Nhà sàn Tây Nguyên ngày càng thưa vắng

Trong những năm qua, nhà sàn Tây Nguyên đang dần bị thay thế bởi nhà xây, nhà bê tông kiên cố... Hình ảnh ngôi nhà xây khang trang mọc lên thay thế nhà sàn đã trở thành quen mắt. Người dân đang chạy theo sự tiện lợi mà quên mất bản sắc văn hóa của dân tộc mình.

Nhà sàn Tây Nguyên vẫn là nơi thu hút du khách tham quan.Nhà sàn Tây Nguyên vẫn là nơi thu hút du khách tham quan.

Đối với người Tây Nguyên, ngôi nhà không chỉ là nơi che mưa nắng mà còn là biểu tượng văn hóa, là niềm tự hào về bản sắc ngàn đời cha ông để lại. Ngôi nhà của đồng bào Ba Na mái vút cong, ngôi nhà của người Ê Đê "dài như một tiếng chiêng ngân" từng đi vào sử thi, huyền thoại.

Chúng tôi đã từng qua nhiều buôn làng của người Jơ rai ở Gia Lai, người Ê Đê ở Đắk Lắk. Quả thật, nói một cách chính xác là nhà xây đang lấn át mất nhà sàn gỗ truyền thống.

Buôn Păm Lăm vốn là nơi cư ngụ của Ama Thuột (người sau này được lấy tên để đặt cho TP Buôn Ma Thuột), nay đếm đi đếm lại cũng chỉ còn lại vài chục nóc nhà sàn. Già làng ở buôn Alê A (Buôn Ma Thuột) cũng tỏ ra buồn bã khi nhắc đến chuyện nhà sàn của buôn làng mình ngày càng thưa vắng.

Già nói rằng: Gỗ khan hiếm khiến giá cả đắt đỏ, khó khăn cũng là một nguyên nhân dẫn đến việc nhà sàn không mọc lên nữa. Nhưng cái chính là bà con mình không còn mấy mặn mà với ngôi nhà truyền thống!

Nói chuyện với anh Y Mhăt Aỹun, chủ nhân của một ngôi nhà xây kiểu Thái khang trang ở buôn Akô Dhông, thì được anh giải thích: Mình làm ăn được, có tiền nên xây nhà to chứ không làm nhà sàn nữa.

Anh Y Mhăt nói rằng: Người Ê Đê xưa làm nhà sàn, mỗi khi gia đình có thêm thành viên mới, ví như con cái lập gia đình thì lại nối dài thêm, cứ thế ngôi nhà sẽ dài mãi. Nhưng đất đai chật hẹp như bây giờ thì không thể làm được như vậy, tốt nhất là nhà xây, thậm chí khá giả thì xây hẳn nhà lầu cho tiện!

Đấy là ở thành phố, còn ở các buôn làng vùng sâu, vùng xa cũng không khác là mấy. Hình ảnh ngôi nhà xây khang trang mọc lên thay thế nhà sàn đã trở thành quen mắt. Người dân đang chạy theo sự tiện lợi mà quên mất bản sắc văn hóa của dân tộc mình.

Nhà nghiên cứu văn hóa Tây Nguyên Linh Nga Niê lo lắng rằng: Trong một thời gian không xa nữa, nhà sàn sẽ biến mất khỏi các buôn làng Tây Nguyên! Mà không còn nhà sàn nữa thì những chiêng bằng, chiêng núm, đinh buốk… sẽ trú ngụ vào đâu? Còn đâu bản sắc riêng của đại ngàn hùng vĩ?

Thời gian qua, ngành Văn hóa các địa phương đã có những nỗ lực nhất định để giữ gìn các giá trị văn hóa của Tây Nguyên. Tại một số khu du lịch như Đồng Xanh (Gia Lai), Hồ Lắk (Đắk Lắk)… cũng đã xây dựng các kiểu nhà sàn truyền thống để phục vụ du khách tham quan.

Song như thế vẫn là chưa đủ, nên chăng cần có những kế hoạch cụ thể nhằm bảo tồn những ngôi nhà sàn còn lại, bên cạnh đó quy hoạch những địa điểm mới để xây dựng các buôn làng văn hóa kiểu mẫu với nhà sàn truyền thống. Có như vậy thì nhà sàn mới có thể tồn tại mãi với thời gian, mãi mãi là biểu tượng văn hóa, là niềm tự hào của đồng bào Tây Nguyên.

Theo CAND

 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác