Liên hoan nghệ thuật hát then, đàn tính toàn quốc lần thứ II:Giữ lấy hồn then dân tộc

Hơn 400 nghệ nhân, diễn viên trong toàn quốc quy tụ về Cao Bằng để tham dự "Liên hoan nghệ thuật hát then, đàn tính lần thứ II" (từ 3 - 5.10). Không chỉ tôn vinh nghệ thuật hát then, đàn tính của ba dân tộc Tày, Nùng, Thái; liên hoan còn là cơ hội để những đồng bào xa quê có dịp trở về, mang theo cả nghĩa tình với dân tộc (ảnh).

Liên hoan nghệ thuật hát then, đàn tính toàn quốc lần thứ II:Giữ lấy hồn then dân tộc - ảnh 1

Mang tiếng hát về nguồn cội

Đàn tính tẩu, hát then là tài sản chung của đồng bào Tày, Nùng, Thái - ba dân tộc sống chủ yếu ở vùng núi cao phía bắc. Đàn tính tẩu - loại nhạc cụ hai dây được làm từ vỏ cây bầu, có âm thanh trầm ấm - hoà quyện với hát then hiện hữu trong đời sống như một nét văn hoá đặc trưng không thể thiếu của người dân: Hát mừng thọ, mừng con cháu đầy tháng, hát trong lễ giải hạn, lễ cầu mùa, cấp sắc...

Dù đi đâu, đồng bào vẫn mang theo những bài hát then và chiếc đàn tính, nó là nguồn động viên tinh thần lớn để họ không quên nguồn cội của mình. Chị Hoàng Thị Xuân (Đắc Nông) xúc động: "Cao Bằng cũng chính là quê tôi. Vào Tây Nguyên làm kinh tế mới, bây giờ mới được về thăm quê sau 9 năm xa cách nên hạnh phúc lắm". Còn nghệ nhân Hoàng Văn Cứu (TPHCM) rời Bắc Cạn từ 1988, cùng gia đình vào Bình Phước làm ăn. Sau gần 20 năm, hành trang trở về của anh thật đơn sơ - chiếc đàn tính anh mang theo trước khi đi. Đặc biệt nhất có lẽ là ba diễn viên Việt kiều từ Pháp, là người dân tộc Tày, nghe tin có liên hoan, đã trở về Cao Bằng và góp một tiết mục biểu diễn.

Không cầu kỳ, khoa trương, các tiết mục biểu diễn tại liên hoan được gửi gắm trọn vẹn tình cảm trong mỗi câu hát then, trong từng nốt nhạc tính.

Tre già, măng chưa mọc

Liên hoan hội tụ hầu hết các nghệ nhân hát then, đàn tính lâu năm và có tay nghề nhất toàn quốc, đồng thời cũng có một số diễn viên nhỏ, thậm chí mới 7 - 8 tuổi. Hai thế hệ hát then, một đã quá già (đều xấp xỉ 70 tuổi), và một thì quá bé để có thể gọi là hát hay, đàn tốt. Chia sẻ với chúng tôi, nghệ nhân Hoàng Nừng (Yên Bái), lo lắng: "Thanh niên bây giờ không quan tâm nhiều đến hát then nữa, hoặc có thì cũng chỉ hát các bài then mới mà thôi!".

Những nghệ nhân như ông Nừng bây giờ chỉ còn rất ít. Ngay cả Cao Bằng, nơi có hơn 40% dân số là đồng bào Tày, thì theo bà Nông Thị Thanh Tâm - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng, Trưởng BTC liên hoan: "Số lượng nghệ nhân hát then cổ còn khoảng gần 20 người, hầu hết đã tuổi cao, sức yếu. Một số ít nghệ nhân trẻ chỉ hát các bài then mới, chứ các làn điệu then cổ chưa mấy ai học được!". Đàm Quốc Khánh - diễn viên nhí của TPHCM - cho biết: "Em theo bố học đàn tính được 2 năm rồi, nhưng mãi mới chỉ thuộc được 1 bài then cổ. Hát then cổ khó lắm, vì giai điệu phức tạp và lời bài hát cũng rất khó thuộc!".

Theo nhà nghiên cứu văn hoá Lê Quang Tăng (Cao Bằng), thanh niên dân tộc bây giờ rất ngại hát then. Một số bạn trẻ yêu hát then bây giờ chọn các bài then mới, lời bài hát phổ thông hơn, giai điệu cũng có nhiều biến tấu, sáng tạo nên dễ hát, dễ tiếp thu. Hơn nữa, số lượng các em nhỏ biết hát then rất ít, đã thế chỉ có vài em ý thức được việc học hát then từ ông bà, cha mẹ đã từng là nghệ nhân hát then có nghề.

Nỗi lo thiếu vắng nghệ nhân trẻ hát then, đàn tính trở thành nỗi lo chung của đồng bào dân tộc Tày, Nùng, Thái; dù những nghệ nhân tâm huyết như ông Nừng, ông Tăng luôn sẵn sàng truyền dạy miễn phí cho thế hệ sau...

Theo Lao động

 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác