Làm gì để cứu Cây đa Tân Trào?

Có thể nói, vào thời điểm này cho dù chúng ta áp dụng biện pháp gì đi chăng nữa thì việc cứu vãn cũng như kéo dài sự sống của cây đa lịch sử Tân Trào là vô cùng khó khăn. Các nhà chuyên môn lại đưa ra dự báo... giật mình, trong 1-2 năm tới cây đa sẽ bị... chết.

Cây đa Tân Trào.Cây đa Tân Trào.

Dẫn tới sự việc đáng tiếc này hiện đang có nhiều ý kiến khác nhau, nhưng lý do đáng phải kể đến là “không có một quá trình nghiên cứu hệ thống” nhằm xác định nguyên nhân suy thoái của cây đa, theo đó đề ra giải pháp tối ưu. Qua điều tra, tìm hiểu còn nhận thấy một nguyên nhân quan trọng khác nữa được xuất phát từ chính... con người.

Cây đa bị khô, chết dần cách nay hơn 20 năm

Nếu những ai quan tâm đến sự phát triển cây đa Tân Trào thì đều biết rằng, vào những năm tám mươi của thế kỷ trước, cây đa đã xuất hiện suy thoái. Điều này được ghi rõ trong “Phương án loại bỏ cành khô và sâu bệnh của cây đa Tân Trào”, do Chi cục Lâm nghiệp tỉnh Tuyên Quang lập. Nghĩa là, cách nay hơn hai mươi năm, cơ quan chức năng địa phương đã phát hiện, và đề ra một số biện pháp chăm sóc đơn thuần đối với cây đa. Năm 1993, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh này tiếp tục phát hiện cây đa Tân Trào có các biểu hiện không bình thường, như lá nhỏ, vàng và một số cành, ngọn nhỏ đã bị chết.

Tháng 10/1999, sau khi khảo sát, cơ quan chuyên môn đã kết luận cây đa có khoảng 30% các cành có hiện tượng vàng lá, khô ở phần đầu cành. Cuối năm 2005, đột nhiên một cành tham gia vào tán chính của cây đã bị gãy đổ. Đặc biệt, tháng 5/2006, một cành (thuộc thân chính) của cây đa bị chết, khô.

Và trong tháng 5, tháng 6 năm 2007 hai cành lớn của cây đa lần lượt bị chết, khô, bị gãy đổ. Mới đây nhất (10.12.2007), một cành lớn khác cũng đã chịu cảnh “lìa cây”. Sở dĩ cần phải liệt kê ra những “sự kiện” chính như trên để thấy rằng, sự suy thoái của cây đa Tân Trào đều được cơ quan chức năng địa phương, Trung ương biết rất rõ, và đã đề ra một số biện pháp chăm sóc bình thường như bao giống cây khác.

Có cách nào cứu vãn cây đa Tân Trào?

Trung tuần tháng 5/2007, Sở Khoa học-Công nghệ Tuyên Quang có văn bản gửi đến một số cơ quan báo chí để đề nghị đăng thông tin tuyển chọn tổ chức, cá nhân chủ trì thực hiện dự án “Phục hồi sinh trưởng cây đa Tân Trào”. Mới đây, ông Nguyễn Bá Đức, Phó giám đốc Sở Khoa học-Công nghệ tỉnh Tuyên Quang cho biết, đến thời điểm này vẫn chưa có tổ chức, cá nhân nào nhận đăng ký tham gia dự án này. Ông Đức còn cho hay, thời gian qua Sở đã nhận được một số đề xuất về biện pháp bảo tồn cây đa Tân Trào do một vài cá nhân trong nước gửi đến. Những biện pháp này đang trong quá trình nghiên cứu. 

Phát hiện sớm, biện pháp bảo tồn lại chưa hiệu quả

Đã hơn hai mươi năm trôi qua kể từ ngày phát hiện cây đa có dấu hiệu phát triển không bình thường dẫn đến suy thoái nghiêm trọng, cơ quan chuyên môn địa phương có phối hợp cơ quan chuyên môn Trung ương để đưa ra, áp dụng biện pháp bảo tồn. Nhưng, những việc làm đó đều không ngăn được sự suy thoái ngày càng nghiêm trọng. Những năm đầu thập kỷ 90, Viện Khoa học lâm nghiệp đã cử đoàn cán bộ gồm các lĩnh vực (giống, lâm sinh, đất và môi trường, bảo vệ thực vật) đến cây đa Tân Trào khảo sát, đánh giá và đề xuất phục hồi sinh trưởng.

Tại thời điểm đó, các chuyên gia cũng chỉ đưa ra ý kiến là cần bón phân, phun thuốc sâu... cho cây đa. Cuối năm 1999, Viện này đã đề xuất phương án “cứu chữa cây đa Tân Trào”, bằng phương pháp tiếp tục chăm sóc theo “phác đồ” cũng không khác lắm so với lần trước.

Tháng 8/2006, Viện Khoa học lâm nghiệp có “Báo cáo thực trạng và đề xuất giải pháp phục hồi cây đa Tân Trào” gửi tỉnh Tuyên Quang, với nội dung như cưa bỏ phần ngọn cây đã bị chết; ngừng ngay việc bón phân, tưới nước; khoan các lỗ thoát nước; xới xáo xung quanh gốc cây tạo độ thông thoáng cho rễ cây; có ngay phương án chống cây đổ; nghĩ tới phương án thay thế bằng cách trồng cây mới...

Cơ quan chức năng của tỉnh đã áp dụng ngay. Nhiều cách, nhiều biện pháp được áp dụng cứu chữa cây đa, song rốt cục nó vẫn trên đà suy thoái. Xem qua những giải pháp ấy, có người sẽ nói rằng “lực bất tòng tâm” và hết cách. Song thực tế lại không hẳn như vậy.

Nguyên nhân: Không có một quá trình nghiên cứu có hệ thống và...

Mặc dù phát hiện sự suy thoái của cây đa cách nay hơn hai mươi năm, mặc dù đã áp dụng một vài biện pháp dựa trên ý kiến tư vấn của chuyên gia, nhưng mãi tới tháng 7.2006, UBND tỉnh Tuyên Quang mới có văn bản (số 1807/UBND-VX) gửi cơ quan chức năng thuộc tỉnh, trong đó chỉ đạo: “Lập dự án chăm sóc bảo vệ, phục hồi sinh trưởng cho cây đa Tân Trào...”.

Và gần một năm sau (tháng 6/2007), UBND tỉnh Tuyên Quang mới có văn bản (số 1400/UBND-VX) gửi Viện Khoa học lâm nghiệp Việt Nam, về việc đề nghị giúp đỡ tỉnh Tuyên Quang thực hiện dự án phục hồi sinh trưởng cây đa Tân Trào.

Trong văn bản có đoạn viết: “...UBND tỉnh Tuyên Quang trân trọng đề nghị Viện Khoa học lâm nghiệp VN sớm giúp đỡ tỉnh Tuyên Quang: Nghiên cứu, xây dựng hồ sơ dự án và chủ trì thực hiện dự án khoa học và công nghệ cấp tỉnh “Phục hồi sinh trưởng cây đa Tân Trào”, kinh phí thực hiện dự án được bố trí trong nguồn sự nghiệp khoa học của tỉnh năm 2007 và những năm tiếp theo”.

Không biết ý kiến chỉ đạo cơ quan chức năng của tỉnh và văn bản mời cơ quan chuyên môn Trung ương để lập dự án phục hồi sinh trưởng cây đa Tân Trào có chậm so với đòi hỏi thực tế, đáp ứng sự mong mỏi tình cảm nhân dân cả nước hay không thì chỉ có lãnh đạo tỉnh Tuyên Quang mới có thể trả lời chính xác được.  Duy chỉ có một điều mà ai cũng biết, hiện cây đa Tân Trào đã mất hẳn hình ảnh sum xuê, cổ thụ thuở nào.

Ngay như Viện Khoa học lâm nghiệp cũng đã đưa ra một trong những nguyên nhân dẫn đến suy thoái cây đa: “Do không có một quá trình nghiên cứu hệ thống cho nên việc xác định nguyên nhân chính dẫn đến sự suy thoái cây đa là rất khó; nhưng dù nguyên nhân gì đi chăng nữa thì cây đa đang nằm trong quá trình suy thoái nghiêm trọng, có thể chỉ trong một số năm tới nó sẽ bị chết về mặt sinh học”. Ngoài những nguyên nhân khách quan thì việc để dẫn đến sự suy thoái cây đa Tân Trào như hiện nay còn phải hỏi đến trách nhiệm của cấp chính quyền nơi đây?

Theo Văn hoá

 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác