Di tích Cổ Loa đang bị biến dạng từng giờ

Ba di tích ở Cổ Loa đã bị xoá sổ hoàn toàn là: Cầu Vực, Bãi Mèn, Đường Mây; 2 địa điểm đang có nguy cơ bị xoá sổ là: Đồng Vông, Xuân Kiều, cùng nhiều địa điểm đã được phát hiện nhưng chưa thám sát, khai quật như: hệ thống lò nung ở trong thành Nội và trong Thành Trung tại xóm Mít...

Di tích Cổ Loa đang bị biến dạng từng giờ - ảnh 1

Đại lễ 1000 năm Thăng Long chỉ còn vẻn vẹn gần 3 năm nhưng dự án xây dựng Cổ Loa vẫn “dậm chân tại chỗ”. Hội thảo “Cổ Loa-truyền thống và hiện đại” gấp rút được tổ chức vào sáng (23/10) là dịp các nhà nghiên cứu thẳng thắn nhìn nhận thực trạng và đưa ra đề xuất tiến hành bảo tồn, tôn tạo di tích Cổ Loa giai đoạn 2.

3 di tích ở Cổ Loa đã bị xoá sổ hoàn toàn

Dự án xây dựng Cổ Loa là một trong số công trình trọng điểm hướng đến kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội. Tuy nhiên, dù đã được tiến hành một thời gian nhưng đến thời điểm này chẳng những khu di tích này chưa được bảo tồn mà đang bị biến dạng từng ngày từng giờ. Theo số liệu thống kê của TS Lại Văn Tới, Viện Khảo cổ học thì diện tích của khu di tích Cổ Loa đang bị xấm chiếm với tốc độ chóng mặt: So với năm 1969, chiều dài 3 vòng thành hiện nay chỉ còn 74,8% ( trong đó thành Nội chỉ 89,8%, thành Trung còn 88,0%, thành Ngoại còn 60,8%); diện tích hào nước chỉ còn 22,31% so với trước kia (trong đó hào thành Nội chỉ còn 2,8%; hào thành Trung còn 8,96%, hào thành Ngoại còn 10,55%...

Một vấn đề nhức nhối đang làm đau đầu các nhà nghiên cứu, nhà quản lý văn hoá là: 3 di tích ở Cổ Loa đã bị xoá sổ hoàn toàn là: Cầu Vực, Bãi Mèn, Đường Mây; 2 địa điểm đang có nguy cơ bị xoá sổ: Đồng Vông, Xuân Kiều cùng nhiều địa điểm đã được phát hiện nhưng chưa thám sát, khai quật như: hệ thống lò nung ở trong thành Nội và trong Thành Trung tại xóm Mít...

Di tích Cổ Loa đang bị biến dạng từng giờ - ảnh 2
Giáo sư sử học Lê Văn Lan

 

Hơn thế nữa, các đình, chùa tại khu vực này chủ yếu được xây dựng từ thế kỷ XVI, XVII trở lại đây với kiến trúc và vật liệu hiện đại đã làm mất đi không gian cổ kính, uy nghiêm của một di tích có lịch sử hàng ngàn năm tuổi như Cổ Loa.

Bàn về nguyên nhân làm cho di tích Cổ Loa bị biến dạng nghiêm trọng như vậy, Giáo sư sử học Lê Văn Lan cho rằng: “Sở dĩ thời gian qua việc bảo tồn và tôn tạo Cổ Loa vẫn “giậm chân tại chỗ” vì lâu nay có quá nhiều dự án được phê duyệt nên dẫn đến tình trạng chồng chéo. Trên thực tế từ 10 năm nay chúng ta đã “ăn hết Cổ Loa”, ngay việc phục dựng lại lễ hội cũng làm biến tướng phong tục truyền thống ở Cổ Loa.”

Bảo tồn, trùng tu di tích Cổ Loa: Cần có phương án khả thi

“Phải tập trung về một mối” là giải pháp cấp thiết mà GS Lê Văn Lan đề xuất đối với việc bảo tồn di tích Cổ Loa nhằm tránh để tình trạng các dự án chồng chéo lên nhau. Theo Giáo sư, trước mắt phải tập trung vào nhân lõi của Cổ Loa là bảo tồn và quy hoạch vùng Kinh thành, Quân thành, Thị thành vì giá trị của Cổ Loa là nằm ở 3 yếu đó. Tuy nhiên, muốn thực hiện được điều này, chúng ta phải giãn dân, đền bù đất cho người ta để có chỗ làm dự án. “Biện pháp cấp thiết hiện nay là phải tập trung về một mối, phải nói đi đôi với làm nếu không sẽ không còn chỗ để ứng dụng một giải pháp nào, một đề xuất nào, một dự án nào và cuối cùng sẽ không còn gì để nói về Cổ Loa.”, GS Lê Văn Lan khẳng định.

Trong khi đó, TS Lại Văn Tới cho rằng, cần ưu tiên phục hồi lại một số đoạn thành cần thiết phục vụ trực tiếp cho tham quan, nghiên cứu, học tập và giảng dạy tại di tích. Theo ông, nên lựa chọn phục hồi 3 vòng thành phía Nam vì các vòng thành này nằm gần nhau, sẽ có tác động tốt đến cảm quan của khách du lịch. Hơn nữa, song song với việc phục hồi các đoạn thành của di tích, cần phối hợp với công tác thuyết minh, tuyên truyền để những người đến di tích hiểu được lịch sử của thành.

Di tích Cổ Loa đang bị biến dạng từng giờ - ảnh 3
TS Lại Văn Tới - Viện Khảo cổ học

Ông Tới cũng bày tỏ việc nghiên cứu phương án phục hồi một đoạn sông Hoàng Giang, Đần Cả, đần Mạch Tràng, khu vườn thuyền-Ao mắm và các gò quan trọng như: Ngự Xự Đài, Gò Cột Cờ, Đống Chuông, cần phải được suy tính kỹ để bảo toàn cảnh quan môi trường di tích. Ông kỳ vọng rằng: “cùng với việc lựa chọn phương án khôi phục cảnh quan môi trường di tích, tương lai sẽ không chỉ có một Cổ Loa còn là một Cổ Loa văn hoá-du lịch-sinh thái lý tưởng gắn kết với thủ đô Hà Nội hiện tại và Cố đô Làng Cả-Đền Hùng trong lịch sử.”

Muốn vậy, TS Lại Văn Tới đề xuất rằng, chúng ta cần quan tâm đến mật độ di tích nhằm tạo ra không gian thoáng rộng, nhưng không tẻ nhạt, nhàm chán ở khu xung quanh và quá dày đặc, ồn ào ở khu trung tâm. Ông cũng lưu ý rằng, tuyến đường Chợ Sa đi Chợ Tó đang chuẩn bị thi công, đi qua vòng thành Trung và thành Nội được mở rộng, chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến thành và miếu thờ ở cửa Bắc của thành Trung.

Một trong những đề xuất gây chú ý trong hội thảo là dự án xây dựng Cổ Loa thành làng sinh thái bảo tàng của Giáo sư-Viện sĩ Đào Thế Tuấn, Chủ tịch Hội khoa học phát triển nông thôn. Theo ông Tuấn, Cổ Loa là nơi điển hình nhất có thể xây dựng thành một quần thể du lịch. Hiện nay Cổ Loa đã có các di tích như Đình Cổ Loa, Đền An Dương Vương đã được bảo tồn và mở cửa cho khách tham quan nhưng còn nhiều di tích khác chưa khai thác. Cổ Loa cần phải được bảo tồn như Thành cổ Hà Nội. Khu văn hoá-lịch sử này phải huy động cộng đồng cư dân tham gia phục hồi, lưu giữ các di tích văn hoá tạo ra các hoạt động thu hút  khách du lịch kết hợp với các hoạt động kinh tế địa phương.

Di tích Cổ Loa đang bị biến dạng từng giờ - ảnh 4
Giáo sư-Viện sĩ Đào Thế Tuấn, Chủ tịch Hội khoa học phát triển nông thôn

 

Ông nhấn mạnh: “Để có mức sống khá giả hơn, bản thân mỗi người dân cần bắt tay cùng Nhà nước làm du lịch. Cần phát triển các hoạt động phát triển du lịch, do vậy trước mắt phải nâng cao nhận thức về mặt tổ chức du lịch, bảo vệ di tích lịch sử văn hoá, môi trường cho người dân nhằm hướng đến xây dựng cộng đồng dân cư phát triển bền vững”.

Ông Tuấn cho rằng, nên xây một bảo tàng kiến trúc của nhà Việt Nam ở Cổ Loa.  “Chúng ta nên mua lại một số nhà cổ ở các làng ngoại thành, xây dựng ở Cổ Loa một xóm cổ gồm các nhà sắp xếp như các làng ở ngoại thành. Đây sẽ là một bảo tàng kiến trúc và văn hoá. Trong các nhà này có thể trưng bày dụng cụ gia đình, trang phục và các cảnh sinh hoạt của nhân dân. Đây sẽ là một bảo tàng văn hoá của người Việt. Kết hợp với các hệ sinh thái nông nghiệp trên đồng ruộng sẽ là một khu bảo tàng rất hấp dẫn...”

Tất cả những ý kiến, đề xuất đáng chú ý nêu ra tại hội thảo đều được tập hợp để lãnh đạo Thành phố và các cấp có thẩm quyền tham khảo để đưa ra quyết định đúng đắn và hợp lý nhất trong việc thực thi giai đoạn 2: bảo tồn và tôn tạo khu di tích Cổ Loa nhằm hướng đến đại lễ vào năm 2010.

(Theo TQ)

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác