội nghị Triển khai ngành VH,TT&DL năm 2009 do Bộ VH,TT&DL tổ chức tại Hà Nội, ngày 17 – 18.2009, bà Nguyễn Thị Lệ Thu - Giám đốc Sở VH TTDL Thái Nguyên có bài “Bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị của di tích lịch sử vùng ATK-Thái Nguyên gắn với phát triển du lịch”. Dưới đây là nội dung bài tham luận.

 

Nằm ở trung tâm chiến khu Việt Bắc, tỉnh Thái Nguyên có một vị trí chiến lược về kinh tế, văn hoá, xã hội hết sức quan trọng, là một tỉnh có nhiều di tích lịch sử văn hoá cách mạng kháng chiến. Đến với Thái Nguyên là đến với Thủ đô giá ngàn, Thủ đô kháng chiến của cả nước, đến với nơi quy tụ nhiều di tích lịch sử, văn hoá với các di tích, danh thắng nổi tiếng như Hồ Núi Cốc, hang Phượng Hoàng, suối Mỏ Gà, Khu di tích ATK Định Hoá, khu di tích khảo cổ học Thần Sa (Võ Nhai), Đền Đuổm (Phú Lương)

Là cửa ngõ vùng Việt Bắc, xưa nay Thái Nguyên luông giữ một vị trí chiến lược quan trọng trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc. Trong thời kỳ đổi mới xây dựng và phát triển đất nước, các di tích lịch sử ATK Thái Nguyên thuộc hệ thống di tích lịch sử cách mạng “Chiến khu Việt Bắc” đã được Chính phủ nhận định là “quan trọng bậc nhất trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc Việt Nam thế kỷ XX”.

Hệ thống di tích lịch sử cách mạng và kháng chiến tại Thái Nguyên nói chung và ATK Định Hóa nói riêng là di sản văn hóa quý báu của dân tộc Việt Nam. Từ khi thực dân Pháp trở lại xâm lược nước ta, Việt Bắc một lần nữa trở thành chiến khu cách mạng thì Thái Nguyên được chọn làm một trong những An toàn khu (ATK) của Trung ương, là Thủ đô kháng chiến của cả nước. Đặc biệt là hệ thống khu di tích lịch sử cách mạng ATK Định Hoá. Nơi đây, các cơ quan đầu não của Đảng, Chính phủ và Bác Hồ đã từng ở và làm việc trong chín năm kháng chiến trường kỳ gian khổ chống thực dân Pháp xâm lược.

1. Những kết quả đã đạt được

Với ý thức trân trọng và tôn vinh những giá trị lịch sử văn hoá, trong những năm qua, Ngành văn hoá, thể thao và du lịch Thái Nguyên đã có nhiều cố gắng trong việc phục hồi, bảo tồn, gìn giữ, tôn tạo và phát huy các giá trị văn hoá truyền thống trên địa bàn. Sở đã cho tiến hành kiểm kê di tích lịch sử văn hoá từ rất sớm, được Bộ Văn hóa - Thông tin (cũ) đánh giá là một trong những tỉnh hoàn thành kiểm kê di tích sớm nhất trong cả nước (từ năm 1994 - 1998). Sau đó lại tiến hành phúc tra, phân loại và quy hoạch toàn bộ di tích trên địa bàn. Hiện nay trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên có 780 di tích,  trong đó có 34 di tích được xếp hạng cấp quốc gia và 45 di tích đã được xếp hạng cấp tỉnh. Đặc biệt năm 2008, Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch Thái Nguyên đã tham mưu cho Uỷ ban nhân dân tỉnh ra Quyết định số 56/2008/QĐ-UBND ngày 29/10/2008 ban hành "Quy chế quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hoá, danh lam, thắng cảnh trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên". Sau đó Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ra các văn bản và tổ chức lớp tập huấn cán bộ làm công tác văn hoá trên địa bàn tỉnh để triển khai, thực hiện quy chế một cách hiệu quả nhất. Quy chế này được ban hành đã tạo một hành lang pháp lý cho các hoạt động quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di tích trên địa bàn tỉnh.

Sở đã tiến hành phục hồi, tôn tạo các di tích trên địa bàn, tập trung có trọng tâm, trọng điểm các di tích để gắn với phát triển du lịch (VD: Xây dựng Dự án Bảo tồn Bản Quyên gắn với di tích Khau Tý – Nơi Bác về ở và làm việc đầu tiên để lãnh đạo cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược…)

Cùng với việc phục hồi, tôn tạo các di tích, Sở còn chú trọng đến việc bảo tồn vốn văn hoá phi vật thể vùng ATK, phối hợp với Viện Văn hoá Thông tin thực hiện một số đề tài như: Phát huy giá trị các di tích lịch sử văn hoá gắn với phát triển du lịch (2008 – 2009)… Đặc biệt, với Đề án Phát triển du lịch tỉnh Thái Nguyên, giai đoạn 2001-2010, Quy hoạch chi tiết Cụm các công trình phục vụ du lịch ATK xã Phú Đình, đã thể hiện tinh thần trách nhiệm và quyết tâm của Đảng bộ và nhân dân Thái Nguyên bảo vệ và tôn vinh những di sản lịch sử trên mảnh đất này.

Cùng với Chương trình mục tiêu quốc gia về văn hoá, năm 2008, ngành VHTT&DL đã đạt kết quả cao trong việc thực hiện chủ trương xã hội hoá các hoạt động văn hoá, nhằm huy động các nguồn lực từ các tổ chức, cá nhân, các doanh nghiệp trong việc đầu tư, tôn tạo các công trình văn hoá lớn để nâng cao đời sống văn hoá tinh thần của nhân dân bằng nhiều hình thức như: kinh phí, hiện vật và công trình như: Tôn tạo Đền Đuổm với số tiền gần 3 tỷ đồng do doanh nghiệp công đức bằng công trình; Nhà Tưởng niệm chủ tich Hồ Chí Minh, Nhà trưng bày ATK Định Hoá và một số di tích khác với tổng số tiền lên gần 8 tỷ đồng. Đặc biệt, ông Nguyễn Văn Thắng đã tài trợ gần 7 tỷ đồng để tôn tạo công trình Nhà Tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh; cựu chiến binh Lê Văn Kiểm  - Tổng Giám đốc Công ty Golf Long Thành Đồng Nai tài trợ 1.470.000đ để đúc tượng toàn thân Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt tại Nhà trưng bày ATK Định Hoá và phục hồi tôn tạo Đồi Phong Tướng… Đây là những nghĩa cử cao đẹp, là biểu hiện của nét văn hoá doanh nhân trong thời kỳ hội nhập nhằm góp phần bảo tồn bản sắc tinh hoa văn hóa truyền thống của Thái Nguyên. Để bảo tồn và phát huy tốt các di tích lịch sử gắn với phát triển du lịch, trong thời gian qua Ngành văn hóa, thể thao và du lịch đã đẩy mạnh các giải pháp nhằm làm tốt công tác bảo tồn, giới thiệu, khai thác giá trị nhân văn trong các di tích, tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho du khách khi tiếp cận lịch sử, văn hóa và con người vùng đất Thái Nguyên.

2. Những định hướng trong thời gian tới

Chú trọng công tác quy hoạch tổng thể giữa bảo tồn, tôn tạo các di tích, đặc biệt là đầu tư  các khu di tích trọng điểm gắn với phát triển du lịch; phối hợp chặt chẽ với các địa phươơng để hình thành nên những sản phẩm du lịch đặc trương của vùng Việt Bắc, xây dựng ATK liên hoàn với các tỉnh giáp ranh là những công việc cần tiếp tục triển khai thực hiện.

Phát huy sức mạnh của các cấp, ngành, toàn dân phát triển du lịch; khuyến khích các thành phần kinh tế đầu tư, phát triển các loại hình du lịch văn hoá - sinh thái - sản phẩm văn hoá đặc trưng; nâng cao vai trò quản lý nhà nước về du lịch gắn với việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hoá truyền thống; đẩy mạnh phong trào xã hội hoá các hoạt động văn hoá và phát triển du lịch, thu hút mọi nguồn đầu tư cho phát triển du lịch văn hoá của tỉnh, góp phần làm cho di tích trở thành gạch nối quan trọng của du lịch văn hóa, du lịch về nguồn, thực sự là nhân tố cần thiết thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh.

Nâng cao chất lượng công tác thiết kế, xây dựng, cải tiến chất liệu phục hồi đảm bảo tính thẩm mỹ, kỹ thuật và tính bền vững cho công trình. Tăng sức sống cho mỗi di tích từ nội thất, trưng bày… Phối hợp với các địa phương làm tốt công tác quản lý, bảo vệ, phục hồi, tôn tạo các di tích; xây dựng và quảng bá các tour du lịch liên tỉnh liên quan đến các điểm du lịch trọng điểm của tỉnh như: Thái Nguyên - Hồ Núi Cốc - Phú Lương- ATK Định Hoá; Thái Nguyên - Chàu Hang - Hang phượng Hoàng – Suối  Mỏ Gà - Thần sa…, đặc biệt là khu du lịch ATK Định Hoá để giới thiệu với du khách, nhằm khai thác có hiệu quả các di tích lịch sử, các danh thắng, các giá trị văn hoá bản sắc dân tộc vùng ATK; tổ chức các hoạt động văn hoá, lễ hội truyền thống mang nét đặc trưng riêng của từng địa phương, quản lý, bảo vệ và khai thác có hiệu quả các giá trị của di tích lịch sử trên quên hương cách mạng, góp phần thúc đẩy ngành du lịch phát triển...

Phát triển du lịch và bảo tồn các di tích là bài toán khó. Có thể nói di tích sống đuợc một phần là nhờ du lịch. ở khía cạnh tích cực du lịch góp phần quảng bá những giá trị đặc trưng của di tích đến với công chúng, tạo nên sự đồng thuận, quan tâm của dư luanạ xã hội hối với di tích. Tuy nhiên, ở khía cạnh khác, du lịch vì những lợi nhuận trước mắt chỉ chú trọng khai thác giá trị di tích, xem nhẹ hoặc không quan tâm đến nhiệm vụ bảo tồn, tôn tạo, là nguyên nhân góp phần làm cho di tích mau xuống cấp. Chính vì vậy, để tạo sự hài hoà giữa phát triển du lịch và bảo tồn di tích cần có sự phối hợp đồng thuận giữa những người làm du lịch với những nhà bảo tồn nhằm một mục đích giữ gìn và phát huy giá trị di tích không chỉ cho hiện tại mà còn ở tương lai, góp phần thực hiện chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, phát triển bền vững của tỉnh Thái Nguyên  nói riêng và của cả nước nói chung.

Ngày 14/01/2009, trong chuyến thăm và làm việc tại Thái Nguyên, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đã thăm nhà trưng bày các hiện vật lịch sử cách mạng tại An toàn khu Định Hóa, dâng hương tại Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh. Thủ tướng đánh giá cao sự cố gắng của Ngành văn hóa, thể thao và du lịch và Đảng bộ, chính quyền, nhân dân tỉnh Thái Nguyên trong việc gìn giữ, bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị của khu di tích lịch sử ATK. ATK Định Hoá chính là nơi gửi gắm tình cảm của Đảng, Chính phủ trong những năm kháng chiến, là điểm đến của nhân dân cả nước và bạn bè quốc tế đối với An toàn khu Thái Nguyên.

3. Một số đề xuất và kiến nghị

Do số lượng di tích rất lớn, phong phú về loại hình, nằm rải rác ở nhiều địa bàn, số di tích được trùng tu, tôn tạo và bảo vệ chưa nhiều, vì vậy, nhiều di tích hiện đã bị xuống cấp nhưng chưa được phục hồi, tôn tạo kịp thời nên có nguy cơ bị huỷ hoại, mất dấu tích; sự phát triển du lịch chưa tương xứng với những tiềm năng, thế mạnh của tỉnh; chất lượng nguồn nhân lực còn nhiều hạn chế. Một số di tích trọng điểm dù được chú trọng phát huy giá trị nhưng so với tiềm năng khai thác gắn với quảng bá du lịch thì hiệu quả chưa cao...

Để giải quyết những vấn đề trên Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Thái Nguyên đề nghị Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch, Tổng cục Du lịch tạo điều kiện hỗ trợ tỉnh trong công tác đào tạo, bồi dưỡng phát triển nguồn nhân lực du lịch, mở các lớp tập huấn cho cán bộ làm công tác quản lý di tích...

Hiện nay, khu di tích lịch sử văn hoá tại  ATK nằm trên địa bàn giáp ranh của 3 tỉnh vẫn trong tình trạng đầu tư thấp, không đồng bộ, rất mong Bộ sớm chỉ đạo xây dựng ATK liên hoàn theo kết luận của Phó Thủ tướng; quan tâm  phê duyệt các dự án đầu tư, tôn tạo một số di tích lịch sử cách mạng kháng chiến đã được phục hồi nhưng chưa xứng tầm lịch sử; đầu tư, tôn tạo chống xuống cấp cho những di tích đã bị xuống cấp mà chưa được tôn tạo, phục hồi.

Với các giải pháp đồng bộ và sự quyết tâm, nỗ lực của các cấp, các ngành và nhân dân tỉnh Thái Nguyên, trong thời gian tới Thái Nguyên sẽ phấn đấu trở thành một điểm đến thân thiện, hấp dẫn và tạo ấn tượng mạnh mẽ cho khách du lịch trong và ngoài nước, xứng đáng là trung tâm du lịch của các tỉnh miền núi phía Bắc.

Nguyễn Thị Lệ Thu -  Giám đốc Sở VH TTDL Thái Nguyên

 

 

 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác