Hãy giữ gìn nét đẹp trang phục người Dao đỏ

Trong công cuộc đổi mới, gìn giữ và phát huy văn hóa truyền thống là một nội dung quan trọng để đẩy mạnh hội nhập kinh tế thế giới. Tuy nhiên, có những nét văn hóa truyền thống đang có nguy cơ mai một ở một số nơi. Nghề thêu của người Dao đỏ ở thôn Khuôn Pồng 1, xã Trung Hà, Chiêm Hóa là một trong những điều như thế.

Chị Phùng Thị Chài cùng em gái đang thêu chiếc khăn vấn đầu. Ảnh: CNHChị Phùng Thị Chài cùng em gái đang thêu chiếc khăn vấn đầu. Ảnh: CNH

Thôn Khuôn Pồng 1 có 20 hộ gia đình, trong đó số hộ người Dao đỏ chiếm hơn một nửa. Những hộ này sống tập trung ở cuối thôn, nơi gần vách núi để tiện cho việc làm nương rẫy…

Trang phục của người Dao đỏ có màu sắc sặc sỡ và họa tiết cầu kỳ, bao gồm: Một dải yếm, 4 chiếc khăn vấn đầu, chiếc áo khoác dài qua đầu gối và chiếc quần thêu những hoa văn lạ mắt ở gấu. Đặc biệt, dải yếm được gắn nhiều đồng bạc vừa khiến trang phục thêm nổi bật, vừa thể hiện sự giàu có của người đang mặc nó. Bốn chiếc khăn vấn đầu được thêu những bông hoa đồng nội khiến khuôn mặt thiếu nữ tròn như mặt trăng và tươi như hoa nở.
Chị Ma Thị Vỹ, Chi hội trưởng phụ nữ thôn Khuôn Pồng 1 cho biết: "Mỗi lần họp thôn tôi đều thấy mỗi người có một túi thêu và cặm cụi thêu không ngừng. Lần nào tôi cũng phải xin các chỉ nghỉ tay để nghe tôi thông báo việc quan trọng. Nếu nói dài quá là các chị ấy liền quay ra thêu tiếp. Ngay cả lúc đi làm ruộng, làm nương cũng thế. Hễ nghỉ giải lao là họ lại thêu".
Để một bộ quần áo của người Dao đỏ hoàn thiện, nếu thêu liên tục thì chỉ mất khoảng từ 1-2 tháng, còn nếu tranh thủ lúc nhàn rỗi phải mất tới 5-7 tháng, thậm chí cả năm. Vì vậy, mỗi bộ trang phục Dao đỏ đều có giá từ 400-600 nghìn đồng. Phụ nữ Dao đỏ trước khi về nhà chồng phải dành trọn một năm để thêu quần áo cô dâu. Trang phục cô dâu hết sức cầu kỳ. Trong lễ cưới ,cô dâu phải mặc nhiều bộ quần áo liền một lúc và cả chục cái khăn vấn đầu để nổi bật trong đám đông, thể hiện đúng phong tục tập quán của dân tộc mình.
Chị Phùng Thị Chài, cũng ở thôn Khuôn Pồng 1 cho biết: "Chúng tôi không bao giờ giặt quần áo này cả vì giặt chỉ vài tháng là mất màu. Cứ mặc đến khi nào cũ thì bỏ thôi, nhưng cũng phải được cả năm đấy".
Cụ Phượng Thị Lài vừa thoăn thoắt thêu khăn vừa nói với chúng tôi: "Tôi biết thêu từ năm lên 8 tuổi. Giờ trẻ con sắp đi lấy chồng còn chưa biết cầm kim thêu. Đi học, thấy trang phục của người Kinh đẹp nên về nhà quần áo của người Dao chúng còn không chịu mặc nói gì đến học thêu. Nếu người Dao với người Dao lấy nhau thì còn bắt chúng cưới theo phong tục của dân tộc mình, chứ chúng lấy người Kinh thì mình chịu thôi. Nhiều cô gái Dao ở đây lấy chồng dân tộc khác, họ làm gì biết thêu".
Tôi hỏi một em nhỏ có thích học thêu không thì em tủm tỉm trả lời: "Em mặc quần áo dân tộc lên lớp các bạn toàn trêu thôi. Giờ em không mặc nữa đâu. Quần áo của các bạn đẹp hơn. Hơn nữa, sáng học trên lớp, tối về không làm bài tập là cô giáo phạt đấy. Em sợ lắm nên không học thêu đâu".
Đành rằng việc học các em vẫn là quan trọng nhất nhưng trước kia, các cụ các bà vẫn đầu tắt mặt tối mà họ vẫn thêu được những bộ trang phục rất đẹp. Ngay cả trẻ em ở thành phố, ngoài việc học chữ, các em vẫn học đàn, học vẽ được. Lẽ nào các em ở đây không thể tranh thủ lấy một chút thời gian để học thêu?
Mặc dù số người biết làm quần áo dân tộc vẫn còn nhiều nhưng để thêu được trang phục thể hiện đầy đủ bản sắc văn hóa của dân tộc tích tụ từ ngàn đời thì quả là rất hiếm. Song, vấn đề càng trở nên đáng lo ngại hơn khi thế hệ trẻ - thế hệ tương lai của đất nước ngày càng thờ ơ với văn hóa của chính dân tộc mình.
Trao đổi với chúng tôi về vấn đề này, ông Ma Công Thỏa, Phó Chủ tịch UBND xã Trung Hà cho biết: "Đúng là lớp trẻ rất thờ ơ với truyền thống văn hóa của chính dân tộc mình. Xã cũng chưa có kế hoạch gì để vực dậy truyền thống làm quần áo dân tộc cả. Giờ tuyên truyền để họ hiểu về giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc phải mất khá nhiều thời gian. Nhưng chúng tôi sẽ cố gắng thực hiện cuộc vận động này sớm nhất".
Còn chị Chủ tịch Hội Phụ nữ xã Trung Hà thì có ý kiến khác: "Tôi thấy phụ nữ Dao phần lớn rất đam mê việc thêu thùa và yêu thích trang phục của họ. Ngày lễ, tết hay bất cứ có dịp nào xuất hiện trước đám đông là họ luôn mặc trang phục dân tộc mới nhất. Sẽ không mấy khó khăn để duy trì và phát triển văn hóa dân tộc trong trang phục truyền thống này nếu được chính quyền quan tâm đúng mức".

Đúng vậy, nếu chính quyền cơ sở quan tâm đúng mức thì trang phục của người Dao đỏ sẽ vẫn được duy trì và phát triển. Có như vậy chúng ta mới vững bước trên hội nhập, thể hiện đúng phương châm: Hòa nhập nhưng không hòa tan.

(Theo TQĐT)

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác