Cần bảo tồn yếu tố nguyên thuỷ điệu múa Ya Yá của đồng bào dân tộc Cơ Tu

Mới đây, có hai biên đạo múa đã có công đưa điệu múa Ya Yá của đồng bào dân tộc Cơ Tu lên sân khấu trong và ngoài nước. Có người bảo đó là một "tuyệt tác nghệ thuật", thể hiện tâm hồn văn hoá truyền thống của người Cơ Tu.

Ya Yá trong không gian làng.Ya Yá trong không gian làng.

Cần bảo tồn yếu tố nguyên thuỷ điệu múa Ya Yá của đồng bào dân tộc Cơ Tu - ảnh 2
Ya Yá "biến tấu" được biểu diễn tại Ấn Độ (ảnh từ website UBND tỉnh Quảng Nam).

Dân tộc Cơ Tu chiếm số đông trong cộng đồng đồng bào thiểu số của dãy Trường Sơn, với địa bàn phân bố từ Thừa Thiên-Huế đến Quảng Nam. Đây là dân tộc có tiếng nói, chữ viết riêng và nền văn hoá đậm đà bản sắc. Người Cơ Tu ham thích nhảy múa. Cùng với Tung Tung (nam), nữ có điệu Ya Yá thường diễn ra trong lễ hội của làng, cạnh cột Xờnur dùng đâm trâu cúng Yàng dựng trước nhà gươl. 

Về nội dung, Ya Yá của các thiếu nữ Cơ Tu được thực hiện trong các lễ hội mừng mùa lúa mới bội thu hay mùa săn có kết quả, với ý nghĩa dâng cúng lên mẹ lúa hay các vị thần bảo hộ cho bản làng. Về mặt hình thức, các điệu nhảy này thường được diễn xướng tập thể với già trẻ gái trai cùng tham gia trong tiếng cồng chiêng bập bùng giữa không gian hùng tráng của núi rừng. Vì vậy, các điệu múa tuy thô mộc, nhưng lại đầy cảm hứng, sôi động và mạnh mẽ. 

Trong khi đó, sau khi dàn dựng đưa lên sân khấu, điệu múa Ya Yá được các nghệ sĩ cách điệu, biến tấu như hình tượng những cánh sen nở, trên nền một búp sen to. Sen là loài hoa gần như không có trong văn hoá và ngôn ngữ của dân tộc này. Nhìn về hình thức, Ya Yá  cải biên còn khiên cưỡng, hao hao vũ điệu Thiên Thủ Quán Âm đang trở nên nổi tiếng do các nghệ sĩ khuyết tật Trung Quốc biểu diễn trên các sân khấu thế giới gần đây. 

Phát biểu về hiện tượng này, nhà nghiên cứu dân tộc Cơ Tu Nguyễn Tri Hùng - hiện là Phó ban Dân tộc tỉnh Quảng Nam - tỏ ra bức xúc: "Đừng đem cái bụng người Kinh để gán cho suy nghĩ của đồng bào. Trong văn hoá, đặc biệt là của đồng bào các dân tộc, cần bảo tồn yếu tố nguyên thuỷ và lưu ý không gian sinh tồn của nó".

Theo Lao động

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác