Hà Nội: Khu phố kiểu Pháp - Di sản cần sớm khôi phục

Khu phố kiểu Pháp được đánh giá có ý nghĩa đặc biệt về cấu trúc đô thị, kiến trúc và giá trị văn hóa - lịch sử. Tuy nhiên, giá trị đó lâu nay chưa được gìn giữ, nhiều công trình có giá trị đang biến mất; tính chất và đặc trưng không gian đô thị của khu phố này cũng không còn đầy đủ..., vì thế cần sớm được khôi phục lại.

Di sản bị bỏ quên

Quá trình sáp nhập các thửa đất để xây dựng các tòa tháp cao tầng đang làm biến dạng khu phố kiểu Pháp. Đặc biệt là khu vực xung quanh hồ Hoàn Kiếm, nơi có vị trí đắc địa để phát triển hoạt động thương mại - dịch vụ. Tuy nhiên, theo chuyên gia quy hoạch Pháp Thiery Huau (Dự án Bảo tồn và phát huy giá trị khu phố Pháp - Hà Nội), khu phố Pháp không bị xáo trộn quá nhiều về mặt cấu trúc và cũng không có những biến đổi lớn về mặt quy hoạch. “Sự tiếp xúc ban đầu không thể giúp đánh giá được mức độ hiện diện còn đến mức độ nào, bởi trong khi cấu trúc mạng đường giao thông gần như còn nguyên vẹn thì các tòa nhà không còn như ban đầu. Chúng tôi phải cố gắng hình dung những công trình này sau những vạt tường bong tróc, những phần xây cơi nới, biển hiệu quảng cáo che khuất công trình, tường rào chắp vá... Nhưng rồi mọi thứ đều bộc lộ dần, tất cả dường như còn nguyên, một di sản cần được khôi phục lại. Đó là giá trị của di tích lịch sử cả về đô thị và kiến trúc. Giá trị đó nằm ngay trong đặc điểm pha trộn giữa nhiều phong cách kết hợp giữa kiến trúc Pháp và kiến trúc bản địa - ông Thiery Huau nói.

Điểm đáng chú ý của khu phố kiểu Pháp là chất lượng của các không gian công cộng. Mạng đường trực giao kiểu ô bàn cờ đặc trưng trong cấu trúc không gian Hà Nội, nhiều tuyến đường rộng, có cây xanh hai bên; các góc ngã tư có mặt đứng công trình xén vát. Những công trình kiến trúc chủ đạo thường dành làm công sở cho các cơ quan công quyền. Biệt thự và nhiều chức năng đô thị khác cũng như các công trình có quy mô khiêm tốn hơn chủ yếu làm nhà ở cho công chức. Tuy nhiên, những giá trị đó đang bị bỏ quên. Những công trình được sử dụng làm công sở gần như ít thay đổi, song khuôn viên đi kèm không được chăm chút nhiều. Các ngôi nhà được dùng làm nhà ở trước đây được phân chia thành nhiều căn hộ để phân bổ cho nhiều gia đình. Khi số nhân khẩu tăng, ngôi nhà cũng dần có thêm nhiều phần cơi nới bừa bãi do cách thức mở rộng diện tích không được quản lý.

Đơn giản, nhưng có lý

Trong khuôn khổ Dự án “Bảo tồn và phát huy giá trị khu phố Pháp” do Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội và Viện Đào tạo chuyên ngành đô thị (IMV) Vùng Ile de France (Pháp) thực hiện, các chuyên gia đã đề xuất chia khu phố kiểu Pháp thành 3 khu vực còn nhiều công trình và có nét đặc thù để nghiên cứu, từ đó đề xuất nhiều giải pháp bảo tồn. Theo ông Thiery Huau, nếu chúng ta soạn thảo một cuốn sách hướng dẫn cải tạo công trình sẽ giúp cho các chủ đầu tư biết cách chọn vật liệu phù hợp. Chẳng hạn, các công trình nên thay mái tôn bằng mái ngói, kết cấu khung thép không nên để lộ ra ngoài... Trong nội dung quy định cũng cần nêu rõ những gam màu và tông màu phù hợp, bởi chỉ cần vài thay đổi nhỏ đối với những biển hiệu quá to, quá lòe loẹt, cũng đủ làm biến dạng đáng kể cảnh quan đô thị trong khu vực này.

Một đề xuất cũng khá đơn giản nhưng hiệu quả là việc bảo vệ các dãy tường rào. Các chuyên gia cho rằng, một trong những nét đặc trưng cơ bản tại các đường phố trong khu vực này là những dãy tường rào chạy thẳng hàng dọc theo hè phố, tạo nên khung cảnh đồng đều. Vì vậy, phần lớn các dãy tường rào hiện nay đều cần tu sửa và gỡ bỏ những phần chắp vá làm mất mỹ quan như tấm xốp ốp thêm, các bó dây điện, dây cáp giăng ngang, mái che dựng tạm làm lán để xe. Biện pháp này không tốn kém mà cải thiện ngay lập tức không gian công cộng. Để chứng minh lợi ích này, trước hết nên nhanh chóng chỉnh trang các dãy tường rào của cơ quan công quyền.

Bên cạnh những giải pháp trước mắt, các chuyên gia thuộc dự án đã đề nghị có quy hoạch tổng thể, trong đó các di sản được đưa vào diện bảo tồn, dù ở vị trí nào cũng không được phép phá bỏ mà chỉ có thể thay đổi theo một số điều kiện. Tiếp theo, các phương thức bảo tồn và quy định xây dựng sẽ áp dụng theo nhiều cách khác nhau tùy theo mức độ xếp hạng.

Về tổng thể, các chuyên gia cũng đề xuất thiết lập tuyến liên kết không gian xanh dựa trên các yếu tố di sản cây xanh, kiến trúc và đô thị. Đặc biệt khi khu phố kiểu Pháp có lợi thế nằm giữa hai hồ nước tiêu biểu cho cảnh quan Thủ đô là Hoàn Kiếm và Thiền Quang. Việc liên kết tuyến không gian xanh sẽ hình thành lộ trình giúp người dân, du khách khám phá nhiều tầng bậc lịch sử khác nhau trong quá trình phát triển của thành phố và tạo nên không gian sống có giá trị cho người dân Thủ đô. Tuyến liên kết này được đề xuất kéo dài vượt ra khỏi phạm vi khu phố Pháp, kết nối với Thành cổ Hà Nội, khu Ba Đình, hồ Tây, phố cũ và tương lai là sông Hồng.

Theo HNM

 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác