Lưu giữ “thời vang bóng” của hát bội Bình Định

Với mục đích lưu giữ “thời vang bóng” của hát bội Bình Định, biên đạo múa Hoàng Việt (cán bộ Trung tâm Văn hóa - Thông tin và Thể thao TP. Quy Nhơn), đã lặng lẽ bỏ tiền của, công sức, tâm lực để phục chế lại các trang phục hát bội truyền thống…

Hoàng Việt đang thử một trang phục hát bội truyền thống.Hoàng Việt đang thử một trang phục hát bội truyền thống.

* Phục chế phục trang của hát bội xưa

Là con trai của cặp nghệ sĩ tài danh hát bội Bình Định: Hoàng Chinh -Hồng Thu, nên “máu hát bội” lúc nào cũng chảy trong con người Hoàng Việt. Do vậy, dù luôn bận rộn với công việc, Hoàng Việt vẫn luôn nung nấu ý nghĩ phải làm việc gì đó thật ý nghĩa, nhằm lưu giữ truyền thống gia đình, cũng như lưu giữ cái hay, cái đẹp của hát bội xưa. Trong một lần góp sức cùng Nhà hát Tuồng Đào Tấn phục dựng vở tuồng cổ “Phạm Công - Cúc Hoa”, Hoàng Việt nảy ra ý tưởng phục chế lại các trang phục truyền thống của hát bội Bình Định. Được vợ là NSƯT Lệ Quyên (Nhà hát Tuồng Đào Tấn) ủng hộ, từ cuối năm 2006, nghệ sĩ Hoàng Việt bắt tay vào thực hiện ý tưởng ấy. 

Không những có vốn hiểu biết “gia truyền” rất sâu về hát bội Bình Định, Hoàng Việt còn có thuận lợi là đã từng tham gia may trang phục cho các gánh hát bội ở Nhơn Hòa (huyện An Nhơn) - quê anh, nên đã nắm bắt được nhiều về phục trang hát bội truyền thống. Ông Nguyễn Ngọc Ánh, một nghệ nhân làm phục trang hát bội bậc thầy ở Nhơn Hòa, dượng của Hoàng Việt, năm nay đã 82 tuổi, nhưng vì cảm động trước ý tưởng của người cháu, nên cũng quyết định giúp sức.

Hoàng Việt cho biết: “Mỗi khi may một bộ trang phục truyền thống nào, tôi và dượng tôi đều bàn bạc rất kỹ về các chi tiết; đồng thời, tham khảo thêm ý kiến của các nghệ nhân cao niên khác, để cố gắng đảm bảo tính nguyên bản cho trang phục”.

Cũng theo Hoàng Việt, may phục trang truyền thống hát bội Bình Định rất kỳ công. Loại vải được chọn để may phải là vải nhung, vốn rất được các gánh hát bội xưa ưa chuộng, vì độ bền, đẹp. Vải được cắt ra thành từng miếng theo thiết kế của trang phục, nhưng không may thành áo liền, vì như vậy sẽ khó gắn hoa văn. Hoa văn trên trang phục hát bội truyền thống thường được ráp bằng các miếng vải màu theo hình lưỡng long tranh châu, song phụng triều châu, hay hoa văn sóng nước cách điệu… rồi nhồi bông gòn vào bên trong để khi gắn lên trên áo, sẽ nổi lên, nhìn xa vẫn thấy đẹp. Sau đó, mới dùng máy may để đạp sợi len chạy viền xung quanh. Công đoạn cuối cùng là may các mảnh vải đã có hoa văn thành trang phục hoàn chỉnh. Trong khi đó, trang phục hát bội hiện nay, hoa văn thường được thêu bằng chỉ màu, tuy công phu hơn, nhưng lại không bền bằng trang phục truyền thống.

Phải trải qua nhiều công đoạn, nên một bộ trang phục hát bội truyền thống làm cật lực cũng phải mất cả tuần lễ mới xong, còn bình thường thì mất khoảng 10 ngày trở lên. Do đó, Hoàng Việt phải huy động cả gia đình cùng tham gia. Đến nay, bộ sưu tập “thời trang xưa” của Hoàng Việt đã gần hoàn thành, với gần 15 món trong dàn đồ Triều như mãng, bào, giáp, bố tử, long chấn… Tất cả đều được làm theo lối truyền thống của hát bội Bình Định vào khoảng trước, sau thập niên 30 của thế kỷ XX.

Hoàng Việt tâm sự: “Tôi làm việc này là để tưởng nhớ đến cha mẹ mình, tưởng nhớ đến những nghệ nhân hát bội Bình Định xưa, với những trang phục biểu diễn truyền thống đã in sâu trong tâm trí tôi”. 

 

Lưu giữ “thời vang bóng” của hát bội Bình Định - ảnh 2

Những chiếc áo trang phục hát bội truyền thống đã được hoàn thành xong tại nhà Hoàng Việt.

* “Phòng truyền thống hát bội gia đình” 

Việc phục chế trang phục truyền thống hát bội Bình Định của Hoàng Việt vẫn chưa hoàn thành, nhưng đã được nhiều người quan tâm và tán thưởng. Đặc biệt, VTV3 đã dành hẳn một chương trình để nói về quá trình làm trang phục hát bội truyền thống của gia đình anh. Hiện tại, bên cạnh việc làm trang phục hát bội Bình Định truyền thống, Hoàng Việt cũng đã bắt tay vào làm trang phục của dòng tuồng tiểu thuyết ở Bình Định vào khoảng thập niên 50, 60 của thế kỷ trước. Các chi tiết hoa văn của dòng phục trang này tuy đơn giản hơn, nhưng bắt mắt hơn, nhờ sử dụng nhiều kim sa kim tuyến.

Tuy nhiên, tất cả những việc làm trên, cũng chỉ là bước khởi đầu cho kế hoạch lập “phòng truyền thống gia đình” mà Hoàng Việt đã ấp ủ từ lâu. Phòng truyền thống nhằm trưng bày các đồ dùng biểu diễn của một gánh hát bội xưa. Ngoài các phục trang hát bội, Hoàng Việt sẽ làm thêm các loại mặt nạ tuồng, các loại mũ, các loại râu, các loại binh khí… trong hát bội; đồng thời, sưu tầm và trưng bày những hiện vật của các gánh hát bội xưa vẫn còn được giữ lại như các bản tuồng cổ, hình ảnh và tư liệu về các bậc tài danh hát bội, các loại nhạc cụ…

Hoàng Việt tâm sự: “Thực hiện phòng truyền thống hát bội gia đình là ấp ủ bấy lâu nay của tôi. Dự kiến, nếu thuận lợi, tôi sẽ hoàn thành phòng trưng bày vào năm 2010. Mặc dù từ đây đến lúc đó còn rất nhiều việc phải làm, nhưng tôi đã hứa với lòng mình sẽ quyết tâm thực hiện cho bằng được”.

(Theo BBĐ)

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác