Hội An - Di sản thế giới đang xuống cấp

Đầu tháng 12/2007, ông Francesco Bandarin - Giám đốc Trung tâm Di sản thế giới của tổ chức UNESCO đã gửi đến UBND thị xã Hội An một văn bản có nội dung khuyến cáo về tình hình xuống cấp về mặt bảo tồn di sản thế giới này.

Một cửa hàng kinh doanh tại Hội An.Một cửa hàng kinh doanh tại Hội An.

Đây là một tiếng chuông cảnh báo cần thiết, đúng lúc đối với những người có trách nhiệm quản lý khu đô thị cổ Hội An cũng như với cư dân nơi đây. Ông Francesco Bandari cho biết, khu đô thị cổ Hội An đang bị ô nhiễm ánh sáng bởi đèn neon 1,2m, ô nhiễm tiếng động bởi âm thanh ồn ã phát ra từ những nhà hàng karaoké, bị biến dạng một số kiến trúc cổ sau sửa chữa, những chiếc thuyền thiên nga màu trắng của ngành du lịch lượn lờ trên sông Hoài đánh mất sự hài hòa của không gian phố cổ… Ông không ngần ngại cho biết: "Nếu chính quyền Hội An không có những biện pháp xử lý kịp thời thì UNESCO có thể xem xét việc rút Hội An ra khỏi danh mục “Di sản văn hoá thế giới”. Vì lẽ đó, chúng tôi đã quyết định đi “thị sát” phố cổ, xem thực hư thế nào".
Đúng là Hội An đang ô nhiễm ánh sáng. Mặc dù, chính quyền thị xã Hội An đã có quy định mặt tiền và gian hàng của các nhà thuộc khu vực phố cổ phải sử dụng đèn lồng với bóng đèn tròn màu vàng để tạo nên vẻ đẹp lung linh cho phố cổ về đêm, đồng thời tạo điều kiện cho kiến trúc cổ nổi bật; còn đèn neon chỉ được sử dụng ở không gian kín phía sau của ngôi nhà để tiện cho sinh hoạt gia đình. Thế nhưng, từ cái nhìn thực tế của chúng tôi, các đường phố thuộc khu vực phố cổ hiện có quá nhiều chủ nhà sử dụng đèn neon tại mặt tiền và gian trưng bày hàng hóa. Những gian hàng khoảng 20m2 dùng tối thiểu 4 bóng đèn 1,2m. Có nhà dùng tới 12 đèn néon trên chừng ấy diện tích. Đèn neon nối tiếp nhà này sang nhà khác, “nhấn chìm” kiến trúc phố cổ trong thứ ánh sáng chóa lóa. Hỏi các chủ nhân, chúng tôi nhận được lời giải thích giống nhau: "Hệ thống đèn neon làm cho gian hàng được sáng hơn, hàng hóa rực rỡ bắt mắt du khách hơn".
Để có được thông tin Hội An đang làm gì trước khuyến cáo của UNESCO, chúng tôi đã có buổi trao đổi với ông Lê Văn Giảng - Chủ tịch UBND thị xã Hội An. Phải đến 5h30 chiều ông Giảng mới ra khỏi cuộc họp Hội đồng nhân dân thị xã. Ông cho biết: “Một trong những nội dung quan trọng của ngày họp hôm nay là Hội An làm gì trước khuyến cáo của UNESCO!”. Chúng tôi rất muốn nhận được thường xuyên những góp ý về thực trạng công tác bảo tồn phố cổ như thế. Vì qua đó chúng tôi càng làm tốt hơn trách nhiệm của mình”.
Trở lại khuyến cáo của UNESCO, ông Giảng cho biết: “Vấn đề sử dụng đèn không đúng quy định cũng như việc cải tạo, sửa chữa một số nhà cổ làm biến dạng kiến trúc cổ là có thực, chính quyền Hội An đang thực hiện những biện pháp tích cực để phục hồi nguyên trạng, không cho phép bất kỳ chủ hộ nào lén lút sửa chữa không đúng qui định. Tuy nhiên, trong khuyến cáo có những nội dung không sát thực tế do thiếu thông tin. Chẳng hạn chúng tôi đã buộc chấm dứt hoạt động từ lâu những chiếc thuyền thiên nga. Hay chuyện karaoke gây ô nhiễm âm thanh… thì hoàn toàn không có, vì trên thực tế chúng tôi không hề cấp phép mở nhà hàng karaoke trong khu phố cổ. Một nội dung của khuyến cáo chúng tôi đã nhận ra từ lâu, đang đau đầu mà chưa giải quyết được là hiện có một số “đại gia” từ các địa phương khác đến mua nhà trong khu phố cổ từ các chủ nhân người Hội An. Sự xuất hiện của những “cư dân mới” này đang khiến cho phong cách sống nơi đây có phần thay đổi theo chiều hướng xấu đi. Họ xem ngôi nhà cổ như “cơ sở kinh doanh” thu hút du khách, họ tự ý thay đổi không gian bên trong để thuận lợi việc mở mang kinh doanh, cách kinh doanh của nhóm “cư dân mới” cũng xa lạ với nề nếp của người dân phố Hội xưa nay”.
Sau 7 năm quần thể kiến trúc Đô thị cổ Hội An được ghi tên vào danh mục di sản thế giới, thành quả được đánh giá là lớn nhất của công cuộc quản lý, bảo tồn và phát huy các giá trị di sản chính là ở chỗ người dân Hội An biết trân trọng, giữ gìn di sản của cha ông mình. Phong cách sống và kinh doanh mang đặc trưng riêng có của người dân nơi đây qua bao thế hệ chính là hồn của di sản. Sự xuất hiện của những “cư dân mới”, mặc dù có thể là những người yêu phố cổ, nhưng ở một góc độ nào đó họ vẫn là nhà đầu tư và sự khác biệt trong nếp sống, cách kinh doanh của họ có thể sẽ tác động đến cách ứng xử truyền thống ở nơi đây cũng như giá trị di sản của phố cổ.
Khi chúng tôi hỏi về những biện pháp mang tính lâu dài trong công tác bảo tồn di sản Hội An, ông Giảng cho biết: “Trong năm 2008, chúng tôi sẽ ban hành quy chế mới về kinh doanh trong khu vực phố cổ, chẳng hạn tất cả hàng hoá chỉ được bày biện bên trong nhà chứ không được lấn chiếm phần lề đường như hiện nay. Có như thế, đường phố cổ với mặt tiền những kiến trúc cổ mới được phô bày được vẻ đẹp và giá trị vốn có. Bên cạnh đó, chúng tôi tiếp tục ý tưởng về một thành phố đi bộ bằng cách lên kế hoạch xây dựng khu giữ xe gắn máy chung cho tất cả các hộ gia đình sống trong khu phố cổ. Khi ấy người dân phố cổ và du khách sẽ được sống trong một không gian yên tĩnh tuyệt vời…”.
Hiện nay, chính quyền thị xã Hội An đang cùng với tỉnh Quảng Nam lập hồ sơ đệ trình UNESCO về việc thành lập khu “Con người và Dự trữ sinh quyển”, trong đó gồm có Hội An, vùng dừa ngập nước của sông Thu Bồn và Cù Lao Chàm. Như vậy, trong thời gian tới, trách nhiệm bảo vệ di sản của các cấp chính quyền thị xã Hội An sẽ lớn hơn, phức tạp hơn. Và để có thể làm tốt điều này cần có ý thức từ chính những con người đang sống ở đây.

Theo VnMedia

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác