Bảo tồn văn hóa Mường

Nhiều giá trị văn hóa truyền thống dân tộc Mường đang mai một, kể cả văn hóa phi vật thể và vật thể. Không hiếm nhà sàn thành nhà bêtông. Thậm chí một số nơi, thanh niên Mường không nói được tiếng Mường... Vấn đề cấp bách đặt ra là phải bảo tồn văn hóa Mường nhưng bằng cách nào và ai sẽ là người bảo tồn?

Bảo tồn văn hóa Mường - ảnh 1

Đòi hỏi cách làm và bước đi khoa học

Theo NSND Lê Tiến Thọ - Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, việc bảo tồn các giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể của dân tộc Mường cần được nhìn nhận, đánh giá nghiêm túc và từng bước trả lại đời sống cộng đồng thông qua các hoạt động giao lưu văn hóa; Cần nghiên cứu đề ra các giải pháp bảo tồn văn hóa phi vật thể dân tộc Mường một cách khoa học, tích cực, hiệu quả và thiết thực nhất, chọn lựa những giá trị văn hóa tốt đẹp, phù hợp để phục hồi, phát huy nó trong đời sống đương đại. Phó chủ tịch UBND tỉnh Hòa Bình Quách Thế Tản thì cho rằng, việc bảo tồn, lưu giữ cần cố gắng đảm bảo tương đối đầy đủ những nội dung, loại hình cơ bản, đa chiều và càng nhiều càng tốt, trên nhiều địa bàn người Mường sinh sống để có thể phản ánh được đầy đủ diện mạo văn hóa phi vật thể dân tộc Mường. Trên cơ sở ấy, phân tích chọn lọc cái hay, cái tốt, cái phù hợp và tìm cách phục hồi, phát huy. Đặc biệt, cần phải đưa nó vào cuộc sống để chính nhân dân thực hiện và tạo sức sống cho văn hóa truyền thống, trong đó các cơ quan văn hóa đóng vai trò nòng cốt, là người hướng dẫn, là “bà đỡ”.

Nghiên cứu văn hóa Mường là vấn đề hết sức cần thiết và cấp bách, là cơ sở khoa học để tiếp tục gìn giữ, phát huy những truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Trước hết, cần xây dựng kế hoạch điều tra, sưu tầm, thống kê xác định giá trị và tổ chức truyền dạy những giá trị văn hóa cổ truyền về kinh nghiệm, trí thức trong sản xuất, ứng xử và quan hệ xã hội cả tộc người Mường để phổ biến trong quần chúng nhân dân, đặc biệt là lớp trẻ. Trên cơ sở đánh giá các di sản hiện tại, cần bảo lưu và phục dựng các nghi thức, lễ hội truyền thống ở mỗi gia đình, dòng họ và cả sinh hoạt cộng đồng để đưa những giá trị của lễ tục, lễ hội tốt đẹp, là kết tinh văn hóa truyền thống vào phục vụ cuộc sống. Hiện nay, các nghệ nhân dân gian Mường không còn nhiều, do đó để sưu tầm, nghiên cứu đầy đủ, phản ánh đậm nét đặc trưng sắc thái đời sống văn hóa lịch sử dân tộc Mường rất khó khăn. Công việc phân tích, chọn lọc những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp để gìn giữ, phát huy trong giai đoạn hiện nay cũng đòi hỏi công phu và có cách làm, bước đi khoa học. 

Bảo tồn văn hóa Mường - ảnh 2
Bảo tồn động là tốt nhất

Theo các nhà nghiên cứu, bảo tồn động, đưa các lễ hội cũng như các hoạt động văn hóa, nghề thủ công truyền thống... trở về với cuộc sống của cộng đồng là cách làm tốt nhất để chúng được diễn ra chính trong môi trường mà chúng vốn nảy sinh và tồn tại. Giám đốc Sở VH-TT Thanh Hóa Ngô Hoài Chung cho rằng, nên truyền dạy cho lớp trẻ nghề đan lát, thêu dệt và sắc phục truyền thống của đồng bào Mường; Tổ chức thành các làng nghề để vừa bảo lưu nghề cổ truyền của ông cha, vừa phát triển văn hóa, kinh tế, du lịch; Tiếp tục sưu tầm và phát huy những giá trị tốt đẹp của luật tục Mường trong xây dựng đời sống văn hóa hiện nay như việc sử dụng những bài mo Mường trong tang lễ, những bài ca trong đám cưới, câu tục ngữ, thành ngữ dạy lẽ sống, cách làm người, việc bảo vệ môi trường sinh thái... Chúng ta cũng cần coi trọng và khuyến khích các nghệ nhân dân gian truyền lại tri thức dân gian cho thế hệ trẻ; Đẩy mạnh các hoạt động văn hóa, sinh hoạt văn hóa dân tộc trong đời sống, cũng như ở các trường học theo chương trình sân khấu học đường, xây dựng nhiều câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ dân gian ở các làng, xã; Thường xuyên tổ chức giao lưu, lễ hội, hội thi, hội diễn làm cho nhiều người biết đến và tham gia, tạo nên môi trường văn hóa đa dạng, sôi động, thường xuyên, lâu bền... 

Trong xu thế phát triển và hội nhập hiện nay, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Mường là cần thiết để phục vụ hoạt động nghiên cứu và du lịch, góp phần bảo tồn và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc trong cuộc sống đương đại.

Theo NĐB

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác