Cụm tháp Hòa Lai: Chờ một phương án bảo tồn và tôn tạo tối ưu

Bắt đầu từ tháng 7 đến hết tháng 9-2012, công tác khai quật giai đoạn 2 tại Khu di tích tháp Hòa Lai được tiến hành trên diện tích khai quật 500m2. Cuộc khai quật lần này hứa hẹn sẽ giúp các nhà khoa học có được đầy đủ thông tin để đề xuất phương án bảo tồn và tôn tạo tổng thể cụm tháp Hòa Lai.

Cụm tháp Hòa LaiCụm tháp Hòa Lai

Trên con đường từ Bắc vào Nam, khi đi ngang qua tỉnh Ninh Thuận, du khách dễ dàng nhìn thấy một cụm tháp độc đáo nằm ngay sát Quốc lộ 1A, đó là cụm tháp Hòa Lai thuộc xã Bắc Phong, huyện Thuận Bắc. Cụm di tích này cách TP. Phan Rang - Tháp Chàm 15 km về phía Bắc.

Các tài liệu về khu di tích này còn ghi: Cụm tháp Hòa Lai được xây dựng từ thế kỷ thứ IX, nguyên khởi có 3 tháp: Tháp Bắc, Tháp Giữa, Tháp Nam, một bờ thành và lò gạch. Tháp Giữa xây dựng dở dang nên hiện nay chỉ còn nền tháp. Cụm tháp Hòa Lai là một quần thể rất có giá trị về kiến trúc và điêu khắc của người Chăm, vì lẽ đó nên cái tên Hòa Lai được đặt cho một phong cách kiến trúc Chăm: phong cách Hòa Lai. Tháp phía Bắc được xây bằng gạch. Mặt tường gạch được chạm khắc nhiều loại hoa văn rất tinh xảo như: mặt chim, thú huyền thoại, hoa, lá… Tháp có một cửa vào ở hướng Đông, 3 hướng còn lại chỉ là cửa giả. Trong tháp được xây dựng bằng gạch nhỏ dần lên, có các ô hình tam giác để người dân gắn đèn khi cúng lễ. Tháp phía Nam cao hơn tháp phía Bắc, cũng được xây bằng gạch. Mặt tường gạch của tháp phía Nam được chạm khắc hoa văn, nhưng mới ở dạng phác thảo. Năm 1996, trong khi khảo sát, bảo tàng tỉnh Ninh Thuận đã phát hiện một linga bằng đá (sa thạch) ở khu vực tháp.

 

Mang trong mình những giá trị về lịch sử, nghệ thuật kiến trúc riêng có, tháp Hòa Lai đã được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ VHTTDL) cấp bằng công nhận Di tích Lịch sử Quốc gia từ năm 1997. Nhằm bảo tồn nền văn hóa cổ của người Chăm, năm 2006 tỉnh Ninh Thuận đã đầu tư lớn để trùng tu 2 tháp Bắc và Nam. Công trình kéo dài đến năm 2008 mới hoàn thành và có vóc dáng như hiện nay.

Theo đánh giá của các nhà nghiên cứu phương Tây, khu tháp Hòa Lai là một trong những cụm di tích Chăm cổ nhất và đẹp nhất hiện còn tồn tại. Tuy nhiên, khi chiêm ngưỡng tháp Hòa Lai, sau những giây phút choáng ngợp trước vẻ đẹp độc đáo của những tòa tháp, nhiều người lại cảm thấy lo ngại về những yếu tố ngoại lai đang làm mất dần đi vẻ đẹp của tháp Hòa Lai. Có một điều ai cũng dễ dàng nhận ra, đó là các tháp Hòa Lai phải chịu khá nhiều thiệt thòi khi nằm giữa một vùng đất đầy nắng, gió, bão giông. Thêm vào đó, mỗi ngày lại phải "oằn mình” bởi những tác động của các phương tiện giao thông khi đi ngang Quốc lộ 1A…, chưa kể ý thức của một số khách tham quan chưa thực sự trân trọng vẻ đẹp của tháp…

Đã hơn một thế kỷ trôi qua kể từ thời điểm ông H. Parmentier đến và khám phá ra vẻ đẹp của tháp Hòa Lai. Ngày nay, các nhà khảo cổ học đã có những phát hiện mới như: làm rõ những vệt tường phía Bắc và phía Nam ngôi điện thờ phía trước tháp Giữa; phát lộ một khối kiến trúc ngăn cách tháp Giữa với tháp Nam; phát hiện một vỉa gạch ở góc Tây Bắc tháp Giữa; khoảng sân phía trước tháp Nam… Theo Quyết định số 2456/QĐ-BVHTTDL: trong đợt khảo cổ năm 2012 này, những hiện vật thu thập được trong quá trình khai quật sẽ được giao cho Bảo tàng tỉnh Ninh Thuận giữ gìn, bảo quản (khi bàn giao phải có biên bản giao nhận, tránh để hiện vật bị hư hỏng, thất lạc). Hy vọng, sau 3 tháng mở rộng khai quật, các nhà khoa học sẽ có được đầy đủ thông tin giúp ích cho việc đề xuất điều chỉnh một phương án bảo tồn và tôn tạo tổng thể thật tối ưu ở cụm tháp Hòa Lai.

Theo DDK

 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác