Khôi phục những điệu múa cổ đất Thăng Long

Nghệ thuật múa có từ xa xưa, nhưng thời gian qua đi, những điệu múa cổ độc đáo đang dần dần mai một. Các nhà biên đạo múa của Hội Nghệ sĩ múa Hà Nội với tất cả tâm huyết đã tiến hành công trình khoa học Phục hồi phát triển Múa cổ Thăng Long - Hà Nội, hướng tới kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội.

Tiết mục “Múa bài bông”.Tiết mục “Múa bài bông”.

Hà Nội có hơn 50 điệu múa cổ: Múa dân gian, múa cung đình và múa tín ngưỡng tôn giáo. Thời gian và những biến động lịch sử đã làm mất đi rất nhiều điệu múa độc đáo, nhất là những điệu múa cung đình. Kết quả khảo sát của Hội nghệ sĩ múa Hà Nội gần đây cho thấy, hiện chỉ còn khoảng 20 điệu múa, chủ yếu là múa dân gian, tồn tại trong các lễ hội truyền thống  của các làng cổ Hà Nội. Hội nghệ sĩ múa Hà Nội đã bắt tay triển khai dự án khôi phục các điệu múa cổ từ đầu năm 2006. Trong quá trình dàn dựng, các nghệ sĩ múa đã cố gắng sử dụng dàn múa không chuyên của làng với mong muốn phục hồi và phát huy tính nguyên sơ, tự nhiên của các điệu múa cổ. 

Ông Nguyễn Văn Bích, Chủ tịch Hội nghệ sĩ múa Hà Nội cho biết: "Thấy chúng tôi lặn lội về từng miền quê, tìm kiếm những đội múa trong dân gian, có người  hỏi sao không dùng một đội múa chuyên nghiệp rồi dạy họ những điệu múa ấy.  Nếu như vậy thì đơn giản quá, múa cổ sẽ không được thể hiện đúng chất nếu như không có phần hồn. Mà điều này chỉ có những nghệ nhân bản địa mới thực hiện được".  Nhưng  những nghệ nhân hiểu biết về múa cổ ngày càng hiếm dần, có khi đoàn nghiên cứu tìm đến nơi thì người cuối cùng biết về điệu múa cổ đó đã qua đời". Một số nghệ nhân bày tỏ lo lắng không còn đủ sức khỏe để dạy lại điệu múa thể hiện tinh thần thượng võ của người Hà Nội cổ  cho con cháu.

Mới đây Sở Văn hóa - Thông tin Hà Nội, Hội nghệ sĩ múa Hà Nội tổ chức Liên hoan múa cổ Thăng Long - Hà Nội lần thứ hai nhân dịp Tết Mậu Tý. Liên hoan diễn ra  dưới chân tượng đài vua Lý Thái Tổ, bên hồ Hoàn Kiếm. Liên hoan thu hút rất đông người xem, trong đó có nhiều khán giả là người nước ngoài đã vô cùng ngạc nhiên, thích thú các điệu múa đậm chất dân gian và hết sức độc đáo của Hà Nội.

Liên  hoan có 220 nghệ nhân của các làng, xã đã trình diễn tám điệu múa đặc sắc được các nghệ nhân thể hiện: Múa chạy cờ (làng Triều Khúc, xã Tân Triều, huyện Thanh Trì, Hà Nội) là điệu múa trong lễ hội của làng. Ðiệu múa diễn ra trong tiếng hô hò, trống phách với từng tốp cờ, vừa múa vừa chạy tạo ra khí thế sức mạnh tạo thành từng cánh quân rồi tụ họp với nhau thành sức mạnh đoàn kết cộng đồng chống giặc ngoại xâm; Múa Lễ chữ (chạy chữ) ở làng Trung Quan, xã Văn Ðức, huyện Gia Lâm, Hà Nội, do 22 trai làng thực hiện, mang tính nghi lễ với ước mong được sống yên bình, ấm no, thịnh vượng. Những người múa xếp thành chữ (Hán) Thiên hạ thái bình, mỗi chữ múa hai lần. Múa Thiên long bát bộ, do các sư chùa Ðống Lim (xã Long Biên, quận Long Biên, Hà Nội) biểu diễn. Ðộng tác múa dân gian pha lẫn võ thuật biểu hiện quyền uy và sức mạnh phi thường của thần.

Múa được trình diễn trong những dịp lễ hội Phật giáo, khánh thành chùa, tổ đường,  cầu siêu... mong dân làng bình yên an lạc, quốc thái dân an. Múa lục cúng chùa Ðống Lim (xã Long Biên, quận Long Biên) là điệu múa trong dịp lễ Phật đản, lễ Vu lan lễ hô thần nhập tượng... do các sư thầy biểu diễn, mặc áo cà sa đội mũ thất Phật, tay bắt quyết, chân chạy đàn dâng sáu lễ vật cúng Phật gồm hương, hoa, đăng trà quả thực. Múa gậy của làng Chử Xá, xã Văn Ðức, huyện Gia Lâm do hai nam diễn viên trình diễn với chiếc gậy tre, thể hiện tinh thần thượng võ, động tác theo nhịp trống và các nhạc cụ gõ.

Múa bài bông của làng Phú Nhiêu, xã Quang Trung, huyện Phú Xuyên (Hà Tây) trình diễn là điệu múa bài bông cổ xưa, người múa gánh đèn hoa sen, vừa múa vừa hát, những khúc múa hát mang ý nghĩa nghiêm trang, chúc tụng. Ðây là điệu múa do cụ Nguyễn Thị Ga 92 tuổi truyền dạy cho nhiều thế hệ con cháu. Múa trống bồng  làng Triều Khúc, huyện Thanh Trì. Ðiệu múa được sử dụng trong nghi lễ và sinh hoạt văn hóa cộng đồng, trong dịp hội làng đầu xuân. Người múa là trai làng mặc trang phục nữ. Múa rồng ngoài làng Triều Khúc còn có ở nhiều địa phương khác của Hà Nội. Ðiệu múa biểu trưng sức mạnh, hào khí của người Hà Nội là đất rồng bay được nghệ nhân thể hiện nhiều động tác sáng tạo biến hóa tài hoa, hấp dẫn... Khán giả nước ngoài chăm chú xem từng điệu múa.

Một du khách người Pháp sau khi xem nói: "Những điệu múa cổ thật sự mang lại cho tôi một cảm nhận đặc biệt hơn về văn hóa Hà Nội, đây chính là một đặc trưng riêng của Hà Nội".

Ông Như Bình - Phó Chủ tịch Hội múa nghệ sĩ Hà Nội, cho biết: "Những điệu múa cổ đất Thăng Long - Hà Nội không những rất đẹp, mà còn là sự kết tinh văn hóa truyền thống đậm tính dân tộc, bản sắc ý chí, tình cảm và tâm linh của người Thăng Long trong suốt mười thế kỷ qua".

Từ khi Hội nghệ  sĩ múa Hà Nội tiến hành việc phục dựng các điệu múa cổ thì  các ngôi làng cổ Hà Nội: Lệ Mật, Thanh Trì, Triều Khúc... rộn ràng hơn với những buổi tập luyện của nghệ nhân, thanh niên trong làng cùng các nghệ sĩ múa chuyên nghiệp.

Theo ND

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác