Cần bảo tồn và phát huy giá trị khu di tích K20 (Đà Nẵng)

Cách trung tâm thành phố Đà Nẵng khoảng 15 km về phía Đông - Nam có một làng quê thanh bình, yên ả, nép mình bên dòng sông Hòa Xuân. Nhưng ít ai biết rằng, trong những năm kháng chiến chống Mỹ, đây là khu căn cứ lõm (K20) thuộc quận Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng và là vùng đệm để bộ đội, du kích ta làm bàn đạp, lập nhiều chiến công oanh liệt, tạo nhiều tiếng vang lớn trên chiến trường khu V, gây hoang mang cho địch.

* 64 hộ dân và 180 chiếc hầm bí mật

Theo ông Nguyễn Phán, nguyên Bí thư K20, xã đội trưởng từ năm 1961, khu căn cứ cách mạng K20 rộng chừng 4km2. Sau khi chiếm giữ Đà Nẵng năm 1954, Mỹ, Nguỵ đã lập nhiều đồn bốt xung quanh khu vực này, hình thành bộ máy kìm kẹp nhân dân, ngăn cản lực lượng cách mạng từ bên ngoài vào thành phố. Chính trong điều kiện đó chủ nghĩa anh hùng cách mạng của quân dân Đa Mặn (tên gọi cũ của K20) đã được phát huy cao độ, trở thành bài học quý báu cho phong trào cách mạng địa phương. Trong đó, nhiều sự kiện, cột mốc lịch sử vẫn còn được lưu truyền sinh động trong nhân dân và đi vào sử sách. Đáng kể là sự kiện năm 1962, nơi đây đã tổ chức được lực lượng du kích mạnh, làm nhiệm vụ “diệt ác phá kìm”; đến năm 1964 phát triển tới 27 đội viên, tiêu diệt nhiều tên ác ôn, phá hủy nhiều ấp chiến lược... Đêm đêm bên bờ sông Trung Lương - Hòa Xuân, người dân K20 lại thắp đèn báo hiệu đón cán bộ, bộ đội về gây dựng cơ sở hoặc bàn kế hoạch đánh địch. Hầu hết các gia đình ở Đa Mặn thời đó đều có hầm bí mật để nuôi giấu cán bộ dưới bụi tre của mỗi nhà. Chiếc hầm to nhất, bí mật và gây sự bất ngờ nhất đối với địch là hầm của nhà ông Huỳnh Trưng, được làm vào năm 1968 nằm ngay dưới ban thờ nhà ông nối ra đến bờ sông, có chiều cao khoảng 1,2m, dài khoảng 25m rất thuận tiện trong việc nuôi giấu cán bộ. Căn hầm này đã chở che hàng trăm cán bộ, chiến sĩ trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu đã từng đến thăm căn hầm này...

* Trong muôn vàn chiến công

Nếu kể về những chiến công đánh giặc của người dân K20 thì phải gọi là “đếm không xuể”. Điển hình là cô Huỳnh Thị Thơ, bí danh: Huỳnh Tiểu Muội, Nguyễn Thị Hai, Huỳnh Thị Hạnh... là người phụ nữ hiền hậu nhưng đã một lòng theo cách mạng từ năm 15 tuổi với nhiệm vụ giao liên. Đến năm 20 tuổi, cô được chuyển lên hoạt động trong đội đặc công K20. Một chiến công và cũng là một thử thách to lớn mà cô phải vượt qua trong thời kỳ đó là phải diệt tên sĩ quan Mỹ, lấy vợ người Việt Nam. Điều đặc biệt là vợ tên sĩ quan này chính là cô ruột của Huỳnh Thị Thơ. Với tình cảm chân chất nhưng đầy lý lẽ của mình, Huỳnh Thị Thơ đã nhiều lần vận động người cô ruột của mình trở về với nhân dân nhưng vẫn không thành, cuối cùng vì không thể để người thân của mình làm hại đến cách mạng, cô đã triển khai kế hoạch dùng mìn để tiêu diệt vợ chồng sĩ quan Mỹ này. Chiến công này đã làm run sợ tầng lớp sĩ quan Mỹ đóng trên địa bàn Đà Nẵng vào thời điểm đó. Vào tháng 10/1972, trong lúc các đồng chí Phan Ngọc Hồi là Chánh văn phòng quận uỷ quận III, Trần Viết Chanh là phó Bí thư quận Uỷ quận III cùng nhiều đồng chí đang họp bàn trong hầm bí mật của gia đình Huỳnh Thị Thơ thì bất ngờ có một tiểu đội lính địa phương quân đi tuần tra (lúc này cô Thơ làm nhiệm vụ cảnh giới) và có nhiều khả năng sẽ vào nhà cô uống nước nghỉ chân vì nhà cô cuối con hẻm. Trước tình thế đó, bất chấp hiểm nguy Huỳnh Thị Thơ đã lao vào ôm lấy tên thiếu uý dẫn đầu toán lính và miệng hô to: mời các anh vào em uống nước nghỉ chân trong lúc tuần tra. Lúc này mọi người trong nhà đã biết có lính tuần tra, nên quyết định rút theo nhiều hướng và đã thoát nạn. Còn ông Nguyễn Phán, người có nhiều thành tích trong kháng chiến chống Mỹ và đã được Đảng, Nhà nước tặng thưởng nhiều huân huy chương cao quý như Huân chương kháng chiến hạng nhất; Huân chương chiến thắng hạng I, II, III; Dũng sĩ diệt Mỹ... hào hứng: hồi nớ nhà tui có 4 căn hầm để che giấu cán bộ, nhưng chúng tôi là thành viên đội đặc công K20 nên mỗi lần cấp trên có kế hoạch đánh sân bay Nước Mặn hoặc các đồn bốt là chúng tôi tiến hành liền, còn nhớ vào tháng 10/1964, sau 2 ngày đêm trinh sát sân bay Nước Mặn, được sự hỗ trợ của đặc công Quân khu V, chúng tôi đã tiến hành đánh úp sân bay này của bọn Mỹ, giết hàng trăm lính Mỹ, Ngụy, phá hủy hàng chục máy bay, gây tiếng vang trên toàn chiến trường khu V... có lẽ kể không hết những chiến công oanh liệt của quân dân khu căn cứ lõm K20 trong kháng chiến chống Mỹ, nhưng chúng tôi biết 1 điều: để có những chiến công vẻ vang đó, trong tâm niệm mỗi người dân K20 luôn tâm niệm “ giặc còn thì nhà mất”.

*Cần sớm có hướng bảo tồn và phát huy giá trị khu di tích K20

Trong chiến đấu anh hùng là thế, sau khi đất nước được hoàn toàn giải phóng, từ đó đến nay người dân K20 cùng nhau chung sức xây dựng quê hương ngày càng đi lên. Tuy nhiên để bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử của khu di tích K20, các cấp các ngành chức năng của thành phố Đà Nẵng còn nhiều việc phải làm. Ông Trần Viết Đốn, Phó Chủ tịch phường Khuê Mỹ, quận Ngũ Hành Sơn là địa phương có khu di tích K20 cho biết: Sau khi nước nhà thống nhất, điều kiện sinh sống của người dân ở đây gặp không ít khó khăn do điều kiện cơ sở hạ tầng ở đây chưa được đầu tư nhiều. Bên cạnh đó người dân ở đây chủ yếu làm nông nghiệp nên đời sống phần đông còn nghèo. Hiện phường Khuê Mỹ chỉ có 1 trường tiểu học Trần Quang Diệu và không có trường mầm non cũng như THCS nên việc học hành của con em tại đây còn gặp nhiều hạn chế. Đia phương đã kiến nghị đến các ngành chức năng sớm đầu tư cơ sở hạ tầng, đồng thời quy hoạch để bảo tồn những di tích (vì phần nhiều đã hư hỏng qua thời gian) như: hầm nuôi giấu cán bộ, những nhà dân đã từng chở che cán bộ, nhà truyền thống... từ đây phát triển thành khu di tích có giá trị du lịch để khơi dậy truyền thống yêu nước của dân tộc đồng thời thu hút khách tham quan và đem lại hiệu quả kinh tế cho địa phương. Đây cũng là một trong những giải pháp góp phần chuyển đổi ngành nghề cho những hộ thuần nông sang phát triển dịch vụ du lịch ... Nếu sớm làm được như vậy, chắc chắn đời sống người dân ở đây sẽ không ngừng được nâng cao và k20 sẽ trở thành điểm nhấn của du lịch thành phố Đà Nẵng.

(Theo TTXVN)

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác