Bảo tồn và phát huy tiếng nói, chữ viết dân tộc Chăm

Công trình này được nhóm các nhà nghiên cứu thuộc Viện Ngôn ngữ học (Viện Khoa học Xã hội Việt Nam) điều tra, khảo sát tại các tỉnh Bình Thuận và Ninh Thuận- hai nơi tập trung đông đồng bào dân tộc Chăm sinh sống.

Là một ngôn ngữ của dân tộc thiểu số có dân số ở mức trung bình trong tổng số 54 dân tộc ở Việt Nam, tiếng Chăm cùng với nền văn hoá Chăm có vai trò quan trọng trong việc góp phần hình thành và xây dựng nền văn hoá Việt Nam. Tiếng Chăm hiện nay là một trong những tiếng dân tộc được phát sóng trên các phương tiện thông tin đại chúng như: Đài Tiếng nói Việt Nam, Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Phát thanh - Truyền hình tỉnh Bình Thuận, Đài Phát thanh - Truyền hình tỉnh Ninh Thuận và được coi là một môn học trong hệ thống giáo dục tiểu học đối với học sinh Chăm. Việc phát sóng bằng tiếng Chăm và đưa tiếng Chăm vào dạy học trong nhà trường được bà con dân tộc Chăm phấn khởi đón nhận.

Tuy nhiên, do tác động của các nhân tố ngôn ngữ - xã hội cộng với phạm vi chức năng giao tiếp của một ngôn ngữ dân tộc thiểu số; nên hiện nay tiếng Chăm có các biến thể khác nhau và các loại hình chữ viết khác nhau, đó là tiếng Chăm gốc và tiếng Chăm biến thể. Trong giao tiếp hàng ngày, người Chăm sử dụng tiếng Chăm biến thể, trong khi đó trên 60% người Chăm (đặc biệt là người ở lứa tuổi dưới 50) nghe không hiểu, hoặc hiểu rất ít tiếng Chăm cổ đang dùng phát sóng trên các phương tiện phát thanh- truyền hình.

Theo nhóm nghiên cứu, cần thiết phải điều chỉnh cách phát âm một số từ ngữ Chăm cho phù hợp với cách phát âm đang được sử dụng phổ biến trong đời sống xã hội của người Chăm; không nên sử dụng một số từ ngữ Chăm cổ ít dùng hoặc hầu như không dùng trong giao tiếp, mà thay vào đó là sử dụng các từ ngữ tương đương thường dùng, chấp nhận các từ ngữ tiếng Việt đang được dùng phổ biến và nên chấp nhận bằng phiên âm hơn là dịch. Vì thực tế một số thuật ngữ sau khi dịch đã gây khó hiểu hoặc hiểu sai, trong khi năng lực song ngữ Chăm - Việt của người Chăm là rất cao.

Nên coi chữ Chăm truyền thống là chữ Chăm duy nhất và thống nhất sử dụng trong toàn dân tộc Chăm ở các tỉnh Bình Thuận và Ninh Thuận, không cho phép chế tác chữ Chăm Latinh mang tính tổ chức Nhà nước vì có liên quan đến lợi ích quốc gia, là tính thống nhất của từng dân tộc gắn liền với tính thống nhất của quốc gia. Trên các phương tiện truyền thông đại chúng, lấy tiếng Chăm cổ làm cơ sở kết hợp với việc sử dụng cả tiếng Chăm biến thể trong xã hội hiện nay để phát sóng. Sự điều chỉnh này đảm bảo được mục đích truyền thông, người Chăm hiểu được tiếng Chăm, đưa tiếng nói của Đảng, Nhà nước đến với người dân. Trong nhà trường, ngành giáo dục không nên quá cứng nhắc trong việc thống nhất một cách phát âm thuần Chăm mà bỏ qua cách phát âm biến thể, bởi sẽ gây khó khăn cho người học vì sự khác nhau quá xa giữa tiếng Chăm mà người đang học với tiếng Chăm mà họ đang sử dụng trong đời sống hàng ngày.

Hiện nay, nhu cầu học tiếng Chăm của người Chăm và những người công tác tại vùng Chăm đang có chiều hướng tăng mạnh; vì thế cần soạn thảo sách giáo khoa phục vụ các đối tượng học khác nhau như giáo sinh, người Chăm xoá mù chữ Chăm. Nhà nước ở tầm quốc gia phải đóng vai trò quyết định đối với vấn đề chữ viết của các ngôn ngữ dân tộc thiểu số, không nên trao quyền quyết định cho các địa phương, vì việc chế tác và sử dụng chữ viết dân tộc thiểu số như hiện nay, sẽ dẫn đến tình trạng một dân tộc có thể sử dụng các chữ viết khác nhau do thuộc các địa phận hành chính khác nhau, về lâu dài sẽ có nguy cơ chia tách dân tộc. Việc chế tác hay cải tiến chữ viết dân tộc không tuân thủ một quy trình nghiêm ngặt sẽ dẫn đến tình trạng chế tác tuỳ tiện, chắp vá... cho ra đời những bộ chữ thiếu khoa học, không hoàn chỉnh.../.

(Theo TTX)

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác