Hà Tây: Những khó khăn trong công tác bảo quản hiện vật bảo tàng

Là tỉnh có mật độ di tích đậm đặc (1km2 có một di tích), nên nhiều năm qua, những người làm công tác bảo tồn, bảo tàng tỉnh nhà đã và đang sưu tầm được rất nhiều hiện vật, được Trung ương và các tỉnh bạn đánh giá cao.

Cuốn thư thời Nguyễn, một trong những hiện vật quý còn được lưu giữ tại Bảo tàng Tổng hợp tỉnhCuốn thư thời Nguyễn, một trong những hiện vật quý còn được lưu giữ tại Bảo tàng Tổng hợp tỉnh

Tuy nhiên, công tác bảo quản hiện vật tại Bảo tàng tổng hợp tỉnh vẫn còn nhiều bất cập, chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế dẫn đến tình trạng xuống cấp của một số hiện vật.

Bảo tàng tổng hợp tỉnh hiện đang lưu giữ 32.303 hiện vật và 7 sưu tập, trong đó có nhiều hiện vật có giá trị như: Di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia, tư liệu nghiên cứu, sưu tầm, trưng bày... Các hiện vật bảo tàng nhiều về số lượng, đa dạng về chủng loại và chất liệu nhưng công tác bảo quản vẫn chỉ mang tính chất sưu tầm là chính mà chưa thực sự đáp ứng được nhu cầu trưng bày, bảo quản, chưa được quan tâm đúng mức nên hiện tượng mối mọt ở các hiện vật có chất liệu bằng gỗ, giấy, tróc men ở hiện vật bằng sứ, gốm không còn là chuyện hiếm.

Khó khăn lớn nhất ảnh hưởng đến công tác bảo quản hiện do cơ sở vật chất chưa được đầu tư đúng tầm, nhà kho của Bảo tàng rộng chừng 800m2 được nâng cấp từ một căn phòng làm việc nay được chia nhỏ theo từng chủng loại hiện vật. Tuy các gian chứa hiện vật đã được trang bị điều hòa và hệ thống hút gió cho việc bảo quản hiện vật gỗ, giấy nhưng cũng chưa thể đảm bảo được yêu cầu. Để bảo quản được các hiện vật một cách tốt nhất thì việc phân chia chúng ra thành những nhóm khác nhau là việc làm rất cần thiết. Nhưng do nhà kho chật chội, chưa đáp ứng được nhu cầu này nên hiện vật bảo tàng mới được phân làm 3 loại chính là gốm, giấy, vải mà chưa thể phân loại chi tiết từng chủng loại. Trong đó, các hiện vật đòi hỏi phải được ưu tiên bảo quản hàng đầu là nhóm hiện vật đồ gốm và vải, nhiệt độ chỉ được phép dao động từ 25-30 độ, độ ẩm trung bình từ 60-80 độ.

Đặc thù của những hiện vật cổ là nếu bảo quản ở trong kho thì việc phân hủy sẽ rất nhanh bởi khí hậu của Việt Nam nóng ẩm. Để cải thiện tình hình, những năm gần đây, Sở VHTT đã trang bị giá, kệ trong kho bảo quản; tài liệu hiện vật được sắp xếp, bố trí lại nhằm tạo thuận lợi hơn cho công tác quản lý. Tuy nhiên, về tiêu chuẩn bảo quản tài liệu, hiện vật bảo tàng hiện nay, hệ thống kho cũng còn nhiều vấn đề cần quan tâm. Điển hình là độ ẩm theo yêu cầu kỹ thuật bảo quản hiện vật là từ 20-22 độ C về mùa đông và từ 25-27 độ C về mùa hè, thế nhưng hiện nay, hệ thống kho của Bảo tàng còn quá thấp, biểu hiện rõ nhất là việc ẩm mốc của tường. Việc trang bị điều hòa, thông gió hút ẩm để khống chế nhiệt độ, độ ẩm theo yêu cầu bảo quản tuy đã được cải thiện bước đầu song vẫn còn thiếu. Cơ sở vật chất còn nhiều hạn chế nên mặc dù đã khai quật được di chỉ mộ táng Châu Can nhưng trước đòi hỏi rất khắt khe của việc bảo quản hiện vật này trong khi thực tế chưa đáp ứng được nên từ năm 2002, Bảo tàng Hà Tây đã phải gửi nhờ Bảo tàng lịch sử Việt Nam.

Mặt khác, việc sắp xếp các hiện vật chưa khoa học, chưa đảm bảo yêu cầu kỹ thuật mà vẫn còn tình trạng hiện vật chồng lên nhau do thiếu diện tích và hệ thống kệ giá đặt hiện vật chưa đảm bảo. Việc sưu tầm, khai quật khảo cổ chưa được xử lý, bảo quản kịp thời dẫn đến tình trạng xuống cấp. Đó là những hiện vật có chất liệu kim loại như trống đồng, rìu, bôn, giáo mác, tượng đồng, đồ sắt tuy số lượng và chủng loại khá phong phú và đa dạng, nhiều hiện vật chất lượng còn rất tốt nhưng do sau khi sưu tầm về chưa được xử lý, bảo quản đảm bảo; đất đá và các tạp chất trong khi khai quật còn bám ở hiện vật nên nhiều hiện vật bị hư hại nghiêm trọng. Nhiều hiện vật bị vỡ, bị dập, méo mó. Để bảo quản những hiện vật này, Bảo tàng tổng hợp tỉnh cần có kế hoạch xử lý, bảo quản theo một quy trình cơ bản, khoa học như vệ sinh tẩy bỏ tạp chất, rỉ sét, loại bỏ muối, gia cố và tạo màng bảo vệ.

Với những hiện vật có chất liệu bằng gỗ như hoành phi, câu đối, cuốn thư, cửa võng, tượng Phật do thời gian và khí hậu nên đang xảy ra hiện tượng bị nứt nẻ, long tróc sơn, bề mặt bị bụi bám khiến hơi ẩm trong không khí tụ lại gây ra hư hỏng. Hay những hiện vật làm bằng gỗ dổi, gỗ de thường có hiện tượng bị mối mọt ăn rỗng bên trong hoặc lâu ngày gỗ bị phân hủy. Các hiện này (trừ hiện vật thiếp vàng) Bảo tàng tỉnh đã và đang xử lý theo hai hướng, đó là: Làm sạch bề mặt các hiện vật bằng máy hút bụi có công suất nhỏ hoặc bằng chổi lông nhỏ mịn, sau đó dùng cồn và nước cất tẩm dầu lăn đi lăn lại một cách nhẹ nhàng; tu sửa, phục dựng những chỗ bị hư hỏng bằng chất liệu giống như chất liệu gốc, xông diệt côn trùng, nấm mốc trước khi nhập kho...

Hiện vật bảo tàng là minh chứng lịch sử phải để được vĩnh viễn, vì vậy, công tác bảo quản hiện vật là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của bảo tàng. Hoạt động này cần sự theo dõi, quan tâm thường xuyên hơn nữa của Ban giám đốc Sở VHTT và các ngành chức năng. Được biết, để nâng cao chất lượng hiện vật ngày một tốt hơn, Bảo tàng tổng hợp tỉnh đã và đang có những dự án kết hợp với một số cơ quan, tổ chức để có kế hoạch bảo quản, phục chế các hiện vật bảo tàng. Hy vọng với cách làm này, Bảo tàng tổng hợp tỉnh sẽ hạn chế được tối đa việc các hiện vật bị xâm hại...

(Theo HTO)

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác