Bình Định: Một làng Tuồng cần được khôi phục

Phong trào hát Bội đã xuất hiện ở thôn Xuân An (xã Cát Tường, huyện Phù Cát) vào những thập niên đầu của thế kỷ trước. Trải bao thăng trầm, truyền thống đó vẫn được gìn giữ, tiếp nối…

Từ đoàn Tuồng Đồng Ấu đầu tiên

Ông Lê Công Chánh (71 tuổi, thôn Xuân An), cho biết: “Hai gánh Tuồng đầu tiên ở Xuân An là đoàn bầu Đắc và đoàn phó Phấn, với rất nhiều nghệ sĩ tài năng thuộc dòng Tuồng Đào Tấn. Sau đó, phong trào tiếp tục được tiếp nối bởi thế hệ bầu Hương (con bầu Đắc), bầu Lang (học trò bầu Đắc)…

Những năm đầu sau giải phóng, có một thời gian, phong trào hát Bội ở thôn Xuân An trở nên trầm lắng. Nguyên do là khi đó, bầu Đắc đã chuyển đi nơi khác sinh sống, chỉ còn mình bầu Lang gầy dựng phong trào. Khi bầu Đắc trở lại quê nhà, ông gây dựng cho thôn Xuân An một đoàn Tuồng Đồng Ấu. Anh Phan Văn Hiến, một trong những thành viên của đoàn hát bội Đồng Ấu, nhớ lại: “Hồi đó, mỗi tối, đám trẻ bọn tôi hay đi ngang qua nhà bầu Hương, thấy ông nằm trong nhà hát hay quá, nên thường đứng để nghe. Một lần, bầu Hương bắt gặp, liền gọi vào hát vài câu cho ông nghe thử. Thấy bọn tôi cũng có năng khiếu lại mê, ổng liền bàn với mọi người trong thôn lập đoàn Đồng Ấu”. Năm 1977, đoàn Tuồng Đồng Ấu thôn Xuân An chính thức ra đời, với hơn 20 thành viên, ở độ tuổi từ 10 đến 13 tuổi.

Dưới sự đào tạo của bầu Hương, các diễn viên nhí của đoàn Tuồng Đồng Ấu chỉ tập trong một tháng đã có thể diễn Tam Anh chiến Lữ Bố, hai tháng đã diễn được Ngọn lửa Hồng Sơn, Tam hùng kiệt, Nhị nữ tranh phu, Tam hạ Nam Đường. Năm 1979, trong lần đầu tiên tham gia Liên hoan Văn nghệ Quần chúng cấp tỉnh, các diễn viên đồng ấu đã giành 2 Huy chương Vàng, 5 Huy chương Bạc với vở Trưng Nữ Vương đề cờ. Cũng năm đó, đoàn Tuồng Đồng Ấu đã được vinh dự được chọn tham gia Liên hoan Nghệ thuật Quần chúng Toàn quốc tại Thuận Hải và cũng giành được hai huy chương. Từ đó, đoàn Tuồng Đồng Ấu bắt đầu nổi như cồn và được mời đi diễn ở nhiều địa phương trong tỉnh.

Sau thành công của bầu Hương với đoàn Tuồng Đồng Ấu đầu tiên (sau này gọi là đoàn Đồng Ấu 1), bầu Lang tiếp tục thành lập đoàn Tuồng Đồng Ấu 2 và cũng hoạt động hiệu quả. Vậy là thôn Xuân An có đến hai đoàn Tuồng Đồng Ấu với trên dưới 50 diễn viên nhí. Nhiều người trong họ đã khẳng định được tài năng của mình trong làng hát Bội không chuyên Bình Định sau này.

Tiếp nối từ mạch nguồn

Trải qua thời gian, các diễn viên đoàn Tuồng Đồng Ấu Xuân An vẫn tiếp tục là lực lượng trụ cột ở Đoàn Tuồng Hợp tác xã Cát Tường 3 (sát nhập đoàn Tuồng Đồng Ấu 1 và 2), rồi đoàn Tuồng huyện Phù Cát. Nhưng rồi, do cuộc sống khó khăn, họ lần lượt rời bỏ sàn diễn, kiếm nghề khác sinh sống. Chỉ một ít diễn viên vẫn bám trụ lại ở đoàn Tuồng huyện Phù Cát, trong đó có anh Phan Văn Hiến cùng vợ là Lê Thị Thu Hường (vốn là diễn viên tuồng ở Phước Nghĩa).

Sau này, vợ chồng anh Hiến cùng một số diễn viên đoàn Tuồng Phù Cát đã xin đứng ra thành lập một đoàn Tuồng mới ở Phù Cát. Tuy nhiên, đề nghị này không được chấp thuận. Do vậy, năm 1994, vợ chồng anh Hiến đành về đầu quân cho huyện Tuy Phước, thành lập đoàn Tuồng Ánh Dương.

Tính đến nay, bảng thành tích của đoàn Ánh Dương qua 4 lần tham gia các hội diễn nghệ thuật không chuyên cấp tỉnh thật đáng nể: hai giải Nhì (1994, 2003), một giải Nhất (1996), một giải Xuất sắc (2006). Đặc biệt, khi tham gia Liên hoan Tuồng không chuyên Toàn quốc, tổ chức tại Quy Nhơn, năm 2006, các diễn viên của đoàn Ánh Dương đã giành nhiều huy chương như Văn Hiến (Huy chương Bạc), Thu Hường (Huy chương Vàng), Công Lễ (Huy chương Vàng). Họ cũng là những nhân tố quan trọng, góp phần đem lại tấm huy chương Vàng cho vở “Thần Dược” của đoàn Bình Định.

Làng Tuồng cần được khôi phục

Thế hệ diễn viên tài năng hiện vẫn còn sinh sống tại Xuân An tương đối nhiều. Tuy nhiên, hiện tại, họ đang đầu quân cho đoàn Tuồng không chuyên ở nơi khác. Trong khi đó, ở Phù Cát, tuy vẫn có một đoàn Tuồng Suối Tre nhưng chỉ khi nào diễn mới mời các diễn viên ở Cát Tường hay từ các địa phương khác tham gia. Như vậy, cần phải có những biện pháp để khôi phục phần nào danh xưng “làng Tuồng Cát Tường”.

Anh Phan Văn Hiến tâm sự: Tôi rất mong đưa đoàn Ánh Dương về Phù Cát, để gầy dựng lại phong trào Tuồng. Tuy nhiên, do vẫn còn một số vướng mắc, nên mong ước này đến nay chưa thể thực hiện được”.

Theo BBĐ

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác