Cần nhìn nhận kinh doanh bảo tàng một cách toàn diện

Kinh doanh trên lĩnh vực bảo tàng không còn quá xa lạ với các nước trên thế giới nhưng nó lại khá xa lạ với người Việt Nam. Nên hay không đưa hoạt động kinh doanh vào các bảo tàng? Xung quanh vấn đề này PGS.TS Lâm Thị Mỹ Dung, Giám đốc Bảo tàng Nhân học, ĐH Khoa học xã hội và Nhân văn – ĐH Quốc gia Hà Nội đã có cuộc trao đổi sau:

Cần nhìn nhận kinh doanh bảo tàng một cách toàn diện - ảnh 1

* PGS có thể cho biết các hoạt động chính của Bảo tàng Nhân học hiện nay?

- Bảo tàng Nhân học thuộc Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn là cơ sở phục vụ nghiên cứu, đào tạo và trưng bày những sưu tập hiện vật tiêu biểu thuộc các ngành Nhân học nhằm phục vụ mục đích nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu các ngành khoa học xã hội và nhân văn của Trường. Bảo tàng là đơn vị tham gia và trực tiếp đào tạo, nghiên cứu  khoa học thông qua những hoạt động đặc thù của mình. Đây là một dạng giảng đường đặc biệt, dạy và học thông qua hoạt động thực tiễn.

Bảo tàng trưng bày nhiều hiện vật Dân tộc học, Hán Nôm, văn hóa Việt Nam và Khảo cổ học tại hai phòng trưng bày lớn . Đây là phần trưng bày dành cho công chúng và sinh viên. Bảo tàng đang xây dựng “bộ giáo cụ trực quan” tức các sưu tập mẫu vật phục vụ cho việc dạy và học của giảng viên và sinh viên trong trường. Bảo tàng sẽ tổ chức sưu tầm nhằm bổ sung các bộ sưu tập hiện vật về Khảo cổ học, Dân tộc học, Hán Nôm, Văn hóa học… Hiện nay, bảo tàng cũng thực hiện nhiều dự án nghiên cứu khảo cổ học và văn hóa học cụ thể là Dự án Nghiên cứu khảo cổ học trên địa bàn Hà Nội; Nghiên cứu khảo cổ học khu vực miền Trung Việt Nam...

Bảo tàng Nhân học là bảo tàng đầu tiên của một trường đại học ở nước ta. Vậy bảo tàng có hướng phát triển lớn và rộng đến đông đảo công chúng không?

- Do vị thế không thuận lợi và diện tích trưng bày hạn chế, số lượng hiện vật nhiều và cũng từng bước hiện đại hóa cách thức trưng bày. Bảo tàng Nhân học coi việc số hóa các nguồn tư liệu và hiện vật là nhiệm vụ thường xuyên và lâu dài. Xây dựng những sưu tập hiện vật và tổ chức trưng bày số hóa sẽ là giải pháp trưng bày và đào tạo trọng tâm trong tương lai phát triển những năm tới của bảo tàng. Song song với nó, Bảo tàng Nhân học cũng tham gia một cách tích cực và chủ động vào những hoạt động xã hội hóa bảo tàng do Cục Di sản văn hóa và các bảo tàng Trung ương, Hà Nội tổ chức nhằm mở rộng sự liên kết trong hệ thống bảo tàng, phát huy hơn nữa vai trò của bảo tàng trường trong công chúng. Bảo tàng cũng thực hiện nhiều hình thức khác nhau như đưa thông tin hoạt động lên mạng của trường, phát tờ rơi, phát bảng điều tra nhu cầu sinh viên…

Trong tương lai, ĐH Quốc gia Hà Nội xây dựng cơ sở mới ở Hoà Lạc và Bảo tàng Nhân học sẽ được đầu tư xây dựng lớn. Hiện nay những hoạt động của Bảo tàng Nhân học đều hướng  tới mục tiêu xây dựng Bảo tàng chuyên ngành trong trường đại học, phục vụ không chỉ sinh viên và các cán bộ của trường  mà còn phục vụ cho cả công chúng. 

* PGS có nhận xét gì về việc kinh doanh bảo tàng của các nước trên thế giới?

- Việc kinh doanh bảo tàng trên thế giới không còn xa lạ, thậm chí rất phát triển. Hầu hết doanh thu của các bảo tàng đều thu được từ chính các hoạt động kinh doanh này. Các bảo tàng trên thế giới không chỉ thu hút khách tham quan bằng việc trưng bày các hiện vật mà họ còn tổ chức các hoạt động sinh lời khác như: cho các hội nghị lớn thuê địa điểm, bán đấu giá các di vật cổ, cùng nhiều dịch vụ ăn theo khác…Có thể thấy ngay ở Trung Quốc, Bảo tàng Quảng Tây khi đưa bộ sưu tập cổ vật của mình đi trưng bày ở Pháp, Nhật,… đã thu về hàng trăm ngàn đô la. Ở Việt Nam chúng ta, việc kinh doanh bảo tàng vẫn chưa xuất hiện nhiều, nhưng một số tổ chức du lịch đã liên kết với bảo tàng để khai thác kinh doanh.

* Quan điểm của PGS về vấn đề  kinh doanh bảo tàng? 

- Trên thế giới và Việt Nam có những ví dụ khá điển hình về khai thác bảo tàng trong hoạt động du lịch và kinh tế. Điển hình như ở Việt Nam chúng ta có Bảo tàng Dân tộc học. Tuy vậy, cho tới nay các bảo tàng ở Việt Nam đều do Nhà nước bao cấp, và hoạt động chủ yếu chỉ với mục đích thu hút nhiều hơn nữa khách tham quan. Trên thực tế, cần nhìn nhận vấn đề kinh doanh bảo tàng một cách toàn diện. Với quan niệm về văn hóa của người Việt Nam thì vấn đề kinh doanh bảo tàng còn khá xa lạ, bởi văn hóa là cái gì đó rất linh thiêng trong mỗi con người và hoàn toàn không chịu sự chi phối về mặt kinh tế. Nên kinh doanh bảo tàng, nhưng kinh doanh thế nào là vấn đề đáng quan tâm. Có lẽ mỗi bảo tàng phải xây dựng một phòng chuyên môn về kinh doanh, phải có sự tham gia của người học ngành kinh tế, chứ không chỉ cán bộ bảo tàng kiêm nhiệm. Về phía Nhà nước, đặc biệt là Cục Di sản văn hóa cũng nên xây dựng chính sách, cơ chế định hướng và quản lý việc kinh doanh này.

* PGS đánh giá thế nào về sự phối hợp giữa các bảo tàng hiện nay trong hoạt động du lịch văn hóa?

- Đây là một trong những việc làm cần thiết của các bảo tàng hiện nay. Bởi không có cách truyền bá văn hóa nào hữu hiệu bằng cách đưa nó vào chính cuộc sống thường nhật để con người có thể cảm nhận được nó. Hầu hết các bảo tàng ở Việt Nam vẫn chưa thu hút được nhiều khách du lịch. Lượng khách tham quan là người Việt còn ít chứ chưa nói đến khách nước ngoài. Mới đây, Bộ VH-TT-DL đã có cuộc họp báo cùng Cục Di sản văn hóa bàn về vấn đề này. Đây là việc cần thiết phải làm  vì nó chính là hoạt động quảng bá cho văn hóa Việt Nam với bạn bè thế giới, đồng thời cũng là cách giúp người dân hiểu hơn về văn hóa dân tộc mình.

* Xin cám ơn PGS.

Theo NĐB

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác