Bình Định: Những thành quả đáng ghi nhận trong công tác tu bổ, tôn tạo tháp cổ Chămpa

Ở Bình Định, trong những năm qua, hầu hết các tháp cổ Chămpa được đầu tư gia cố chống xuống cấp và đã đạt nhiều thành quả đáng ghi nhận. Riêng công tác tu bổ, tôn tạo di tích triển khai rất chậm, với khoảng kinh phí từ 5 tỉ đến 10 tỉ đồng, thì phải mất từ 5 năm đến 10 năm mới thực hiện xong.

Việc trùng tu tháp Cánh Tiên phải mất gần 7 năm (2004-2010) mới cơ bản hoàn thành.Việc trùng tu tháp Cánh Tiên phải mất gần 7 năm (2004-2010) mới cơ bản hoàn thành.

Tu bổ, tôn tạo di tích nhằm bảo vệ các di tích lịch sử - văn hóa trước tác động xấu của môi trường thiên nhiên, môi trường xã hội. Tu bổ, tôn tạo di tích phải đảm bảo gìn giữ tối đa tính lâu dài các yếu tố nguyên gốc của di tích trên nhiều mặt: phong cách, chất liệu, vị  trí, kỹ thuật, truyền thống, dấu ấn lịch sử và tâm linh; đồng thời, gắn bó, thích nghi với môi trường cảnh quan. Xuyên suốt quá trình tu bổ, tôn tạo di tích là bảo tồn và phát huy giá trị công trình. Đây là một nét đặc thù từ gốc rễ, có tính định hướng và chi phối toàn bộ các phương án, giải pháp của một dự án. Vì thế việc tu bổ, tôn tạo di tích tháp Chămpa kéo dài nhiều năm là cần thiết.

Công tác tu bổ tôn tạo di tích lịch sử - văn hóa cần sự tham gia đa ngành từ lịch sử, khảo cổ, văn hóa học, mỹ thuật học, dân tộc học, các ngành khoa học tự nhiên như lý, hóa… để đảm bảo cho công trình giữ được hoặc phục hồi được tính chuẩn xác lịch sử mà phần lớn đã bị phai mờ, bị phủ bụi thời gian và biến cố. Di tích - đối tượng tu bổ, tôn tạo không chỉ có giá trị vật chất, mà còn bao hàm giá trị văn hóa tinh thần, lịch sử và ý nghĩa tâm linh hàm chứa trong đó.

Di tích lịch sử - văn hóa, nhất là các đền tháp Chămpa là kết tinh đỉnh cao của các nghề thủ công, nghệ thuật truyền thống (luyện đất sét, cắt gạch mộc, nung gạch, chế biến vữa kết dính, kỹ thuật xây, chế tác điêu khắc…). Trong bảo quản, gia cường, tu bổ và tôn tạo di tích, mọi công nghệ đều được phép áp dụng nhưng chỉ công nghệ nào đáp ứng được khả năng giữ gìn tốt nhất nguyên dạng các yếu tố gốc được ưu tiên áp dụng.

Mọi hay dở của tư vấn thiết kế và thi công trùng tu di tích luôn nhạy cảm đối với xã hội. Chính vì thế, công trình tu bổ, tôn tạo di tích luôn được sự quan tâm, giám sát hết sức rộng rãi của các chuyên gia thuộc nhiều lĩnh vực nghiên cứu, của mọi tầng lớp nhân dân – nhất là với những công trình mà người dân gắn vào đó đời sống tâm linh, tín ngưỡng truyền thống.

Tính đặc thù trong tu bổ, tôn tạo tháp cổ Chămpa đã lý giải vì sao trong những năm qua, trên các phương tiện thông tin đại chúng, phản ánh những công trình trùng tu “làm mới di tích”…, đã có những dự án trùng tu tháp cổ Chămpa ở tỉnh bạn phải dừng thi công vì không đảm bảo yêu cầu kỹ thuật, mỹ thuật làm sai lệch nguyên gốc. Phải nói như vậy bởi tại Bình Định, các công trình tu bổ, tôn tạo tháp cổ Chămpa đã được triển khai hết sức nghiêm túc, bài bản và thận trọng.

Tất cả các công trình đều mất rất nhiều thời gian mà nguyên nhân đầu tiên, quan trọng nhất là do yếu tố đặc thù đã nói ở trên. Tháp Đôi trùng tu trong 5 năm (1991-1995), tháp Bánh Ít trùng tu trong 8 năm (1997-2004), tháp Cánh Tiên chỉ có một tháp và với tổng kinh phí trùng tu, tôn tạo hơn 8 tỉ đồng, thời gian thi công phải mất gần 7 năm (2004-2010) mới hoàn thành, tháp Dương Long trong 6 năm trùng tu chỉ mới tu bổ chưa hoàn chỉnh phần mái tháp.

Việc tu bổ, tôn tạo tháp cổ Chămpa không thể vội vàng mà cần phải có những bước đi cẩn trọng, cần tập hợp những kiến thức đa ngành và lắng nghe những ý kiến tư vấn để có cách tiếp cận mới về công tác bảo tồn, vừa tập trung diện mạo tổng thể của văn hóa kể cả vật thể và phi vật thể, vừa bảo tồn cảnh quan môi trường trên một nền tảng quy hoạch chung.

Những đánh giá cao của giới chuyên môn trong và ngoài nước về chất lượng trùng tu tháp cổ Chămpa ở Bình Định tạo cơ sở và là niềm tự hào để tỉnh Bình Định tiếp tục thực hiện những dự án kế tiếp.

 

Theo BĐ

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác