Hòa Bình bảo tồn lễ hội văn hóa dân gian

Một trong những nghi lễ không thể thiếu đánh dấu sự trưởng thành của những chàng trai người Dao là lễ đặt tên. Dù đã lớn mà chưa làm lễ đặt tên thì cũng chỉ được coi là cậu bé Dao mà thôi!

Ông Lý Kim Sơn, Chủ tịch UBND xã Toàn Sơn - Đà Bắc nhiệt tình giải thích cho chúng tôi ý nghĩa của các phong tục truyền thống người Dao. Bản thân ông cũng rất mừng khi thấy lễ đặt tên trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu của đồng bào nơi đây, góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc. Lễ đặt tên là một trong những lễ hội văn hóa dân gian của tỉnh Hòa Bình còn được duy trì cho đến ngày nay.

Là một tỉnh miền núi có nhiều dân tộc anh em cùng sinh sống, Hòa Bình có nền văn hóa đa dạng. Nơi đây, mọi người có thể được chứng kiến lễ hội Sắc Bùa của người Mường, Chá Chiêng của người Thái hay lễ đặt tên của người Dao... Hàng năm, Hòa Bình có khoảng 36 lễ hội, trong đó có 24 lễ hội diễn ra tại các di tích đền, chùa và 12 lễ hội dân gian. Điển hình là: Lễ hội xuống đồng Mường Vang, Lễ hội Khai Hạ Mường Bi, lễ hội cơm mới của người Tày, Lễ hội đền Bờ...Tuy nhiên nhiều năm trở lại đây, lễ hội đang bị mai một; một số lễ hội đã bị quên lãng, gần như không còn được tổ chức. Theo ông Quách Văn Ạch, Phó Giám đốc Sở Văn hóa -Thông tin tỉnh Hòa Bình: "Lễ hội mai một chủ yếu là các lễ hội diễn ra tại đình. Những ngôi đình đó phần lớn đã không còn tồn tại, chỉ còn các đồ thờ tự được đặt trong nhà tạm để bảo quản". Đặc biệt, các vật dụng cần thiết của đội tham gia đám rước, đội tế bị thiếu rất nhiều. Điển hình như Ngôi Đình và Đền Vai tại xã Thanh Nông (huyện Kim Bôi) do trải qua hàng trăm năm đã bị xuống cấp, một số công trình bị phá hủy. Dấu tích còn lại chỉ là nhà Đại Đình, Hậu Cung và một số di vật cổ. Bên cạnh đó, các lễ hội phần lớn đều do chính quyền địa phương chỉ đạo ngành văn hóa đứng ra tổ chức, thiếu đi tính cộng đồng vì không được sự tham gia tự giác của người dân. Những người hiểu về lễ hội chủ yếu đã già, vì vậy việc truyền dạy cho thế hệ con cháu về các nghi lễ cúng tế, hát xướng cho đến buổi diễn nghệ thuật dân gian gặp nhiều khó khăn. Thực tế này dẫn đến sự pha tạp, chất lượng lễ hội thấp và bản sắc văn hóa của các lễ hội mai một dần...

Trước thực trạng trên, Hòa Bình chủ trương khôi phục các lễ hội tiêu biểu, chú trọng việc phục dựng các ngôi đình làng là tâm điểm của các lễ hội. Việc phục hồi, nâng cấp các lễ hội sẽ được lựa chọn, ưu tiên những lễ hội có giá trị lịch sử văn hóa cao, đại diện cho mỗi địa phương. Điển hình như: lễ hội đình Vai, đình Động ở Kim Bôi; Chùa Tiên ở Lạc Thủy; đền Thượng ở Lạc Sơn; lễ hội đền Bờ ở Đà Bắc; Sắc Bùa Mường Thàng ở Cao Phong.... Ví dụ như lễ hội Đình Vai ở Kim Bôi với ý nghĩa tưởng nhớ công đức các vị thần, cầu mong một năm mới mưa thuận, gió hòa, xóm làng thịnh vượng, nhà nhà ấm no, hạnh phúc. Qua đó, góp phần thắt chặt tình đoàn kết cộng đồng, đáp ứng nhu cầu văn hóa tâm linh cho nhân dân địa phương. Tỉnh chú ý thành lập Ban quản lý di tích, cử người trực tiếp trông coi, có kế hoạch bảo vệ, mua thêm một số đồ thờ tự, đồ phục vụ lễ hội. Hòa Bình cũng tạo điều kiện cho các địa phương tổ chức lễ hội; vận động đồng bào tham gia gìn giữ di tích, từng bước đưa các lễ hội trở thành hoạt động thường xuyên, mang tính cộng đồng cao. Tỉnh có chế độ đãi ngộ thích đáng đối với các nghệ nhân dân gian, khuyến khích họ truyền dạy lại cho các thế hệ sau.

Việc khôi phục lễ hội góp phần phát triển du lịch văn hóa, vì vậy sự phối hợp hoạt động giữa Sở Thương mại - Du lịch và Sở Văn hóa - Thông tin cùng các ban, ngành, đoàn thể sẽ được tăng cường chặt chẽ. Công tác thanh tra, giám sát cũng được đề cao để hoạt động lễ hội diễn ra nghiêm túc, thực sự trở thành hội lớn của đồng bào, thu hút ngày càng đông du khách đến thưởng thức văn hóa Hòa Bình.

Theo CPV

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác