Lạng Sơn với công tác bảo tồn và phát huy giá trị các di tích văn hoá lịch sử

Bảo tồn và phát huy di tích đã trở thành hoạt động không thể thiếu của một xã hội văn minh. Thời gian qua, công tác quản lý di tích trên địa bàn Lạng Sơn đã đạt được một số kết quả đáng kể song việc bảo tồn, phát huy di tích vẫn còn những hạn chế.

Lạng Sơn với công tác bảo tồn và phát huy giá trị các di tích văn hoá lịch sử - ảnh 1

Nằm ở cửa ngõ phía Đông Bắc của Tổ quốc, từ xa xưa Lạng Sơn đã được biết đến với vai trò là phên giậu biên thuỳ, nơi có thiên nhiên hùng vĩ và văn hoá đa sắc màu. Bề dày lịch sử, văn hoá cùng những ưu ái mà thiên nhiên ban tặng đã để lại cho mảnh đất Xứ Lạng một kho tàng di sản văn hoá vật thể đồ sộ và phong phú. Trong đó phải kể đến các di tích được phân bổ rộng khắp tại 11 huyện, thành phố với cả 4 loại hình: danh thắng, lịch sử văn hóa, kiến trúc nghệ thuật và khảo cổ. Hiện nay, Lạng Sơn có 581 di tích được lập hồ sơ quản lý trong số đó có 23 di tích được xếp hạng quốc gia, 88 di tích được xếp hạng cấp tỉnh.

Nhận thức rõ tầm quan trọng của công tác bảo tồn, phát huy di sản văn hoá, ngay từ năm 1994, UBND tỉnh Lạng Sơn đã ban hành Quyết định 413/UB-QĐ ngày 16/7/1994 về phân cấp quản lý di tích lịch sử văn hoá và danh thắng, giao 13 di tích quốc gia cho 6 huyện, thị xã và 1 đơn vị quản lý. Số di tích còn lại được phối hợp giữa Bảo tàng Tổng hợp tỉnh quản lý về chuyên môn nghiệp vụ và phòng VH&TT các huyện cùng UBND cấp xã quản lý về thực thể hiện trạng di tích. Tuy vậy, theo chính đánh giá của Bảo tàng tổng hợp tỉnh, sự phối hợp này còn mang tính thụ động, bởi chỉ khi có sự cố mới nảy sinh mối quan hệ, dẫn tới nhiều di tích chưa được quản lý, bảo vệ và khai thác hiệu quả.  

Bên cạnh đó, kinh phí hạn hẹp cũng là yếu tố ảnh hưởng không nhỏ tới việc bảo tồn và phát huy di tích trên địa bàn Lạng Sơn. Mấy năm gần đây, thực hiện Nghị quyết 05 của Chính phủ về đẩy mạnh xã hội hóa trong các lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao, mở ra một hướng đi mới tích cực, làm căn cứ huy động nguồn lực từ các cá nhân và các thành phần kinh tế xã hội…, một số di tích đã được đầu tư tu bổ tôn tạo như: Khu di tích danh thắng Nhị - Tam Thanh, núi Tô Thị và thành Nhà Mạc, Chùa Tiên, Chùa Thành, nhà lưu niệm và khuôn viên tượng đài Hoàng Văn Thụ… trong đó, số vốn xã hội hóa chiếm trên 60%. Cùng với ngân sách Nhà nước, từ vốn xã hội hóa, nhiều di tích đã được bảo tồn, cứu vãn khỏi nguy cơ xuống cấp, đổ vỡ… Tuy nhiên, việc đầu tư này chủ yếu tập trung vào các di tích tín ngưỡng-tôn giáo, còn hầu hết các di tích lịch sử cách mạng đều phải trông chờ vào nguồn kinh phí eo hẹp từ Nhà nước.

Cần nói thêm rằng, mặc dù đã có chế tài xử lý những hành vi xâm hại di tích và các ngành chức năng cũng đã xử lý một số trường hợp vi phạm nhưng thời gian qua, trên địa bàn Lạng Sơn vẫn còn không ít di tích bị xâm hại như: quần thể di tích Nhị - Tam Thanh, núi Tô Thị, thành Nhà Mạc; Chùa Tiên, Đoàn Thành, di chỉ khảo cổ Mai Pha, Pác Nàng, di tích đồn Mỏ Nhài (Bắc Sơn), và đặc biệt xâm hại nghiêm trọng xây dựng trái phép di tích tại khu du lịch Mẫu Sơn và Tân Thanh. Trong khi một số di tích bị xâm hại hoặc chưa được đầu tư tôn tạo thoả đáng thì cũng còn khá nhiều di tích chỉ có tên trong danh mục chứ không có hồ sơ, hoặc chỉ là phế tích; nhiều di tích chưa có bia biển báo bảo vệ, chưa có nội quy và bản tóm tắt các giá trị lịch sử...

Ông Nông Xuân Tiến, Giám đốc Bảo tàng Lạng Sơn cho rằng số lượng di sản văn hoá của Lạng Sơn dàn trải trên địa bàn toàn tỉnh, trong khi đó lực lượng cán bộ Ban quản lý di tích mỏng, ở các phòng Văn hoá, thể thao và Du lịch hầu như không có cán bộ chuyên ngành Bảo tồn bảo tàng nên công tác tham mưu cho ngành để quản lý di sản văn hoá chưa tốt, chưa triển khai rộng rãi được các văn bản pháp luật, căn bản hướng dẫn quản lý di tích tới đông đảo nhân dân. Hiện nay, chưa đến 10% di tích của tỉnh có Ban quản lý hoặc tổ khánh tiết để tham gia vào việc quản lý, bảo tồn, phát huy di tích ở cơ sở.  Sự eo hẹp về kinh phí, thiếu thốn về nhân lực là những lý do khiến công tác quản lý, bảo tồn di tích còn hạn chế.

 

Theo LS

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác