Mộ hợp chất - Những giá trị nghệ thuật cần được lưu giữ

Cù lao Phố là vùng đất giàu tiềm năng di sản văn hóa vật thể và phi vật thể, nơi đây cũng còn có mật độ lăng mộ hợp chất cao.

Mộ hợp chất - Những giá trị nghệ thuật cần được lưu giữ - ảnh 1

Từ tháng 7/2006, nhóm nghiên cứu đề tài “Điều tra, khảo sát, nghiên cứu mộ hợp chất ở Cù lao Phố” do ông Lê Trí Dũng – Giám đốc Ban quản lý di tích và danh thắng Đồng Nai phụ trách đã phát hiện 40 ngôi mộ hợp chất tại xã Hiệp Hòa, Tp. Biên Hòa với những kiến trúc, họa tiết hoa văn, phù điêu... phong phú, giàu giá trị nghệ thuật.

Qua khảo sát, nghiên cứu cho thấy dạng mộ đơn táng có 30 di tích, dạng mộ song táng có 10 di tích. Trong số đó có 5 mộ còn bia bằng đá sa thạch và 14 mộ vẫn còn lưu giữ được hoa văn và chữ Hán trên mộ. Nhà nghiên cứu Hán – Nôm Cao Tự Thanh đã biên dịch và chú giải cụ thể những dòng chữ Hán này. Về kiến trúc mộ, 4 mộ có cấu trúc dạng lăng và 3 mộ có kiến trúc lạ. Hầu hết các mộ hợp chất này đều nằm theo hướng Đông Bắc và Đông Nam. Tây Bắc có 5 mộ và Tây Nam có 4 mộ. Đa số các mộ có kích thước trung bình và nhỏ dưới 6m, 8 mộ trung bình có chiều dài toàn bộ trong khoảng từ 6m - 10m, và 8 mộ lớn có chiều dài toàn bộ hơn 10m.

Quần thể lăng mộ ở đây có kiến trúc đẹp, được trang trí hoa văn cầu kỳ mang nhiều phong cách nghệ thuật Việt – Hán với các trụ sen, bình phong tiền – hậu, bia và nhiều di tích Hán – Nôm. Có thể xác định, phần lớn những ngôi mộ này hình thành khoảng nửa sau thế kỷ XIX. Đồ án hoa văn trên các ngôi mộ được khảo sát khá quen thuộc, chịu ảnh hưởng đậm của văn hóa Phật giáo với những biến thể kiểu trụ hoa sen. Một số mộ hợp chất còn mang nhiều giá trị lịch sử, văn hóa, nghệ thuật và văn tự quý.

Cần bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của mộ hợp chất

Hiện nay, ở Tp. Biên Hòa  nhu cầu lấy đất xây dựng khu đô thị mới, mở đường giao thông, xây dựng cơ sở hạ tầng, phát triển các khu công nghiệp là rất lớn. Phần lớn các ngôi mộ hợp chất ở xã Hiệp Hòa đều nằm trong diện có thể được di dời. Nhóm nghiên cứu cho rằng, một số mộ cần được bảo quản tại chỗ, số còn lại cần được quy tập về một khu vực riêng để phục vụ cho công tác nghiên cứu và phát triển văn hóa du lịch sau này. Trước mắt, cần tiến hành khai quật thí điểm một vài ngôi mộ để tìm hiểu phong tục mai táng, thu thập những di vật, biểu thị cho đời sống văn hóa tinh thần của cư dân trong một giai đoạn nhất đinh, đồng thời tích lũy kinh nghiệm để tiếp tục xử lý  các ngôi mộ còn lại.

Giá trị văn hóa của những ngôi mộ cổ ở Hiệp Hòa không chỉ thể hiện ở bản thân sự tồn tại của chúng. Theo các nhà nghiên cứu, phong cách kiến trúc mộ, thành phần hợp chất, các họa tiết hoa văn, phù điêu hay văn bia... cũng là những đối tượng cần được khẩn trương nghiên cứu sâu hơn. Việc bảo tồn, chấn hưng mảng nghệ thuật này rất có thể sẽ là một thế mạnh trong sự kết hợp giữa giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, phục vụ thiết thực cho việc phát triển văn hóa và du lịch ở Cù lao Phố.

Theo KH&PT

 

 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác